Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Leeuw, J.O. de

Vakgroep Ethiek, Sociale en Politieke Filosofie

Alain Badious materialistische dialectiek — uitzondering en overtreding

Alain Badious filosofie van de materialistische dialectiek is een uitzondering òp en een overtreding van het postmodernisme. Hij noemt het postmodernisme het democratisch materialisme en omschrijft het als de dominante westerse ideologie. Het axioma van het democratisch materialisme zou zijn dat er slechts talen en lichamen bestaan, of in de antropologische variant: er bestaan slechts individuen en gemeenschappen. Volgens Badiou betekent het leven in deze onverschillige en futloze wereld, het leven zonder de idee. Wij zijn individuen met een materiële, eindige identiteit die materiële welvaart najagen, we worden geacht te genieten van ons lichaam en te slagen in het leven. Wie gelooft er nog in eeuwige waarden? Badiou vraagt zich af hoe het mogelijk is om ìn deze situatie iets nieuws te denken en te doen. De dominante ideologie beïnvloedt de filosoof, ook Badiou en hij erkent dat er slechts lichamen en talen bestaan maar hij voegt een uitzondering toe; die uitzondering is het bestaan van eeuwige waarden. Volgens hem zijn die eeuwige waarden oneindige waarheden. Oneindige waarheden vormen altijd de absolute uitzondering op de huidige, eindige situatie van kennis en opinies.

Badious grote probleem met de dominante oriëntaties in de filosofie — de analytische en postmoderne traditie — is dat zij alles totaliseren. De analytische filosofie is een soort van geloof in de wetenschap dat alles naturalistisch verklaart. In Badious woorden: Zowel de dominante analytische traditie als de postmoderne oriëntatie blijven uitgaan van het Ene, terwijl voor Badiou ‘Het Ene niet is’. Dat betekent dat er volgens hem geen eenheid of totaliteit mogelijk is en dus is er altijd sprake van een — dialectische — uitzondering. Want het meest fundamentele dat met de wiskundige verzamelingenleer gedacht kan worden over materie is dat de basis van materie, een oneindige veelvoudigheid is. Die basis impliceert zowel een betekenisloosheid als een gelijkheid. Badious materialistische dialectiek houdt ten eerste in dat alles te kennen is met de wiskunde en de logica; ten tweede dat er soms iets voorbij die structuren van het zijn gebeurt; dat betreft het evenement. Het niet-transcendente maar materiële evenement is vooral de opstand in een bepaalde situatie van de wetenschap, de kunst, de politiek of de liefde. Het opent de mogelijkheid voor het — gefragmenteerd — creëren van een nieuwe waarheid middels de idee. Volgens Badiou is het werkelijke leven, waartoe iedereen in staat is, het leven volgens de idee.

Mijn onderzoeksvraag is: Wat houdt Badious materialistisch dialectiek in? Na de beschrijving — zoals hierboven samengevat — van Badious analyse van het democratisch materialisme, positioneer ik Badious filosofie en leg zijn eigen invulling van de centrale filosofische concepten uit — betreffende het zijn, de waarheid en het subject — om daarna Badious materialistische dialectiek te omschrijven en kritisch te beoordelen.

Laatst gewijzigd:17 februari 2015 10:21