Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieProfielwerkstukAlfasteunpuntOverige talen

Beleefdheid is niet te vertalen

Wanneer is een vraag beleefd?
Wanneer is een vraag beleefd?

Sommige mensen denken dat we in de nabije toekomst geen vreemde talen meer hoeven te leren. Je gebruikt gewoon vertaalwebsites als Google translate en klaar ben je. Maar ook als alle gekke fouten uit dat soort programma's gehaald kunnen worden, blijf je problemen houden. Bijvoorbeeld met beleefdheid. Want kun je in alle gevallen waarin je in het Nederlands jij zegt, in het Duits wel du gebruiken? Of ligt dat toch anders? En hoe vraag je iets beleefd in een andere taal? Als je een Nederlandse beleefde vraag letterlijk in het Engels vertaalt, kom je vaak helemaal niet zo beleefd over! Waar zitten precies de verschillen tussen verschillende talen? Een interessant onderwerp voor je profielwerkstuk.

Beleefde of onbeleefde vragen

Vergelijk de volgende Nederlandse vraag die letterlijk vertaald is in verschillende talen maar eens:

  • Kunt u mij het zout aangeven?
  • Could you pass me the salt?
  • Pouvez-vous me donner le sel?
  • Können Sie mir das Salz reichen?

Voor veel Nederlanders klinken deze zinnen even beleefd. Maar is dat wel zo? En wat gebeurt er met de vraag als je het woordje even toevoegt? Of zou? Of beide?

  • Kunt u mij het zout even aangeven?
  • Zou u mij het zout kunnen aangeven?
  • Zou u mij het zout even kunnen aangeven?

Jouw onderzoek

Je kunt je profielwerkstuk over beleefde taal op verschillende manieren aanpakken. Bijvoorbeeld door op zoek te gaan naar alle mogelijke manieren om in een taal (of meer dan één) iets te vragen. Zet de vormen eens op een rij van heel brutaal en onbeleefd tot superbeleefd en kruiperig. Er is bovendien heel wat geschreven over beleefdheid in verschillende culturen. In die boeken kun je ontdekken waar die culturele verschillen vandaan komen. Concentreer je op één taal of vergelijk bijvoorbeeld twee talen.

Via de analyse van bijvoorbeeld televisie-interviews kun je ontdekken wanneer moedertaalsprekers van die taal voor welke vorm kiezen. Of kijk wat vertalers doen met de dialogen in speelfilms. Wordt in de ondertiteling gekozen voor een letterlijke vertaling, of kiest de vertaler voor een vorm die even (on)beleefd is?

Maar je kunt ook onderzoeken of leerlingen die de taal aan het leren zijn, deze beleefdheid wel goed kunnen inschatten. Maak een test voor je klasgenoten over beleefdheid. En nu komt het goed uit als je nog contact hebt met leerlingen van de partnerschool in bijvoorbeeld Duitsland. Want dan kun je daar dezelfde test uitzetten en de resultaten vergelijken.

Beleefdheid verschilt ook per communicatiemiddel
Beleefdheid verschilt ook per communicatiemiddel

En hoe ongelofelijk het ook klinkt, ook met verschillen in de aanspreekvorm kun je een profielwerkstuk vullen. Hoe zit dat precies met u/jij, vous/tu, Sie/du, usted/tu en you? Wanneer en waarom kiest iemand voor welke vorm? En hoe maken Engelsen dan duidelijk dat ze respect voor hun gesprekspartner hebben? Welke aanhef en afsluiting past bij een brief, een mailtje, een appje of een tweet? En waar hangt dat allemaal van af? Van de relatie tussen de schrijver en de lezer, leeftijd, man of vrouw, sociale hiërarchie, eigen karakter... En zijn er verschillen tussen talen en culturen op dit gebied? Een paar simpele woorden met een ingewikkeld systeem erachter. Het is de vraag hoe bewust mensen bezig zijn met de keuzes die ze maken. Kies een communicatiemiddel of een taal en zoek het uit. Leuk om jouw (digitale) vriendengroep eens aan het denken te zetten! En je uren op Facebook kunnen zonder problemen in je PWS-logboek.

Laatst gewijzigd:23 augustus 2016 12:27