Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Son, M. van

Auteur: Martijn van Son
Afstudeerjaar: 2012
Vakgroep: Praktische Filosofie
Titel: Klimaatoorlogen: beangstigende realiteit of gevaarlijke mythe?

Samenvatting:

In recente jaren is klimaatverandering door een scala aan politici, publieke intellectuelen, niet-gouvernementele- en internationale organisaties benoemd tot een nieuwe bedreiging van de internationale vrede en veiligheid. De reden hiervoor heb ik gezocht in de toegenomen populariteit en invloed van het ‘narratief van klimaatoorlogen’. Dit narratief verkondigt dat klimaatverandering via voornamelijk het verhevigen van de schaarste van natuurlijke hulpbronnen zal leiden tot het escaleren en vermeerderen van geweldsconflicten en situeert deze dreiging hoofdzakelijk in de Derde Wereld. Haar logica luidt dat toenemende schaarste als gevolg van klimaatverandering een aantal schadelijke sociale effecten, zoals verminderding van de economische productiviteit en verzwakking van de instituties, teweeg brengt, die de kans op geweld doet toenemen. In mijn scriptie heb ik beargumenteerd dat de toegenomen invloed van dit narratief een verontrustende ontwikkeling is, omdat zij misleidend en gevaarlijk is.
Allereerst heb ik door het narratief te deconstrueren aangetoond dat zij om ten minste twee redenen misleidend is. Allereerst omdat zij een apolitieke notie van schaarste veronderstelt, die gegrond is in het neomalthusianisme. Dat wil zeggen, zij ziet schaarste als ultieme oorzaak van conflict, terwijl bepaalde politieke economen zoals Paul Collier erop wijzen dat conflicten niet zozeer veroorzaakt worden door schaarste, maar eerder door een overvloed aan natuurlijke hulpbronnen. Ten tweede omdat zij uitgaat van een specifiek soort individualistisch mensbeeld en daaruit volgend een basisconditie van competitie tussen mensen. Sterk beïnvloed door de ‘tragedy of the commons' van Garrett Hardin impliceert zij dat lokale gemeenschappen niet in staan zijn om in onderlinge samenwerking hun natuurlijke hulpbronnen duurzaam te beheren. Maar zoals in de eerste plaats Elinor Ostrom heeft laten zien lukt het lokale gemeenschappen, onder de juiste omstandigheden, wel degelijk om zelf hun hulpbronnen, ook onder druk van klimatologische veranderingen, te beheren op een manier die overexploitatie voorkomt.
Vervolgens heb ik laten zien dat het narratief gevaarlijk is, omdat zij zeer schadelijk kan zijn voor zowel het klimaatbeleid, als voor de lokale gemeenschappen in derdewereldlanden. Allereerst door de negatieve neveneffecten van de securitization van klimaatverandering, te weten de militarisering van het milieu en de ondermijning van de coöperatieve samenwerking. Ten tweede door de bezwaarlijke consequenties die verbonden zijn aan het stereotype beeld van de Derde Wereld waar het ‘narratief van klimaatoorlogen’ op voortborduurt. Het ‘narratief van klimaatoorlogen’ bestendigt ‘ons’ beeld van de Derde Wereld door zogenoemde imaginative geographies te creëren die de Derde Wereld markeren als hotspot van geweld, milieudegradatie en onveiligheid. Ik heb beargumenteerd dat een dergelijk beeld bijdraagt aan de verleiding van interventionisme en het gevaar bevordert dat ‘klimaatoorlogen’ een self-fulfilling prophecy zullen worden. Ten derde door het op verschillende manieren ‘externaliseren’ van de verantwoordelijkheid. Met deze scriptie hoop ik mijn steentje te hebben bijgedragen aan de ontkrachting van dit narratief en het reduceren van het gezag dat van dit narratief uitgaat.
Laatst gewijzigd:01 november 2013 11:52