Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Dumas, C.C.

Vakgroep Geschiedenis van de Filosofie

Flexibiliteit en Identiteit

Deze scriptie is een onderzoek naar de flexibilisering van het werkdomein in de huidige neoliberale maatschappij en hoe onze identiteit hierdoor gevormd wordt. Een eigentijds verschijnsel, namelijk de flexibilisering van de arbeid, verbind ik met Ricoeurs theorie van narratieve identiteit.

We hebben een ander tijdsbesef ontwikkeld door de liberale vrijemarktwerking. Een organisatie moet snel kunnen inspelen op de vraag van de markt. Een organisatie streeft daarom naar een compressie of verdichting van tijd dat een tijdsbeleving suggereert waarbij het verleden er niet toe doet en de toekomst als het ware gekoloniseerd wordt in het heden. Werkprocessen moeten zodanig worden ingericht dat ze aan de vraag om flexibiliteit kunnen voldoen. De 24-uurseconomie en de nieuwe communicatietechnologieën bieden zowel de organisatie als de medewerker de mogelijkheid eigen werktijden en –ritmes te hanteren. Wij zijn hierdoor niet meer gebonden aan vaste tijdstippen. Het private domein en het werkdomein vloeien in elkaar over en dag- en nachtritmes vervagen. Binnen dit nieuwe tijdsbegrip worden collectieve rituelen en dagelijkse structuren losgelaten. De terreur van de tegelijkertijd ofwel het multitasken is voor de hedendaagse mens een feit, te weten het tegelijkertijd actief zijn in de verschillende levenssferen en het geschipper tussen werk en privé. Dit gaat gepaard met het loslaten van structuur, zekerheden, stabiliteit, verlies van continuïteit en het toelaten van een zekere chaos en onzekerheid. Van de hedendaagse mens verwacht een organisatie een flexibele inzet om te kunnen inspelen op het nieuwe, flexibele tijdsregime. In de meritocratische samenleving wisselt de nieuwe mens sneller van baan en zet daarbij oude vaardigheden even gemakkelijk aan de kant als dat nieuwe worden opgedaan. In een maatschappij waarin instrumentele rationaliteit de boventoon voert is een mens niet meer dan een radartje in het grote geheel. Om een medewerker zo efficiënt en dus zo flexibel mogelijk te kunnen inzetten, moet hij als het ware als een machine, een ding, opereren. Wij zouden door het kortetermijndenken geen langetermijnkaraktertrekken ontwikkelen zoals betrouwbaarheid, loyaliteit, collegialiteit en geen duurzame relaties kunnen onderhouden. De socioloog Richard Sennett is van mening dat de flexibilisering van de nieuwe arbeidsorganisatie ons niet vrijer maakt. De focus is voornamelijk gericht op de onmiddellijke toekomst, op kortstondigheid (lees: snel resultaat). Voor een stijgende lijn in iemands werkgerelateerde, emotionele en relationele ontplooiing is geen tijd. Sennett claimt dat hierdoor ons karakter, onze identiteit, wordt uitgehold. Bij Ricoeur is er eerder sprake van een waarderationaliteit en respect voor de mens om wie hij is. Onder invloed van deze vorm van rationaliteit kan een mens langetermijnkenmerken ontwikkelen. We zien dat zelfachting, autonomie, gelijkwaardigheid en verantwoordelijkheidsgevoel voor de ander belangrijke thema’s zijn in het werk van Ricoeur.

Flexibilisering van de arbeidsorganisatie in het neoliberale bestel komt voor veel flexwerkers neer op een negatieve verandering in hun leven waardoor zij zich in een negatieve flexibele conditie geplaatst zien. Dit hoeft echter niet per se te leiden tot een verlies van identiteit, zoals auteurs als Sennett beweren.

Laatst gewijzigd:14 maart 2016 14:01