Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit Gedrags- en MaatschappijwetenschappenPedagogische wetenschappen en OnderwijskundeOnderzoekGazelle

Achtergrond

Gazelle is een afkorting van de kernconcepten van het project: Gemotiveerd en Actief ZELfstandig LEzen. Zelfgestuurd leren en begrijpend lezen bij zaakvakken zijn hierbij centrale onderwerpen. Leerlingen in het voortgezet onderwijs vinden het moeilijk om zelfstandig teksten/leerstof te bestuderen, hun leerprocessen te reguleren en zichzelf te motiveren voor leertaken. Ook leerkrachten vinden het soms moeilijk om zelfregulatievaardigheden bij te brengen. We weten dat leerlingen en leerkrachten dit moeilijk vinden, maar er is nog weinig praktijkgericht onderzoek gedaan in Nederland om te zien wat de stand van zaken is. Om hieraan tegemoet te komen is een digitale omgeving ontwikkeld.

Ondersteuning

Ondersteuning kun je als docent op verschillende manieren geven. Bijvoorbeeld door gerichte vragen te stellen en door hints te geven. Deze vragen en hints worden gericht op:

  • cognitie: gericht op het verkrijgen en verwerken van (nieuwe) informatie. Je kunt je vaak afvragen ‘wat’.
  • metacognitie: bestaat uit het kunnen toepassen van wat je hebt geleerd in de juiste situatie, maar ook inzicht hebben op wat er aangepast moet worden of wat er goed en fout gaat. Er horen ‘hoe’-vragen bij.
  • motivatie: zorgt ervoor dat je bepaalde dingen gaat doen. Motivatie is afhankelijk van je stemming, het doel, verwachtingen, interesses enzovoort.

Veel leerlingen missen deze cognitieve, metacognitieve en motivationele strategieën of zetten ze niet op het juiste moment in om hun leerwerk tot een goed einde te brengen. Om hen tegemoet te komen biedt Gazelle ondersteuning aan in de vorm van hints of vragen gericht op deze strategieën.

Zelfgestuurd leren

Zelfgestuurd leren houdt in dat leerlingen actief en op een systematische manier toewerken naar leerdoelen die zij zichzelf hebben gesteld. Dit doen zij door hun eigen leerproces in de gaten te houden om te zien wat ze moeten doen en hoe ze dat kunnen bereiken. Hierin spelen cognitie, metacognitie en motivatie een essentiële rol (zie bijvoorbeeld Mokhtari & Reichard, 2002; Schunk, Pintrich, & Meece, 2008, zoals geciteerd in: Belland, Kim, & Hannafin, 2013; Donker, et al., 2014; Kostons, Donker & Opdenakker, 2014).

Begrijpend lezen bij zaakvakken

Docenten in het voortgezet onderwijs merken dat leerlingen moeite hebben met begrijpend lezen. Om de lesstof goed te begrijpen, bijvoorbeeld bij geschiedenis en aardrijkskunde, dienen de leerlingen verschillende leerstrategieën in te zetten om de kern uit de lesstof te halen. Zo is het voor begrijpend lezen van belang om oorzaak-gevolg relaties aan te kunnen geven of de tekst in één of twee zinnen samen te vatten. Aangezien er veel teksten worden aangeboden voor de zaakvakken (aardrijkskunde en geschiedenis), is begrijpend lezen essentieel om effectief te kunnen leren bij deze vakken.

Referenties

Belland, B.R., Kim, C., & Hannafin, M.J. (2013). A Framework for Designing Scaffolds That Improve Motivation and Cognition. Educational Psychologist, 48(4), 243-270.

Donker, A.S., Boer, H. de, Kostons, D., Dignath van Ewijk, C.C., & Werf, M.P.C., van der (2014). Effectiveness of learning strategy instruction on academic performance: A meta-analysis. Educational Research Review 11(2014) 1–26.

Kostons, D., Donker, A.D., & Opdenakker, M.C.J.L. (2014). Zelfgestuurd leren in de onderwijspraktijk: een kennisbasis voor effectieve strategie-instructie. Groningen: GION Onderwijs/Onderzoek.

Mokhtari, K., & Reichard, C.A. (2002). Assessing Students’ Metacognitive Awareness of Reading Strategies. Journal of Educational Psychology, 94(2), 249–259.

Laatst gewijzigd:05 februari 2018 09:27