Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieStudieondersteuningProfielwerkstukAlfasteunpuntOverige talen

Culturele verschillen

Wijn, water of karnemelk op de vergadertafel?
Wijn, water of karnemelk op de vergadertafel?

In het deelonderwerp Beleefdheid is niet te vertalen staan ideeën voor een PWS over verschillen in beleefdheid die in de taal gebakken zitten. Daardoor levert letterlijk vertalen soms hele onbeleefde vragen op. Maar er zijn ook culturele verschillen die een rol spelen in wat mensen wel en niet beleefd of acceptabel vinden. Als je weet wat die verschillen zijn, kun je je internationaal heel wat beleefder gedragen.

Tussen mannen en vrouwen gezegd en gezwegen

De Franse minister van Solidariteit, Roselyn Bachelot zei ooit (in het NOS journaal) over mannelijke politici in het Franse parlement: Ils m’appellent ma poulet, ma cocotte, ma petite, ma cherie. Y les hommes ils s’appellent Jean, Paul, Jacques et Matthieu. (Ze noemen me mijn kipje, mijn vrouwtje, mijn kleintje, mijn schatje. En mannen noemen ze Jean, Paul, Jacques en Matthieu.) Veel andere vrouwen in de Franse politiek bevestigden dit beeld. Hier zie je een duidelijk verschil in cultuur met Nederland. Want zie je het al voor je? Alexander Pechtold die Melanie Schultz van Haegen of Edith Schippers mijn kipje of mijn schatje noemt?

In dit voorbeeld zie je beleefdheid in de taal terug. Maar de verschillen kunnen ook in non-verbaal gedrag zichtbaar worden. Zoals ook bleek uit de verhalen die loskwamen na de arrestatie van Dominique Strauss Kahn. Niet dat het in Frankrijk gewoon is om iemand te verkrachten, maar er zijn kennelijk wel verschillen in de manier waarop mannen met vrouwen omgaan en hoe gewoon het is om iemand aan te raken. Zo zijn er ook interculturele verschillen in bijvoorbeeld oogcontact, gebaren en afstand tot je gesprekspartner. Het aardige is dat je deze verschillen ook kunt bestuderen, terwijl je de taal niet spreekt. Een uurtje Rai Uno kijken en gebaren tellen, zegt al iets over de hoeveelheid gebaren die Italianen maken. Probeer in een experiment vervolgens eens uit hoe je overkomt als Nederlander wanneer je evenveel gebaren maakt.

Wat serveren we?

Ook verschillen in eetgewoonten, tijdsplanning of gastvrijheid kunnen invloed hebben op hoe beleefd of onbeleefd je overkomt in een internationaal gezelschap. Zo vinden veel Nederlanders het onbeleefd als gasten onverwacht om half 6 binnenkomen. Zo vlak voor het eten! Terwijl veel Spanjaarden dit een prima borreltijd vinden en het juist erg onbeleefd vinden om gasten voor het eten weg te sturen. Een lunch van kleffe broodjes kaas met karnemelk zal de onderhandelingen met Franse zakenmensen niet vlot trekken. En kijk niet vreemd op als je met Duitsers tussen de middag achter een bord pasta verder praat. Zoek deze verschillen uit en maak als presentatie van je onderzoek bijvoorbeeld een website of een instructiefilm voor de ondernemer die internationaal zaken wil gaan doen.

Verschillende culturen
Verschillende culturen

What an interesting thought!

Andere talige vormen van beleefdheid zitten bijvoorbeeld in leugentjes om bestwil, complimenten en directe of indirecte terechtwijzingen. Zo kun je denken dat je geprezen wordt voor je scherpzinnige opmerking als een Engelsman zegt: What an interesting thought! Maar de kans is groot dat hij eigenlijk bedoelt dat je onzin uitkraamt. Als je dat eenmaal weet, kun je je goed voorstellen hoe ongelofelijk bot je als Nederlander op een Engelsman kunt overkomen. Een bron van grote ergernis en misverstanden. Verzamel de leukste voorbeelden en maak als profielwerkstuk lesmateriaal voor een lesje beleefdheid in het Engels. Maar ook voor andere talen kun je dit natuurlijk doen.

Er zijn interessante boeken te vinden over interculturele communicatie, waarin je achtergrondinformatie en veel voorbeelden kunt vinden. Ook meertaligen of mensen die voor hun beroep meer talen goed beheersen (zoals tolken, vertalers of internationale onderhandelaars), kunnen je goede informatie over dit onderwerp geven. Je kunt ook proberen een test te maken over wat wel en niet beleefd is om tegen iemand te zeggen en deze onder vertegenwoordigers van verschillende culturen proberen af te nemen. Mag je bijvoorbeeld tegen een vriend zeggen dat je te moe bent om naar zijn feestje te komen?

Interculturele effectiviteit

Steeds vaker komen we in contact met mensen met een andere culturele achtergrond en een andere taal. Ook op veel scholen zitten leerlingen met verschillende achtergronden. Hierdoor kun je in allerlei interculturele situaties belanden. En hoe ga je daarmee om? Sensitiviteit voor cultuurverschillen is essentieel in een internationale omgeving. De RUG helpt mensen hun interculturele sensitiviteit te ontwikkelen en te verbeteren door middel van de Interculturele Effectiviteit Training (IET).

Wat is de Interculturele Effectiviteit Training?

De IET zorgt ervoor dat je je bewuster wordt van interculturele situaties en leert je beter omgaan met deze situaties. Er zijn vijf aspecten belangrijk om goed om te gaan met interculturele situaties:

  • culturele empathie
  • open-mindedness
  • sociaal initiatief
  • emotionele stabiliteit
  • flexibiliteit

Zodra je voor jezelf kunt inschatten hoe je scoort bij deze aspecten en hoe je ze kunt verbeteren, kun je ook beter omgaan met leerlingen uit andere culturen. Heb jij een school met veel leerlingen uit andere culturen? Dan is interculturele effectiviteit misschien wel een interessant onderwerp voor je profielwerkstuk!

Laatst gewijzigd:22 november 2017 11:09