Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Corbijn, J.C.

Vakgroep Ethiek, Sociale en Politieke Filosofie

Morele verantwoordelijk: de kloof tussen mens en technologie

Andreas Matthias constateert een probleem aangaande intelligente technologie. Zodra technologie zichzelf nieuwe dingen kan aanleren, kan de maker niet meer van tevoren precies inschatten wat de gevolgen zullen zijn. Enerzijds voldoet technologie volgens Matthias niet aan de eisen om morele verantwoordelijkheid toegeschreven te krijgen, anderzijds kan de verantwoordelijkheid ook niet langer volledig bij mensen worden gelegd.

Er lijkt een gerelateerd probleem te zijn met 'gewone' (niet-intelligente) technologie. Technologie heeft de neiging mensen te beïnvloeden, te veranderen en te sturen in hun gedrag. Ook bij gewone technologie lijkt het er dus op dat er een Responsibility Gap ontstaat: doordat technologie invloed heeft op het handelen, kan het handelen niet meer volledig worden teruggevoerd op de mens. Ik gebruik het werk van Peter-Paul Verbeek en Bruno Latour om te zoeken naar een oplossing voor deze Gaps.

Verbeek kiest ervoor dit probleem op te lossen door een andere invulling te geven aan het begrip ‘verantwoordelijkheid’. Hij stelt dat een hybride van technologie en mens samenkan voldoen aan de eisen van intentionaliteit en vrijheid. Daarmee biedt hij technologie een manier om, samen met de mens, te fungeren als morele actor. Hij stelt dus in feite dat het oude, klassieke begrip te smal is. Het is teveel gefocust op mensen en te weinig op alle andere entiteiten waarmee ons leven gevuld is.

Latour zet dezelfde stap, maar trekt die veel verder. Onze theorieën en concepten zijn inderdaad veel te veel toegespitst op de mens en te weinig op andere entiteiten. Hij stelt echter voor dat we helemaal ophouden met het opbouwen van interessante theorieën en het vellen van transcendentale oordelen. Alle entiteiten zijn actanten, ze vormen samen netwerken en binnen die netwerken wordt gehandeld. Alle entiteiten handelen en zetten andere entiteiten aan tot handelen. De enige manier om te bepalen of een entiteit wel of niet moreel is, wel of niet verantwoordelijkheid draagt, is door te onderzoeken welke rol ze spelen binnen de netwerken.

Hoewel de theorieën dus al vrij snel behoorlijk uit elkaar gaan lopen, zien we wel een duidelijke lijn. Zowel Verbeek als Latour wil zich verwijderen van de klassieke concepten, om op die manier het probleem op te lossen. De oplossing voor de Responsibility Gaps ligt in beide gevallen in het verlaten van de klassieke noties die alleen gericht zijn op de mens. In plaats daarvan moeten ofwel nieuwe noties gevormd worden (Verbeek) ofwel moeten alle noties worden losgelaten zodat de actanten ze verder invulling kunnen geven binnen de netwerken (Latour). Beide theorieën blijken echter ook tegen aanzienlijke problemen aan te lopen, die verder onderzoek noodzakelijk maken.

Laatst gewijzigd:17 april 2015 11:35