Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Fleurke, M.

Auteur: Matthijs Fleurke
Afstudeerjaar: 2008
Vakgroep: Praktische Filosofie

Scriptie:
Facts and Figures – fancy in utilitarianism and art

Samenvatting:

In Poetic Justice (1995) toont Martha Nussbaum (1947) het belang van de literaire verbeelding in het publieke debat. Dit doet ze aan de hand van romans, in het bijzonder Hard Times (1854) van Dickens. Deze roman kan gelezen worden als een aanklacht tegen het utilitaristische denken van die tijd in het algemeen en tegen de tijdgenoot Jeremy Bentham in het bijzonder. Tegen het verbeeldingsloze en op feiten gerichte denken van de utilitaristen stelt Dickens de ‘fancy’, het vermogen ‘het ene te zien in het andere’.
Ook Nussbaum gebruikt ‘de fancy’ als instrument, ditmaal om lacunes van hedendaags utilitaristisch rationele keuze-denken bloot te leggen. In de scriptie stel ik me echter de vraag of het utilitarisme niet zelf ook elementen bevat die recht doen aan de verbeeldingskracht. Dit blijkt inderdaad het geval te zijn, en de utilitaristische modellen waarop Nussbaum kritiek levert blijken zeer eenzijdig te zijn (meer gebaseerd op een ‘Benthamiaanse’ conceptie van de rationele keuzetheorie dan op het utilitarisme). Het eerste hoofdstuk van de scriptie is dan ook een oproep aan allen die zich met deze modellen inlaten zich er rekenschap van te geven dat het utilitarisme wel degelijk ruimte geeft aan emoties en verbeelding.
Poetic Justice stelt dat de structuur van romans de verbeeldingskracht van de lezers stimuleert. Het lezen van een roman vergt namelijk inlevingsvermogen; de roman nodigt lezers uit mee te voelen met het wel en wee van protagonisten in wie zij zich verplaatsen. Dit inlevingsvermogen, ‘sympathetic imagination’, kan in discussies in het publieke domein ingezet worden. In de analyse van deze claim kiest de scriptie niet een aetiologische maar een empirische invalshoek. Er zijn namelijk romans die de verbeeldingskracht niet of nauwelijks stimuleren, een voorbeeld hiervan is Nussbaums type-voorbeeld Hard Times. In de scriptie betoog ik dat er tal van andere factoren zijn die bepalen of de verbeeldingskracht en de ‘fancy’ van de lezer al of niet wordt aangewakkerd. Hard Times is een roman met een sterk didactische en satirische ondertoon, en juist daarom ongeschikt om als staving van Nussbaums stelling te dienen.
Het tweede hoofdstuk van de scriptie is een oproep aan de aanhangers van de utilitaristische rationele keuzemodellen om het verbeeldingopwekkende karakter van kunst (zowel literatuur als andere vormen) voldoende te appreciëren.

  

Laatst gewijzigd:01 november 2013 14:50