Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit Gedrags- en MaatschappijwetenschappenPedagogische wetenschappen en OnderwijskundeOnderzoekDenk- en leervaardigheden project

Deelprojecten 2011-2012

In het academisch jaar 2011-2012 zijn zes deelprojecten uitgevoerd door leerkrachten, docenten en tien studenten (master afstudeerprojecten en bachelor scripties). Het betreft experimenten in voortgezet, hoger en beroepsonderwijs in verschillende locaties, allemaal met begeleiding vanuit de Rijksuniversiteit Groningen.

Leren leren door moeilijk lerende kinderen | Annet Sikkens

Bij de Steiger, een school voor zeer moeilijk lerende kinderen (ZML) in de stad Groningen, is door leerkrachten en een intern begeleider actieonderzoek uitgevoerd in het stimuleren van zelf denken en leren onder zeer moeilijk lerende (ZML) kinderen in het primair onderwijs.
De gestelde hoofdvraag was, leidt het gericht aanspreken van docenten op denkstimulerende technieken tot leerresultaten voor de onderwijspraktijk?

Resultaten
Het coachingsgesprek heeft geen veranderingen in het lesgeven teweeggebracht. Wel heeft het gesprek gezorgd voor meer professionele houding van leerkrachten in relatie tot het geven/ontvangen van feedback, en het initiatief geven aan leerlingen om tot denk- en leervragen te komen.
Sikkens 2012...

Leren leren in MBO taalonderwijs | Michelle Jans & Josiana Vermaning; Roosmarijn Dik & Claudia FernhoutBij het Noorderpoort college (op locaties in Stadskanaal en Appingedam) wordt voorbereidend onderzoek gedaan naar het leren van het vak taal door MBO leerlingen. Er zijn observatie instrumenten ontwikkeld waarmee enerzijds het taalaanbod van de leerkrachten kunnen worden onderzocht, en anderzijds de aansluiting daarvan bij de leerstijlen van de betrokken MBO leerlingen.
De hoofdvraag voor dit voorproject was, welke items kunnen worden toegevoegd aan de ILS (Inventaris Leerstijlen) en het ICALT lesobservatie instrument om juist het taalonderwijs in het MBO inzichtelijk te maken?

Resultaten
Het lijkt van belang om het pedagogisch-didactisch handelen van docenten te betrekken in een poging om het taalniveau van leerlingen te bevorderen. In dit bachelor onderzoek is aandacht besteed aan wat volgens de literatuur evidence-based taal (aanleer)strategieën zijn. Het bestaande observatie instrument, ICALT, is aangevuld met een begrijpend lezen categorie. De items zijn gebaseerd op de strategieën van Vernooy. Tevens is er een handreiking gegeven voor de observatie van begrijpend luisteren didactiek (aan de hand van het programma Clan), wat indien gewenst een toevoeging aan de ICALT zou kunnen zijn. Tot slot is er ook een aanvulling gegeven om een categorie voor spellen op te nemen in de ICALT.

Leren leren in plusgroepen | Jessy Kemper

Binnen het Weer Samen Naar School (WSNS) netwerk Salland (Raalte) worden eenmaal in de twee weken basisschool leerlingen die goed kunnen leren bij elkaar gebracht in een plusgroep, om hen toevoegend lesaanbod te kunnen bieden. De leerkrachten van deze zogenaamde 'plusgroep' hebben onderzocht of het gericht stellen van vragen aan de leerlingen hen uitnodigt om elkaar ook meer en betere vragen te stellen over het leren dat ze doen.
De hoofdvraag binnen dit deelproject was, hoe kunnen de leerlingen in de plusgroep elkaar effectief en kritisch bevragen over het gezamenlijke leerproces en leidt dit tot meer leergerichte samenwerking en een grotere autonomie van leerlingen?

Resultaten
Kritische bevraging van hoogbegaafde leerlingen levert een positieve bijdrage aan leergerichte samenwerking, maar een bijdrage aan hun autonomie kon niet worden aangetoond.
Kemper 2012....

