Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Middelaar, L. van

Auteur: Luuk van Middelaar
Afstudeerjaar: 1999
Vakgroep: Geschiedenis van de filosofie en Metafysica

Scriptie:
Politicide: de oplossing van de franse politieke filosofie, 1945-1990

Samenvatting:
Van 1933 tot 1939 gaf de jonge Rus Alexandre Kojève aan de Parijse Ecole des Hautes Etudes een college over Hegels Phänomenologie des Geistes. Onder zijn gehoor waren enkelen van de grootsten van een nieuwe generatie Franse intellectuelen: Merleau Ponty, Aron, Bataille, Lacan en Queneau. Kojève kreeg deze aanstormende topintellectuelen volledig in zijn ban door van de hoogst abstracte en ondoordringbare Phänomenologie een dramatische wereldgeschiedenis te maken, een meeslepend epos vol strijd en bloed, met een begin en zelfs een einde.
Uitgaande van Kojèves eigenzinnige en invloedrijke Hegelinterpretatie is het mogelijk de naoorlogse Franse politieke filosofie als een eenheid te begrijpen. Drie stromingen waren tussen 1945 en 1990 achtereenvolgens dominant: de marxistisch-existentialistische 'generatie van 1945' (Sartre, Merleau-Ponty), de neo-nietzscheaanse 'generatie van 1960' (Foucault, Deleuze) en de neo- kantiaanse 'generatie van 1975' (nouveaux philosophes, Lyotard, Ferry & Renaut). Het hart van de scriptie bestaat uit een systematisch-historische bespreking van deze drie politiek-filosofische hoofdstromingen. De hoofdstelling is dat zij zich alle schuldig maakten aan 'politicide'. Alledrie meenden zij dat aan de politiek een einde kon komen; de 'oplossing' werd gezocht in respectievelijk economisering, anarchisering en moralisering.
In het laatste hoofdstuk betoog ik dat een politiek denken dat zijn uitgangspunt neemt in de individuele mens, niet in staat is een tussenweg te vinden tussen terrorisme en machteloosheid. Sinds Kojève heeft de Franse politieke filosofie tussen die beide uitersten geoscilleerd. Pas sinds eind jaren tachtig groeit het besef dat het in de politiek gaat om de relaties tussen een verscheidenheid aan mensen. Hedendaagse denkers als Claude Lefort of Alain Finkielkraut - die hun inspiratie niet langer zoeken bij Kant, Hegel, Marx of Nietzsche maar liever bij Machiavelli en Tocqueville - ontwikkelden een democratische politieke filosofie die recht doet aan de onophefbare, eindeloze conflictualiteit van het menselijk bestaan.
-
(Luuk van Middelaar ontving in september 1999 de 'Prix de Paris' uit handen van de Franse ambassadeur. Van zijn scriptie verscheen in november een handelseditie, uitgegeven bij Van Gennep. In december eindigde van Middelaar als nummer twee in het concours om 'de beste Nederlandse student van 1999'.)

 

Laatst gewijzigd:01 november 2013 18:23