Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Steur, A. van der

Auteur: Arine van der Steur
Afstudeerjaar: 1997
Vakgroep: Sociale filosofie, Sociale kennistheorie en Ethiek

Scriptie:
Vrijheid in verscheidenheid. Een onderzoek naar groepsrechten binnen multiculturele samenlevingen.

Samenvatting:

In de regel bestaan natie-staten uit verschillende culturele groepen. Deze groepen willen veelal een deel van hun eigen identiteit binnen de algemene cultuur handhaven. Voor minderheidsgroepen is dit soms alleen mogelijk door middel van groepsrechtenerkenning. De erkenning van groepsrechten staat op gespannen voet met het sociaal-democratisch streven naar vrijheid en gelijkheid voor ieder individu. Valt het te legitimeren dat een bepaalde groep extra rechten verkrijgt voor de overleving van hun taal en/of cultuur? De politiek filosoof John Rawls heeft een standaard- antwoord voor dit probleem verwoord. Hij gaat uit van een liberale staatsneutraliteit. Op het private niveau kunnen groepsidentiteiten worden erkend, op het publieke niveau moet de staat neutraal staan tegenover de diverse groepsidentiteiten. Dit antwoord leidt echter niet in alle gevallen tot bevredigende resultaten.

In mijn scriptie onderzoek ik of er in de politieke filosofie bevredigender antwoorden worden verschaft. Uit dit onderzoek komt naar voren dat er verschillende andere antwoorden op het groepsrechtenprobleem mogelijk zijn. De politiek filosofen die deze antwoorden verwoorden, kunnen in drie stromingen worden onderverdeeld. Allen erkennen, in aanvulling op Rawls, dat groepsidentiteiten soms ook een plaats op het publieke niveau moeten kunnen krijgen. De liberaal nationalisten, waaronder Charles Taylor en Will Kymlicka, leggen daarbij de nadruk op het streven naar één nationale identiteit. Radicaal multiculturalisten, waaronder Iris Marion Young en Steven Seidman, leggen de nadruk op het streven naar een zo groot mogelijke verscheidenheid. Republikanisten, waaronder Jürgen Habermas, leggen de nadruk op het streven naar een beter inzicht in de politieke representatie.

Mede door toetsing van deze theorieën aan enkele actuele groepsrechtenclaims wordt duidelijk dat ook deze antwoorden niet bevredigend zijn. Zij laten wel zien dat groepsrechtenerkenning, zij het binnen bepaalde grenzen, niet in strijd hoeft te komen met het streven naar vrijheid en gelijkheid voor ieder individu. Doordat elke filosoof het groepsrechtenprobleem vanuit een ander perspectief benadert, wordt bovendien duidelijk hoeveel verschillende fundamentele aspecten aan de erkenning van groepsrechten verbonden zijn. Vooral het liberaal nationalistisch perspectief kan volgens mij een belangrijke meerwaarde aan het groepsrechtendebat verschaffen. Liberaal nationalisten laten zien dat groepsrechtenerkenning niet noodzakelijk hoeft te leiden tot differentiatie, maar ook kan bijdragen tot integratie, tot de creëring van één nationale identiteit.

Door vrij te zijn in verscheidenheid kan de vrijheid van het individu dan worden vergroot en de wil tot integratie worden versterkt.

 

Laatst gewijzigd:01 november 2013 18:23