Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Boven, M.

Auteur: Martijn Boven

Afstudeerjaar: 2006

Vakgroep: Geschiedenis van de Filosofie

Scriptie:

Vervreemding en ergernis: Kierkegaards poëtica van de indirecte mededeling 

Samenvatting:

In de afgelopen decennia heeft men steeds meer oog gekregen voor de ironische structuren die aan Kierkegaards werk ten grondslag liggen en die door Kierkegaard zelf worden aangeduid met de term ‘indirecte mededeling.’ De hedendaagse consensus is dat deze indirecte mededeling betrekking heeft op het grootste deel van Kierkegaards onder pseudoniem gepubliceerde werk, maar in de rest van zijn oeuvre geen noemenswaardige rol speelt. Daarbij wordt meestal aangenomen dat de indirecte mededeling gedecodeerd kan worden tot een ondubbelzinnige boodschap. Ik wil in deze scriptie betogen dat met deze twee aannames de inzet van de indirecte mededeling wordt misverstaan. Vanuit deze stelling hoop ik te laten zien dat de indirecte mededeling ten grondslag ligt aan Kierkegaards gehele oeuvre en niet alleen aan zijn pseudonieme werk. Bovendien wil ik aantonen dat de indirecte mededeling niet zomaar gedecodeerd kan worden, maar dat ze een fundamentele spanning in Kierkegaards werken aanbrengt die de kern vormt van Kierkegaards filosofische project. Hierbij zal ik de indirecte mededeling duiden als een communicatiestrategie die is geënt op de ironie. Kierkegaard beoogt met deze communicatiestrategie een aantal welbewuste effecten te bereiken die zowel een cognitieve als een psychologische dimensie hebben, namelijk: vervreemding en ergernis. Hij grijpt hierbij terug op de socratische ironie (vervreemding) en het christelijke idee van de autoriteitsloze autoriteit zoals die tot uiting komt in de figuur van de Godmens (ergernis). Kierkegaard, zo wil ik betogen, streeft de effecten van vervreemding en ergernis na om de enkeling los te weken uit een dominante betekenissamenhang waarin hij gevangen zit (cognitieve dimensie) om vervolgens een persoonlijke reactie bij hem op te wekken die een eerste impuls geeft tot subjectiviteit (psychologische dimensie).

 

Laatst gewijzigd:01 november 2013 14:56