Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Dresscher, E.

Auteur: Eduard Dresscher

Afstudeerjaar: 2010

Vakgroep: Praktische Filosofie 

Titel: Reis naar het einde van het paradijs. Walter Benjamin, Louis Ferdinand Céline en de onttoverde wereld

Samenvatting:

Max Weber omschreef het verdwijnen van de pre-moderne religieuze vanzelfsprekendheden als de onttovering van de wereld. Hij doelde hiermee op het verdwijnen van de onzichtbare, verklarende macht van religie. De mensheid moest voortaan vertrouwen op technische middelen en berekening. De bestaande vanzelfsprekendheden werden vervangen door een nieuw seculier vooruitgangsgeloof: de idee dat de technologische vooruitgang uiteindelijk een paradijs voor de mens op aarde  zou scheppen. De cultuurfilosoof Walter Benjamin noemde dit de burgerlijke fantasmagorie.

 

Deze scriptie richt zich aan de hand van Walter Benjamin en de romancier Louis Ferdinand Céline op de modernisering en de burgerlijke fantasmagorie. Beide auteurs schetsen een vergelijkbaar beeld van de modernisering en het utopische geloof in de technologische vooruitgang, maar komen tot geheel verschillende conclusies. Céline oordeelde afwijzend over zowel modernisering als technologie, hij verving de burgerlijke utopie door een dystopie. Benjamins houding is ondanks een vergelijkbaar pessimisme veeleer ambigu te noemen. Door de creatie van een dialectisch beeld van arbeidershel en technologische droom probeert hij ons te doen ontwaken uit de burgerlijke droom zonder zoals Céline het dromen als geheel af te zweren. Door deze twee standpunten tegen elkaar af te zetten poogt deze scriptie het concept van de burgerlijke fantasmagorie uit te werken en meer licht te werpen op de rol die het utopische dromen hierbij speelt.

 

Het verschil tussen beide auteurs komt het best naar voren in de wijze waarop ze omspringen met dit utopische dromen. Zowel Céline als Benjamin wezen het determinisme af dat volgens hen in de vooruitgangsgedachte school. Een afwijzing die bij Céline naadloos overging in een algeheel fatalisme om uiteindelijk uit te monden in een fascistisch getint pragmatisme. Benjamin introduceerde het begrip zwak messianisme. Volgens hem forceerden zowel het utopisch determinisme als het dystopische fatalisme de toekomst. Hier tegenover plaatst Benjamin het zwak messianisme: een hoop op een betere toekomst die niet begrepen kan worden als wijzend naar een einde.

Laatst gewijzigd:01 november 2013 14:02