Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Dijkstra, W.

Auteur: Wido Dijkstra
Afstudeerjaar: 2000
Vakgroep: Praktische Filosofie

Scriptie:
De gebroken geschiedenis. Een analyse van Foucaults Les mots et les choses.

Samenvatting:
Wat is wezenlijker: de ontwikkeling van een bepaalde wetenschappelijke discipline gedurende verschillende historische periodes, of juist het verband tussen uiteenlopende disciplines in een gegeven periode? Michel Foucault (1926-1984) vindt het laatste. In zijn werk Les mots et les choses (1969) onderzoekt hij de historische verschijningsvormen en het onderlinge verband tussen drie takken van wetenschap, te weten economie, biologie en taalwetenschap. Hij is van mening dat er, in een gegeven periode, tussen deze wetenschappen op een diep niveau een zekere gelijkvormigheid is aan te wijzen. De periodes zelf echter zijn niet op een gemeenschappelijke noemer herleidbaar, er is integendeel sprake van breuken.
Als de geschiedenis uiteindelijk geen eenheid is, dan is de mens die aan deze geschiedenis ten grondslag ligt, dat evenmin. De conclusie is onontkoombaar: de onmogelijkheid van een lineaire continue (wetenschaps)geschiedenis weerspiegelt de illusie van de mens in zijn rol van soeverein funderend subject.Men kan zich afvragen in hoeverre Foucaults interpretatie van het historische bronnenmateriaal zijn aanspraken - overeenkomsten tussen en breuken binnen respectievelijk economie, taal en biologie - ondersteunt. Essentieel hierbij is Foucaults invulling van de begrippen ‘gelijkvormigheid’ en ‘breuken’. Het blijkt dat empirische nuanceringen van deze begrippen Foucaults aanspraak van ‘de dood van het (funderende) subject’ onaangetast laten. Dit is echter geen kracht, maar een zwakte van zijn denken. Iets dat zich aan discussie onttrekt, kan immers niet tot verdieping van inzicht leiden.
Het lijkt daarom zinnig om de vraag naar de rol van het subject in de geschiedenis, eerder dan haar voor eens en altijd te beantwoorden, buiten beschouwingen te laten. Ook dan kunnen begrippen als ‘gelijkvormigheid’ en ‘breuken’ ontwikkeld worden om samenhangen in de geschiedenis aan te brengen. Meer dan in Les mots et les choses het geval is, zullen dergelijke samenhangen echter een voorlopig en relatief karakter moeten dragen. De winst van deze werkwijze is historisch inzicht. Immers, discussie leidt niet tot historisch inzicht, maar is historisch inzicht.

Laatst gewijzigd:01 november 2013 16:29