Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Nie, W.F.P.M. de

Vakgroep: Ethiek

Onderwijs: Religie en Verlichting

In dit essay worden twee visies op de grote monotheïstische godsdiensten onderscheiden, het filosofisch atheïsme en het waarheidsrelativisme. Het filosofisch atheïsme hangt een universalistische visie aan op epistemologisch en ethisch gebied. Zij heeft een groot vertrouwen in de verlichtingswaarden en de wetenschap. Religie beschouwt als een groep feitelijke en ethische waarheidsclaims. deze claims sluiten niet goed aan op de feitelijke stand van zaken in de wereld.

Het waarheidsrelativisme ziet de wetenschap en de ethiek als relatief en aan cultuur gebonden. Begrippen als waarheid en juistheid vormen onderdeel van een cultuurgebonden benadering van de wereld. Religie is niet volledig tot de wetenschappelijke methode te herleiden. Daarnaast speelt zij in het leven van gelovigen een grote rol.

De kritiek van filosofisch atheïsten snijdt vooral hout wanneer zij betrekking heeft op meer fundamentalistische gelovigen. De kritiek van waarheidsrelativisten snijdt juist wanneer zij betrekking heeft op meer gematigde vormen van religie. Cliteur stelt dat religie zoveel mogelijk uit het politieke discours moet wegblijven. Groot benadrukt daarentegen het belang van de vrijheid om in het discours een mening te kunnen uiten die is gebaseerd op een eigen wereldvisie.

De visie van Cliteur is disfunctioneel, ze zit een goed functionerende democratie juist in de weg. Beide stromingen onderschrijven het belang van leren over religie bij burgerschapsvorming. Bij deze vorm van leren neemt men kennis van verschillende religieuze wereldbeelden. Een andere vorm van leren is leren in een religieuze cultuur. Dit is een vorm van emotioneel leren die jonge mensen deelgenoot maakt van een religieuze cultuur. Leren over een cultuur leunt sterk op verlichtingsidealen, terwijl leren in een cultuur op idealen leunt die hier juist niet mee stroken.

Filosofisch atheïsten zullen deze vorm afkeuren, waarheidsrelativisten hebben hier wellicht minder problemen mee. Als leren in een cultuur een grote rol krijgt toebedeeld, kan daardoor leren over culturen in het gedrang komen. Leren in een cultuur mag worden toegestaan, totdat zij leren over culturen in de weg zit. Dit soort situaties doen zich sneller voor bij religies met een meer fundamentalistische inslag.

Laatst gewijzigd:01 november 2013 11:40