Skip to ContentSkip to Navigation
About usFaculty of PhilosophyEducationThesis summaries

Wolde, S. ten

Vakgroep Geschiedenis van de Filosofie

Het sublieme: een verbinding tussen het zintuiglijke en bovenzintuiglijke

Een aanvulling op het esthetische oordeelsvermogen van het schone in Kants transcendentale problematiek

De esthetica wordt bij Kant besproken binnen een grootschalig Kritisch onderzoek naar het totale bereik van de menselijke vermogens. In zijn derde Kritiek komen de oordelen over het schone en het sublieme uitvoerig aan bod. In de twee Kritieken daarvoor bepaalde Kant de grenzen en mogelijkheidsvoorwaarden van het kennen van de fenomenale wereld, en concludeerde hij vervolgens dat we op het noumenale niveau van de rede vrij zijn. Maar na deze twee Kritieken ontstond een probleem: de domeinen bezitten zo’n fundamentele heterogeniteit dat er tussen beide een kloof ontstaat die moet worden overbrugd, wil de mens in staat zijn als ethisch, vrij wezen op te treden in de op natuurwetten gebaseerde wereld van het kennen. De oplossing voor zijn transcendentale problematiek vindt Kant in het oordeel over het schone, in het subjectieve a priori-principe van doelmatigheid.

Het oordeel over het sublieme zegt Kant merkwaardig genoeg als appendix te beschouwen, terwijl hij wel een uitvoerige bespreking geeft van dit conflictueuze gevoel wanneer we worden aangetrokken en afgestoten door hetzelfde object. Maar er bestaat onduidelijkheid over de interpretatie van wat Kant het oordeel over het sublieme (das Erhabene) noemt. Op bepaalde plekken in de Kritiek van het Oordeelsvermogen wekt Kant de indruk dat dit sublieme oordeel een redelijk, bovenzintuiglijk inzicht betreft, maar in andere passages lijkt hij het als een tweeledig ‘proces’ te beschouwen: er is op zintuiglijk niveau sprake van objecten die ons door hun grote of macht doen huiveren, maar die ons vervolgens naar een bovenzintuiglijk niveau brengen. Wanneer we deze laatste interpretatie onderschrijven, waarbij de fenomenale ervaring een noodzakelijk onderdeel is, dan zou het oordeel over het sublieme een belangrijkere rol in de Kritische filosofie van Kant kunnen vervullen dan de rol die Kant het toeschreef - de rol van appendix. In deze thesis zal het oordeel over het sublieme als alternatieve kandidaat worden aangedragen om de kloof tussen het rijk van de natuur en het rijk van de vrijheid te overbruggen.

Laatst gewijzigd:04 september 2018 16:18