Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieProfielwerkstukGammasteunpuntOnderwerpen

Het nieuwe winkellandschap

De markthal in Rotterdam is een goed voorbeeld van het nieuwe winkellandschap
De markthal in Rotterdam is een goed voorbeeld van het nieuwe winkellandschap

Binnen de economische geografie houdt men zich bezig met locatievraagstukken. Eén daarvan is de ontwikkeling van het winkellandschap. Dit winkellandschap verandert voortdurend onder druk van allerlei maatschappelijke ontwikkelingen. Voor jouw profielwerkstuk kun je bijvoorbeeld het winkelcentrum uit jouw dorp of stad onderwerpen aan een grondige analyse. Wat is er de afgelopen jaren veranderd onder druk van welke ontwikkelingen? Of wat is de invloed van een specifieke, maatschappelijke ontwikkeling op dit winkelcentrum?

McDonaldisering

De Amerikaanse socioloog George Ritzer verwijst met het concept McDonaldisering naar de toenemende standaardisering van productie over de hele wereld. Grote multinationals hebben winkels over de hele wereld, waardoor het winkellandschap van centra over de hele wereld steeds meer op elkaar gaat lijken. Elk deugdelijk centrum heeft tegenwoordig een McDonalds, Starbucks, Subway, et cetera. Door schaalvoordelen is het voor deze bedrijven makkelijker te overleven dan voor eenmanszaken. Gevolg hiervan is dat de kleine winkeliers uit het winkellandschap verdwijnen en de grote winkelketens domineren.

Een winkelstraat in Nederland waar grote multinationals het straatbeeld nog niet bepalen
Een winkelstraat in Nederland waar grote multinationals het straatbeeld nog niet bepalen

Glokalisering

Ter nuancering van McDonaldisering gebruikt Ritzer ook het concept glokalisering. Hiermee wordt de wisselwerking tussen mondiale ontwikkelingen en de lokale cultuur bedoeld. Zo verkoopt McDonalds alleen in Nederland een McKroket, omdat dit beter aansluit op de vraag, die voortkomt uit de Nederlandse eetcultuur. De komst van het idee van een mondiale cultuur zorgt op lokale schaal voor een tegenreactie. Streekproducten raken meer in trek en mensen halen hun groenten bij de lokale slager, bakker of boer. Consumenten zijn meer bereid net die extra euro’s uit te geven, als dat betekent dat lokaal kunnen eten en drinken. De opkomst van ambachtelijke winkels is een ontwikkeling die hieruit voortkomt.

E-shopping
E-shopping

Online shoppen

In 2012 kocht bijna driekwart van de Nederlandse bevolking van 12 jaar en ouder frequent producten via internet. Ten opzichte van tien jaar geleden is dat een verdubbeling van het aantal online shoppers. Dat betekent dat consumenten deze producten niet meer op een fysieke plek, zoals in een winkel, kopen.

Deze verschuiving naar e-shoppen heeft volgens velen directe consequenties voor winkelcentra. Volgens de beredenering komen consumenten daardoor minder vaak in winkels om hun product aan te schaffen, waardoor de omzet van winkels zal dalen. Anderen zeggen dat dit weinig invloed heeft, omdat deze winkels zelf ook online producten aanbieden, en het aandeel nog maar klein is.

Funshoppen

Om winkelgebieden aantrekkelijker te maken wordt ook gericht op andere, ondersteunende randvoorwaarden bij het winkelen. Winkelen als vrijetijdsbesteding brengt met zich mee dat men meer wil dan het eenvoudig aanschaffen van producten. In levendige winkelcentra zie je dan ook talloze horecagelegenheden, musea, historische gebouwen en andere bezienswaardigheden om het winkellandschap aantrekkelijk te maken voor de consument. Deze bezoeker is niet meer hoofdzakelijk consument, maar recreant.

Leegstand in winkelstraten

De consument is steeds mobieler geworden. Mensen zijn steeds gemakkelijker in staat om langere afstanden af te leggen. Hierdoor raken de centra van grote steden zoals Amsterdam en Utrecht meer in trek ten koste van provinciesteden als Hilversum en Amersfoort. Gemeenten doen er alles aan om hun publiek te behouden. Op wat voor manier doen ze dat? Wat zijn manieren waarop gemeentes leegstand willen bestrijden?

Vind je dit een interessant onderwerp?

Dan is een studie aan de Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen misschien wel iets voor jou. Volg eens een webklas of bezoek een open dag aan de RUG. Ook hebben we een blog waarbij we regelmatig geografische en planologische onderzoeken uitlichten. Neem eens een kijkje!

Lijkt je dit interessant maar heb je aanvullende vragen? Mail dan naar gammasteunpunt@rug.nl.

Laatst gewijzigd:29 mei 2018 12:43