Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Nickolson, L.

Auteur: Lars Nickolson

Afstudeerjaar: 2008

Vakgroep: Praktische Filosofie 

Scriptie:

In vrijheid geloven. Liberale overheden en de realisering van religieuze autonomie

Samenvatting:

Religie heeft onmiskenbaar een centrale plaats ingenomen in het Nederlandse publieke debat. Een groot scala aan onderwerpen wordt onder deze noemer besproken, van het wel of niet toestaan van islamitische hoofddoeken in het openbaar onderwijs, tot de wenselijkheid van overheidsfinanciering van confessionele scholen. Terwijl in veel van deze discussies wordt gewezen op het belang van  individuele autonomie, is deze liberale kernwaarde is niet geheel onomstreden. Vanuit de politiekfilosofische stroming van het communitarisme wordt namelijk al enige tijd kritiek geuit op het liberale primaat van het individu. Daarnaast stellen sommige liberalen dat de overheid soms afstand moet doen van individuele autonomie omwille van een andere liberale kernwaarde, namelijk die van tolerantie, oftewel levensbeschouwelijke neutraliteit. Ook is het nog maar de vraag wat het realiseren van autonomie en keuzevrijheid in specifieke gevallen precies inhoudt.
In deze scriptie (10 EC) wordt daarom de vraag behandeld in hoeverre, en op welke manier, een liberale overheid haar ideaal van individuele autonomie moet realiseren op het gebied van religie. Om deze vraag te beantwoorden wordt allereerst ingegaan op de politiek-filosofische discussie die bij uitstek draait om het liberale autonomie-ideaal, namelijk het liberalisme-communitarisme debat. Daarbij krijgen de opvattingen van Charles Taylor en Will Kymlicka, twee Canadese filosofen die ieder op hun eigen manier de inzichten van het liberalisme en het communitarisme proberen te verzoenen, extra aandacht. Vervolgens wordt  gekeken naar de manier waarop in Nederland en Frankrijk twee concrete visies op individuele autonomie en neutraliteit in relatie tot religie hun uitdrukking krijgen in twee specifieke ‘modellen’ van de scheiding tussen kerk en staat. Ook wordt nagegaan hoe deze visies, die duidelijke raakvlakken vertonen met posities in de liberalisme-communitarisme discussie, met elkaar in botsing komen in het Nederlandse publieke debat over de verhouding tussen overheid en religie.
In de scriptie wordt betoogd dat de liberale overheid consequent vast moet houden aan het ideaal van individuele autonomie, waarbij deze autonomie staat voor het vermogen van individuen om hun eigen conceptie van het goede leven te vormen, na te leven en eventueel te herzien. Vanuit dit perspectief wordt er kritiek geleverd op zowel de opvattingen van Taylor en Kymlicka als de beide modellen van de scheiding van kerk en staat en hun achterliggende visies. Ook wordt er nagegaan hoe de liberale overheid deze individuele autonomie in specifieke gevallen moet waarborgen. De discussies over kwesties als het wel of niet financieren van confessioneel onderwijs, en het toestaan of verbieden van islamitische hoofddoeken, kunnen namelijk niet worden beslist met een simpele verwijziging naar de scheiding van kerk en staat, zo blijkt uit de scriptie. We moeten het in deze gevallen juist hebben over niets minder dan de invulling en toepassing van onze liberale kernwaarden.

  

Laatst gewijzigd:01 november 2013 14:50