Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieStudieondersteuningProfielwerkstukAlfasteunpuntHoe schrijf je een pws?

Hoe gebruik ik een bron?

Bronnen? Bah, klinkt saai! Maar toch zijn bronnen erg belangrijk bij het schrijven van je profielwerkstuk (PWS). Zij leveren informatie, voorzien je van een perspectief en vormen de bewijslast die je nodig hebt voor het schrijven van je PWS. Je hebt immers niet zomaar alles uit je duim gezogen. Hierbij een aantal tips en tricks voor het gebruik van bronnen.

Wat voor bron kies je?

Voor het gemak onderscheiden we twee soorten bronnen: primaire bronnen en secondaire bronnen. Primaire bronnen zijn bronnen die van eerste hand komen, zoals interviews, brieven en dagboeken. Secondaire bronnen zijn juist commentaren op en interpretaties van die primaire bronnen. Dit kunnen handboeken of artikelen zijn, maar ook je eigen profielwerkstuk. Bij je PWS zal je vooral bezig zijn met secundaire bronnen zoals boeken, maar het komt ook wel eens voor dat je een interview houdt of krantenartikelen analyseert. Wanneer is het gebruik van een primaire bron van belang? Zij kunnen een interessante bijdrage leveren aan je onderzoek. Een interview zorgt bijvoorbeeld voor een professionele inzage in je onderwerp, kan nieuwe ontwikkelingen binnen je werkstuk aan het licht brengen of het kan een versterking zijn van je verhaal (zoals een verhaal van je oma over de oorlog). Als je een interview houdt, wees dan goed voorbereid en op de hoogte van de stof. Kom dus niet onvoorbereid naar een interview. Dit is niet alleen zonde van je tijd, maar ook van dat van de geïnterviewde.

Hoe betrouwbaar is je bron?

Niet alle bronnen zijn even betrouwbaar. Daarom is het belangrijk te kijken waar deze bronnen vandaan komen en hoe zij tot stand zijn gekomen. Dit noem je bronkritiek. Je kijkt bijvoorbeeld naar de invalshoek en welke bronnen de auteur gebruikt. Zo kom je erachter wat het perspectief of de ideologie van de schrijver is. Net als in de journalistiek is het gebruik van één bron onvoldoende. Het gebruik van verschillende standpunten (en dus bronnen) erg belangrijk. Je krijgt hiermee een duidelijk overzicht hoe er door verschillende mensen of instanties wordt gedacht over een onderwerp. Je zal er bijvoorbeeld al snel achter komen dat een socialistische auteur anders denkt over Karl Marx dan liberale auteurs. Bedenk dus goed welke bronnen je gebruikt en wees ook niet bang kritisch te zijn op deze schrijvers. Met name bij biografieën spelen invalshoek en ideologie een belangrijke rol, waardoor het leuk is verschillende biografieën over een persoon te vergelijken. Meer informatie hierover vind je op: Hoe schrijf je een PWS

Kan ik Wikipedia gebruiken als bron?

Wikipedia is een prima online encyclopedie, zeker de Engelse variant. Omdat Wikipedia een online encyclopedie is die door een selecte groep onderhouden wordt en door iedereen aangepast kan worden, valt er wel wat over de betrouwbaarheid van de site te zeggen. Daarnaast geldt een encyclopedie vaak als tertiaire bron: het verwijst naar secundaire bronnen zonder een bepaald standpunt in te nemen. Een PWS met alleen Wikipedia in de literatuurlijst maakt dus geen sterke indruk. Wel is het een handig instrument om je kennis op te helderen en voor het vinden van literatuur. Dus ja, Wikipedia kan je gebruiken als bron, maar beter is het om Wikipedia voor het vergaren van kennis en de referentie naar andere bronnen te gebruiken. Een andere gerenommeerde online encyclopedie is Encyclopedia Britannica, te vinden op www.britannica.com .

Hoe verwijs je naar bronnen?

Je profielwerkstuk vormt de brug tussen de middelbare school en het hoger onderwijs. Het is dus verstandig je PWS te zien als een wetenschappelijk artikel. Dit betekent dat je niet zomaar alles wat je in boeken of op internet vindt zomaar kunt overnemen voor je profielwerkstuk zonder dat te vermelden. Je schaadt dan zoals dat mooi heet de ‘intellectuele integriteit’ van de auteur. Het komt er op neer dat je je schuldig maakt aan plagiaat, wat in de regel strafbaar is.

Bij het vermelden van bronnen kun je citeren en parafraseren. Citeren is het letterlijk overnemen van stukken tekst uit een bron. Dit kan uit een boek zijn, maar ook uit een toespraak. Je zet de stukken tekst die je letterlijk overneemt tussen haakjes. Zorg ervoor dat het citaat niet te lang wordt, anders schaadt je de auteursrechten van de schrijver. Hou het dus bij een aantal zinnen.

Parafraseren betekent het overnemen van ideeën of in eigen woorden verbuigen van stukken tekst uit een bron. Als je een hele moeilijke theorie in je eigen woorden overneemt kun je niet doen alsof je neus bloedt en zeggen dat het van jou is. Hierbij is dus ook bronvermelding nodig.

Maar hoe verwijs je naar een bron? Dat is bij elk vakgebied anders. De een werkt met voetnoten, de ander zet de bronvermelding tussen haakjes achter de zin. Het belangrijkste is dat je consequent blijft in hoe je je bron vermeldt. Vraag voor de zekerheid na op school hoe zij het willen zien. Let op bij het gebruik van internetbronnen dat je de datum van raadpleging vermeldt. Dit is van belang omdat de inhoud van internetbronnen aangepast of verwijderd kunnen worden. Op deze manier hou je de bronnenlijst overzichtelijk voor jezelf en voor je lezers.

Kom je er niet uit? Mail ons dan: alfasteunpunt@rug.nl .

Voorbeelden van bronvermeldingen

Bij een boek:

-         Karl Heindrich Marx en Friedrich Engels, Das Kapital. Kritik der politischen O╠łkonomie (Meissner; Hamburg 1867) p. 44.

Bij een documentaire op internet:

-         Vrijzinnig Protestantse Radio Omroep, In Europa (2007) afl. 3: 1914-Wenen en Sarajevo http://ineuropa.vpro.nl/programmas/36788896/uitzendingen/ (geraadpleegd 1-1-2011).

Laatst gewijzigd:04 januari 2018 11:19