Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Bouma, A.S.

Auteur:  Anneke Bouma
Afstudeerjaar: 2011
Vakgroep: Praktische filosofie
Titel: Kan pech weg? Pech, risico en schuld en het streven naar veiligheid in een wereld vol risico en onzekerheid
 
Samenvatting:
 
Het gevoel van onveiligheid lijkt de afgelopen decennia steeds meer toe te nemen. Politiek en maatschappelijk is veiligheid een belangrijk onderwerp geworden. Maar is dit ook terecht? Is de onveiligheid toegenomen? Ik zal verklaren waar het gevoel van onveiligheid en onbehagen door veroorzaakt wordt. Angst en onbehagen leiden tot een overdreven nadruk op veiligheid, juridisering van de samenleving, nadruk op de rol van het slachtoffer en een toename van claims.

Ook lijkt het erop dat pech niet meer geaccepteerd wordt. Als er tegenwoordig schade wordt geleden, worden er verantwoordelijken gezocht, die aansprakelijk worden gesteld. Dit gebeurde onder andere bij de vuurwerkramp in Enschede in 2000 en bij het neerstorten van het toestel van Turkish Airlines in 2009. Bij ieder ongeval zien we een soortgelijk proces terug. Het blijken de systeembeheerders te zijn die verantwoordelijk worden gehouden voor het ontstaan van schade. Zij hadden het ongeval en de schade dienen te voorkomen. Vaak bestaat er morele verontwaardiging over het feit dat er überhaupt schade heeft kunnen ontstaan. Gevaren mogen eigenlijk niet meer bestaan. Nadelen behoren niet op te treden. Dit wordt wel beschreven met de leus: “Pech moet weg”. Maar kan dat wel? Is het mogelijk dat pech verdwijnt?

Grofweg is er een onderscheid te maken tussen een schuldcultuur, een risicocultuur en een voorzorgcultuur. In deze drie culturen, die elkaar min of meer chronologisch opvolgen, wordt de inhoud van pech, risico, schuld en eigen verantwoordelijkheid verschillend beoordeeld. Wat in de ene cultuur beschouwd wordt als pech, wordt in de ander cultuur opgevat als eigen schuld of als een risico. Wat onder pech, risico of schuld moet worden verstaan, ligt dus niet vast, maar is kennis- en cultuurgebonden.

Wij leven momenteel in een voorzorgcultuur. Om de veiligheid te vergroten worden er steeds nieuwe regels en wetten uitgevaardigd en wordt het toezicht op de naleving ervan verscherpt. Daarentegen zorgen toenemende wet- en regelgeving juist voor een toename van het gevoel van onveiligheid. De individuele verantwoordelijkheid van burgers neemt voortdurend af. Er is echter één opvallende uitzondering. Op het gebied van gezondheid en leefstijl zien we een toename van individuele verantwoordelijkheid. Mijn conclusie is dat we in een schizofrene maatschappij leven, met vele tegenstellingen en paradoxen. 'Zero risk' is uitgesloten. Toch lijkt pech wel degelijk verdwenen omdat geen enkele gebeurtenis nog wordt opgevat als pech, maar als een fout van de systeembeheerders.
Laatst gewijzigd:01 november 2013 14:11