Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Gier, M. de

Auteur: Michael de Gier

Afstudeerjaar: 2007

Vakgroep: Praktische Filosofie

Scriptie:

De Wereldbank: Voorbij het universalistisch neoliberalisme?

 

Samenvatting:

Van oorsprong een reconstructiebank ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, is de Wereldbank in de loop van de jaren uitgegroeid tot de grootste ontwikkelingsbank ter wereld. Haar enorme hoeveelheid leningverstrekkingen zijn nuttig, doch niet onconditioneel. De Wereldbank heeft altijd een duidelijk idee gehad van het door de Derde Wereld te volgen ontwikkelingstraject en bracht dit vooral in de jaren 80 tot uitdrukking in hervormingsprogramma’s die als conditie werden gesteld bij een leningverstrekking. Op deze programma’s is scherpe kritiek gekomen, zowel uit ontwikkelingslanden zelf als uit de Westerse wereld. De programma’s waren volgens de critici kapitalistisch, koloniaal, overheersend en etnocentrisch. Eind jaren negentig lijkt er echter een kentering op gang te zijn gekomen, doordat de Wereldbank zich meer is gaan richten op armoedebestrijding, in plaats van economische ontwikkeling. Onder de noemer ‘Pro-poor growth’ zijn er programma’s op gang gekomen die radicaal lijken af te wijken van de bestaande gang van zaken.

In mijn scriptie tracht ik het filosofisch kader te scheppen waarin deze ontwikkelingen kunnen worden gezien. Ik definieer de hervormingsideeën van de Wereldbank als een neoliberalistische ideologie die met een universalistische inslag wordt uitgevoerd. Hierbij toon ik aan dat de werkwijze van de Wereldbank sterke overeenkomsten vertoont met de filosofie van een uitgesproken liberaal: Francis Fukuyama.

Het nieuwe pro-poor programma, dat in mijn visie gekenmerkt wordt door de drie kernbegrippen multidimensionaliteit, contextualiteit en participatie, kan gezien worden als het antwoord van de Wereldbank op de geuite kritiek. Ik beschrijf het pro-poor programma als een pluralistische ideologie, die gedeeltelijk aan tegemoet komt aan een aantal punten van kritiek. Echter, waar de geuite kritiek zich vooral richtte tegen de neoliberalistische ideologie, betoog ik dat de Wereldbank deze kritiek buiten beschouwing laat en via pro-poor growth komt met een alternatief voor juist haar universalistische werkwijze.

Het blijft daarom de vraag of de Wereldbank, die zelf consequent niet in ideologische termen praat over haar politiek, deze stap met de goede intentie maakt, dan wel onbewust of, nog erger, met de bedoeling om critici het zwijgen op te leggen en zo ongestoord haar neoliberale politiek voort te kunnen zetten. Het stilzwijgen van de Wereldbank omtrent haar ideologie zwengelt dergelijke verdenkingen aan. Dit wordt nog versterkt door de conclusie dat er in de praktijk nog niet altijd veel veranderd is na invoering van pro-poor growth programma’s. Uitgesprokenheid van de Wereldbank omtrent haar ideologie zou dan ook veel duidelijkheid scheppen.

 

Laatst gewijzigd:01 november 2013 14:53