Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit Godgeleerdheid en GodsdienstwetenschapOnderwijsOpen Colleges

Bijbel en Cultuur

ECTS: 30

Code: THMINORBC

Inhoud

Studieschema

Vaknaam (Progress) code ECTS Verplicht/Keuze Periode
Bijbel in cult. context THMINOR-I5 5 V semester I
De impact van de Bijbel THMINOR-J5 5 V semester I
Qumran, Nag Hammadi e.a. THMINOR-K5 5 V semester I
De cultuur van het Oude Egypte in rel. THMINOR-L5 5 V semester I
Bijbel en muziek: was Bach de vijfde ev. THMINOR-M5 5 V semester I
De bijbel in de beeldende kunst THMINOR-N5 5 V semester I

Bijbel in cult. context

ECTS: 5

In deze module plaatsen we de Bijbel in zijn eigen culturele context. In het eerste gedeelte van de module gaan we in op geschiedenis en literatuur van het oude Israël en het vroege Jodendom in samenhang met de omringende culturen in het Oude Nabije Oosten, zoals Assyrië, Babylonië en Perzië. We schenken aandacht aan de literaire, historische en culturele context waarbinnen de verschillende delen van het Oude Testament ontstaan zijn. In het tweede blok gaan we verder met de opkomst van het vroege christendom in aansluiting op het antieke Jodendom en in de brede context van het Romeinse rijk en de Griekse cultuur. We besteden vooral aandacht aan de evangeliën als eerste biografieën van Jezus met elk een eigen plot en aan de apostel Paulus, die het evangelie verspreidde binnen de Grieks-Romeinse wereld.

De impact van de Bijbel

ECTS: 5

We bestuderen de verwerking van Bijbelse teksten en hun thema’s in beeldende kunst en literatuur en de invloed op de cultuurgeschiedenis. We gaan daarbij in op de doorwerking van oudtestamentische (zoals Adam en Eva, Caïn en Abel, het offer van Izaäk, geweld, Ezekiël en Job) en nieuwtestamentische thema’s (geboorte van Jezus; lijdensverhaal; eindtijdverwachtingen) in verschillende tijden (oudheid; Middeleeuwen; moderne tijd) en in diverse culturele uitingen (beeldende kunst; literatuur; Jezusfilms). Ook kijken we hoe politici in binnen- en buitenland op onderscheiden wijzen met de Bijbel omgaan.

Qumran, Nag Hammadi e.a.

ECTS: 5

Nieuwe tekstvondsten uit de 20ste eeuw zoals die van Qumran en Nag Hammadi hebben ons beeld van jodendom en christendom in de oudheid ingrijpend veranderd. Deze en vele andere boeken zijn uiteindelijk niet in de Bijbel zoals wij die nu kennen terecht gekomen. “Qumran” en “Nag Hammadi” laten de veelvormigheid van stromingen en tradities in die tijd zien. In dit vak kijken we naar de historische en culturele context van joodse en christelijke teksten en tradities vanaf de 3de eeuw v. Chr. tot de 4de eeuw n. Chr. Verschillende autoriteitsfiguren zoals Henoch, de enigmatische Leraar der Gerechtigheid en de geliefde leerling zijn onderwerp van studie in dit vak. Vier thema’s staan centraal. Deze thema’s zijn gekozen vanwege het feit dat ze toentertijd voor het eerst in duidelijke vorm voorkomen en ontwikkeld zijn en omdat ze van grote invloed zijn geweest op een belangrijk deel van het Westerse denken in latere tijd:
1. “Sects, groups and heretics”: welke groepen waren er nu en hoe moeten we ze in hun onderlinge interactie begrijpen?
2. “Messianism and messianic figures”: welke ideeën omtrent de Messias werden ontwikkeld en welke verschillende Messiasfiguren werden door verschillende groepen verwacht?
3. “Death, heaven and hell, and the human body after death”: welke gedachten omtrent de dood, het leven na de dood en de opstanding werden in deze periode ontwikkeld?
4. “Apocalypticism and the end of the world”: wat is het apocalyptisch wereldbeeld en welke scenario’s voorzagen de verschillende stromingen van het einde van de wereld?

De cultuur van het Oude Egypte in rel.

ECTS: 5

De Bijbel is tot stand gekomen in de wereld van het oude Midden- en Nabije Oosten. Voor het Oude Testament speelde de cultuur van het oude Mesopotamië en de Egyptische cultuur een belangrijke rol, voor het Nieuwe Testament was dat vooral de Grieks-Romeinse cultuur. In deze module richten we de aandacht op het oude Egypte dat in de belangstelling staat als nooit te voren. Er verschijnt een niet aflatende stroom van boeken over dit onderwerp (zowel fiction als non-fiction) en ook de televisie laat zich niet onbetuigd. Niet zelden gaat het daarbij om informatie van dubieuze kwaliteit, want sensationele pseudo-wetenschappelijke theorieën doen het nu eenmaal goed en er kan veel geld mee worden verdiend. Deze collegereeks laat zien dat de echte, wetenschappelijke studie van de Oud-Egyptische cultuur minstens zo interessant is als de wilde theorieën van de “piramidioten.” Zij biedt een eerste kennismaking met een van de oudste beschavingen van de mensheid, een die een belangrijke rol speelt in het Oude Testament, en die bovendien onuitwisbare sporen heeft nagelaten in onze huidige westerse cultuur. De cursus geeft een overzicht van de geschiedenis, kunst, cultuur en godsdienst van de Oude Egyptenaren.

Bijbel en muziek: was Bach de vijfde ev.

ECTS: 5

De module richt zich op de verhouding tekst en muziek in de composities van Johann Sebastian Bach. Aandacht wordt gegeven aan de liturgische contekst van zijn werken, de toepassing van rhetorica en in het bijzonder aan de tekst van de Matthaus Passion en zijn betekenis.

De bijbel in de beeldende kunst

ECTS: 5

Zonder kennis van de Bijbel is de geschiedenis van de westerse kunst niet te begrijpen. Door de eeuwen heen hebben kunstenaars de bijbelse inhoud telkens vanuit hun eigen culturele context gerecipieerd en verbeeld. In deze cursus wordt ingegaan op de weergave van bijbelse verhalen in de kunst van West-Europa tussen 800 en 1800. De rode draad hierbij vormt het boek van Jan van Laarhoven over de beeldtaal van de christelijke kunst met een excursie naar het calvinistische Nederland van de Gouden Eeuw. De colleges bestaan uit twee clusters. In het eerste cluster wordt de receptie van de bijbel in de kunst bestudeerd aan de hand van een 18-tal werken uit de klassieke “canon” van de westerse kunst van de Middeleeuwen en de vroeg-moderne tijd. Nadrukkelijk staat daarbij niet alleen de bijbelse inhoud, maar vooral ook de cultuurhistorische context van kunstwerk en kunstenaar centraal. In het tweede cluster wordt een 24-tal voorbeelden uit de kerkelijke kunst in Noord-Nederland besproken. Bijzondere aandacht zal daarbij worden besteed aan de “boodschap” van de behandelde objecten in de context van de theologie en de liturgische praktijk. Tijdens de afsluitende excursie is de aandacht gericht op enkele voorbeelden “in het veld” in historische kerken in Noord-Nederland.
 
Laatst gewijzigd:02 november 2012 17:04