Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Jorink, A.J.

Auteur: Mirjam Jorink
Afstudeerjaar: 1996
Vakgroep: Geschiedenis van de Filosofie

Scriptie:

Gadamers esthetische theorie als instrument voor het begrijpen van het werk van Alessandro Mendini.

 

Samenvatting:

In deze scriptie neemt de esthetische theorie van Hans-Georg Gadamer een centrale plaats in. Mijn onderzoek richt zich op de vraag in hoeverre deze theorie bruikbare en zinvolle uitspraken doet over het beschouwen, begrijpen en beoordelen van kunstwerken. Is het mogelijk om deze filosofische theorie te hanteren wanneer men tegenover een specifiek kunstwerk staat? Biedt de theorie nieuwe inzichten over de specifieke aard van dit kunstwerk en de ervaring die ik daarbij heb? Op deze vragen geef ik antwoord door Gadamers theorie te verbinden met eigen ervaringen met een concreet kunstwerk, de 'Vaso Utopico' van Alessandro Mendini.

In de esthetica van Gadamer zijn de hermeneutische uitgangspunten van de auteur herkenbaar. Kerngedachte wordt gevormd door het idee dat kunstwerken in eerste plaats objecten zijn, die begrepen moeten worden. Om tot dit begrip te komen moet de toeschouwer het kunstwerk met eigen ervaringen tegemoet treden en er een eigen betekenis aan toekennen. Het is een spel tussen kijker en kunstwerk. Het interpreteren van kunstwerken houdt daardoor altijd verband met de horizon van de toeschouwer. Het contact tussen kunstwerk en toeschouwer kan leiden tot nieuwe wezenlijke inzichten. De kennis is weliswaar niet duidelijk te definiëren, maar is daarom zeker niet minderwaardig is. Vooral het reflecteren op kunstzinnige ervaringen kan tot horizonswijziging leiden. Men verschaft zichzelf inzicht in het eigen tijdelijke bestaan.

Gadamer formuleert zijn ideeën rond de begrippen spel, symbool en feest. Op deze manier laat hij zien in welke menselijke behoeften het fenomeen kunst voorziet en wordt het mogelijk om verbanden te leggen tussen de uiteenlopende kunstuitingen. Een esthetisch kader voor de kunsten uit de diverse tijden is hiermee geboden. Ook in verscheidenheid is een eenheid aantoonbaar, aldus Gadamer.

Met deze ideeën biedt Gadamer een interessante ingang voor het denken over kunst in algemene zin. De theorie levert echter veel problemen op in de praktijk van het kunstbeschouwen, omdat Gadamer weinig praktische aanwijzingen geeft voor hoe men tot toekenning van een eigen betekenis moet komen. Voor het beschouwen van de 'Vaso Utopico' heb ik daarom zelf een serie vragen geformuleerd op basis van de concepten spel, symbool en feest. Dan blijken meerdere aspecten van de theorie onduidelijk te zijn, bijvoorbeeld de invulling van het begrip waarheid. Verder blijkt Gadamer ook te veel vertrouwen te hebben in de bereidheid en de mogelijkheden van de toeschouwer om het kunstwerk daadwerkelijk te begrijpen.

lk concludeer tenslotte dat de stap van het filosofische niveau naar het niveau van het beschouwen een moeizame is. In concrete situaties laat Gadamer de toeschouwer aan zijn lot over. In een positieve formulering betekent dit, dat een interpreet veel ruimte krijgt om het zoeken naar betekenissen een eigen, maar geen private, invulling te geven. Voor het op zinvolle wijze begrijpen van kunstwerken biedt deze esthetica redelijke aanknopingspunten, mits men bereid is om zelf invulling te geven aan de theorie en de eigen kennis- en ervaringshorizon te onderzoeken. Gadamers theorie is eigenlijk zelf een kunstwerk, dat steeds opnieuw voltooid moet worden.


 

Laatst gewijzigd:01 november 2013 18:23