Leren leren in onderwijskunde | Jorien Vugteveen; Chawwah Groothuis

Bij de Rijksuniversiteit Groningen experimenteren twee docenten (Ernst Thoutenhoofd en Marieke van Roy) met de rol vanAssessment for learning (AfL) in het expliciet bespreekbaar maken van leerkwaliteiten tussen docent en studenten. AfL bedoelt een evaluatiemethode te zijn die docenten en studenten uitdrukkelijk van het begin van het leerproces in doorgaand gesprek brengt over de gezamenlijke en individuele voortgang in het leren, middels onder andere voortgangevaluatie, zelfevaluatie en gezamenlijke leergesprekken.
De hoofdvragen waren: (1) welk effect heeft AfL op de leerhouding en het leerbereik van studenten, en (2) welke bijdrage levert AfL aan de onderzoekende/lerende houding van de docent?

Resultaten
In project 1, een AfL interventie in PAMAOK003: Professionalisering van leerkrachten leverde Assessment for Learning een positieve bijdrage aan de onderzoekende houding van de docent en bevorderde het de autonome rol van de student.
Vugteveen 2012...

In project 2, een AfL interventie in een vak van SPO (Stichting voor Pedagogisch Onderwijs), kwamen de volgende resultaten naar voren:

  • Afl vergroot de onderzoekende houding van de docent (d.m.v. scaffolding) .
  • Afl heeft een positief effect op de leerhouding van de student .
  • AfL vergroot het leervermogen van studenten (d.m.v. feedback).
  • Afl heeft een positief effect op de leerbaarheid van de vakinhoud.

Groothuis 2012...

Leren leren middels schrijven | Meike Mulder

Bij de Academische Pabo Iselinge (Doetinchem) werd door Pabo-studenten samen met leerkrachten op hun stageplek onderzocht welke relatie geldt tussen leren schrijven en leren leren in het basisonderwijs.
De hoofdvraag voor dit deelproject is verschoven, van de originele vraag: in welke mate zien we uitdrukkelijk aangereikte denk- en leervaardigheden terug in de schrijfactiviteiten van de leerlingen?, naar de meer op de ervaren situatie gerichte vraag: Welke begeleiding kan de academische pabo haar studenten bieden in relatie tot het didactisch onderzoeken van denk- en leervaardigheden in de schrijfactiviteiten van leerlingen?

Resultaten

  1. Door Pabo-studenten aangereikte denk- en leervaardigheden komen niet terug in de onderzochte schrijfactiviteiten van PO-leerlingen.
  2. Een context-analyse wijst naar praktische randvoorwaarden waaraan moet worden voldaan, niet naar tekorten in het curriculum- of onderzoeksontwerp.
  3. Het experiment heeft geleid tot nieuwe, heldere voorwaarden voor uitvoerbaarheid.

Mulder 2012...

Leren leren als diagnostiek | Greetje Kruidhof

Dit deelproject is ontstaan uit gesprek met een psychologische praktijk waar onder andere uitvallende leerlingen worden behandeld. De vraag die in die praktijksituatie bestaat is in hoeverre dergelijke leerlingen kunnen worden geholpen door het analyseren van de leervaardigheid. Daarvoor is een onderzoek opgezet binnen het basisonderwijs in de vorm van een N=4 case-study met leerlingen in de leeftijd van 9-13 jaar (groep 5-8). Het doel is het ontwikkelen van een diagnostisch model voor de leerkracht om zelfkennis over de eigen leervaardigheid onder leerlingen in kaart te brengen. De onderzoeksvragen zijn in hoeverre leerlingen hun eigen leervaardigheden kunnen inschatten en verwoorden en of hierin verschillen tussen leerlingen te zien zijn wanneer ze vergeleken worden op de kenmerken leeftijd, intelligentie en ADHD.

Resultaten
Uit het onderzoek blijkt dat deze kinderen hun eigen leerproces nauwkeurig onder woorden kunnen brengen. Hoewel ze niet altijd zelf hun hiaten in kennis en vaardigheden kunnen inschatten, kan de leerkracht deze wel opmaken uit wat ze vertellen. Uit de verschillen tussen de kinderen blijkt dat leeftijd weinig invloed heeft op de mogelijkheid tot verwoorden. Het hebben van een lager intelligentiequotiënt heeft een nadelige invloed op de mogelijkheid tot het zien en verwoorden van verbanden. Het hebben van de diagnose ADHD heeft geen nadelige gevolgen voor het verwoorden van de leer- en denkactiviteiten. Uit de resultaten blijkt dat het ontwikkelde model bij deze vier kinderen goed inzetbaar is om informatie te verzamelen rond hun leervaardigheden en daarmee de mogelijkheid biedt tot een verklaring of een advies.
Kruidhof 2013...

Laatst gewijzigd:18 maart 2013 11:37
printOok beschikbaar in het: English