Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Dijkstra, M.

Auteur: Michel Dijkstra
Afstudeerjaar: 2007
Vakgroep: Geschiedenis van de Filosofie
Scriptie:

Deus est innomabile. Negatieve theologie in het werk
van Thomas van Aquino en Meister Eckhart.

Samenvatting:

Wie op een willekeurige Internet-zoekmachine het trefwoord ‘God’ intikt, krijgt meer dan honderd miljoen resultaten. De meeste websites zijn theologisch of filosofisch van aard. Bijvoorbeeld een pagina van de Catholic Encyclopedia, glory-of-god.com, waar je alles over Gods luister kunt leren, god.com die informatie over het Opperwezen verschaft en aangeeft hoe en waar je Hem kunt vinden, en een website die meer dan driehonderd bewijzen voor Zijn bestaan verzamelt, waaronder argumenten gebaseerd op absurditeit en intimidatie. Deze onvoorstelbare hoeveelheid informatie die er op het Web staat, geeft aan dat God één van de meest besproken onderwerpen is, zeker op het gebied van de filosofie en de theologie.Van oudsher bestaan er twee manieren, twee methoden om over God of het goddelijke te spreken: de katafatische en de apofatische theologie. Het verschil tussen beide methoden is dat de katafatische methode met affirmaties en de negatieve methode met negaties werkt. De katafatische theoloog probeert God met een grote hoeveelheid metaforen te beschrijven om zo kennis over Hem te verwerven. De negatieve theoloog beweert juist geen enkel beeld, concept, analogie of metafoor op de Schepper van toepassing is. God laat zich het best benaderen doormiddel van negaties, die voorbereiden op een mystieke eenwording met Hem. Aan beide manieren van theologie bedrijven kleven gevaren. De valkuil van de affirmatieve methode is dat je een te antropomorf godsbeeld construeert, terwijl de negatieve theologie het menselijke en het goddelijke al te radicaal lijkt te scheiden. De meeste theologen vermijden deze extremen en kiezen een standpunt tussen affirmatie en negatie.

In mijn scriptie onderzoek ik het spanningsveld tussen de twee wijzen van theologie bedrijven aan de hand van twee denkers uit de Middeleeuwse hoge scholastiek: de dominicanen Thomas van Aquino (1225 -1274) en Meister Eckhart (ca. 1260-1327). Beide namen verschillende theologische posities in, waarbij Thomas meer naar de affirmatieve en Eckhart meer naar negatieve methode neeg. Tussen deze twee denkers bestaat een zeker contrast. Thomas schreef enkele werken in opdracht van de paus en publiceerde geschriften die uiteindelijk een autoritatieve status binnen de Kerk verwierven, terwijl het grootste deel van Eckhart’s werk bestaat uit preken in de Teutoonse volkstaal, het Mittelhochdeutsch. Bovendien werd Eckhart na zijn dood als ketter veroordeeld.

Het grootste deel van mijn scriptie bestaat uit een vergelijking tussen deze denkers aan de hand van drie onderwerpen: het beeld van God als Zijn (esse est Deus), het uitvloeien van de schepping uit God en de terugkeer naar Hem (exitus – reditus) en de uiteindelijke zaligheid (beata visio). Uit de vergelijking blijkt dat Eckhart en Thomas radicaal verschillen in hun gebruik van negatieve theologie. Tevens worden de gevaren van het gebruik van negatieve theologie in een cultuur waarin de affirmatieve methode dominant is duidelijk.

 

Laatst gewijzigd:04 november 2013 13:42