Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Onna, M. van

Auteur: Marieke van Onna
Afstudeerjaar: 1998
Vakgroep: Wetenschapsfilosofie, Logica en Kentheorie

Scriptie:
Het dilemma van het fenomenale aspect. Causale relevantie van bewustzijn binnen twee dualistische opvattingen van de lichaam-geest relatie.

Samenvatting:

Voor een dualistische opvatting over de lichaam-geest relatie lijken twee basis-motivaties te bestaan. De geest kan beschouwd worden als van een totaal andere aard dan het fysische lichaam. Een ander argument voor dualisme kan de overtuiging zijn dat mentale processen causaal relevant zijn voor lichamelijke, fysische processen. Nu is 'de geest' of 'mentale processen' een ruim begrip. In deze scriptie wordt dan ook de nadruk gelegd op alleen het fenomenale aspect van de geest. Bij dit fenomenale aspect staat het kwalitatieve gevoel van bewuste ervaringen, van hoe het is om iets te ervaren, centraal. De aard van dit aspect lijkt bij uitstek volledig anders te zijn dan die van de fysische wereld, en daarmee lijkt dit fenomenale aspect niet verklaarbaar vanuit fysische processen. Maar uitgaande van een dergelijk onherleidbaar fenomenaal aspect komt de vraag naar de andere motivatie voor dualisme aan de orde.

Is er sprake van causale relevantie van dit fenomenale aspect? In deze scriptie worden twee auteurs, Chalmers en Popper, besproken die beide zeggen een dualistische positie in te nemen. Chalmers beargumenteert zijn dualisme met de onherleidbaarheidsmotivatie. Popper legt met zijn interactionistische benadering de nadruk op causale relevantie van bewustzijn. Maar bij beide auteurs rijsen er problemen indien gekeken wordt naar de causale relevantie van het fenomenale aspect. Chalmers erkent de causale geslotenheid van de fysische wereld en sluit daarmee de mogelijkheid uit van niet-fysische, lees fenomenale, oorzaken. Popper lijkt bij nadere beschouwing wel voorbeelden te geven van causale relevantie van bewustzijn, maar daarbij wordt de totaal andere aard van fenomenale ervaringen genegeerd. Geen van beide auteurs lijkt dus in staat te zijn om beide motivaties voor dualisme te verzoenen.

Een nadere analyse van het causaliteitsbegrip laat zien dat dit niet zozeer een onvermogen van deze twee auteurs is, maar dat het causaliteitsbegrip zelf zich niet leent om niet-fysische aspecten als oorzaak te kunnen aanvaarden.

Daarmee ziet het dualisme zich dus voor een dilemma geplaatst, want de twee motivaties voor dualisme lijken onderling niet verenigbaar. In de conclusie worden als alternatieven om dit dilemma te ontwijken genoemd ófwel het afzien van dualisme en overgaan op reductionisme, ófwel een aanpak die het taalgebruik bij dit soort discussies analyseert, in de hoop dat daarmee dit dilemma verdwijnt.

Laatst gewijzigd:01 november 2013 18:23