Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieProfielwerkstukAlfasteunpuntGeschiedenis

Verbeelding van de Bataafse Opstand in de 17e eeuw

Nederlanders hadden ook in de Gouden Eeuw een bepaald beeld van zichzelf. Dit beeld was onder andere gebaseerd op de Bataafse opstand die plaatsvond in de eerste eeuw na Christus. Aan het einde van de Middeleeuwen werden nieuwe bronnen ontdekt over deze Bataafse opstand en deze bronnen werden al snel gebruikt om 'de Nederlanden' een identiteit te geven die heel wat verder in de tijd terugging dan de verhalen die tot dan toe bekend waren. De Bataven werden steeds meer als Hollanders gezien, die zich verzetten tegen de Romeinse overheersers in die tijd. Dit beeld van een volk dat zich verzette tegen buitenlandse overheersers speelde een belangrijke rol in de afscheiding van de Republiek van Spanje.

Raadpensionaris Johan van Oldenbarnevelt en rechtsgeleerde Hugo de Groot speelden een belangrijke rol in het promoten van dit historische verhaal. Zo schreef Hugo de Groot het ‘Liber de Antiquitate Batavicae’, dat uitkwam in 1610. Kun jij bedenken wat het belang was van deze heren om deze parallel te trekken? Ook de kunst speelde een belangrijke rol in de identiteitsvorming. Zo schilderde Rembrandt van Rijn de Bataafse Opstand. Het was de bedoeling dat het doek in hét gebouw van de Gouden Eeuw, het stadhuis van Amsterdam, zou komen te hangen. Echter, Rembrandt van Rijn had volgens velen in die tijd een te barbaars beeld geschetst van de Bataafse Opstand en het werk bleef niet langer dan een paar maanden hangen. Kun jij kunstwerken vinden die een belangrijke rol spelen in het creëren van een nieuwe nationale identiteit? En welke identiteit wilden de kunstenaars met hun werken creëren? Wat waren belangrijke elementen in de kunstwerken en hoe speelden deze een rol in de identiteit die de ‘Nederlanders’ van zichzelf hadden? En wie hadden belang bij dit beeld, oftewel wie stimuleerden dit beeld? Wilden de kunstenaars dit zelf of zaten de regenten achter deze ‘PR-campagne’ van Nederland? Dit zijn allemaal vragen waar je je profielwerkstuk over zou kunnen schrijven.

Bataafse Opstand door Otto van Veen (1600)
Bataafse Opstand door Otto van Veen (1600)

Er zijn veel bronnen van historici of schilderijen van kunstenaars uit die tijd te vinden die het historische verhaal over de Bataven optekenden. Ook is er literatuur te vinden over de geschiedschrijving uit die tijd over de Bataafse Opstand. Die geschiedschrijving sloot erg goed aan bij het beeld dat de vrijgevochten Republieken van zichzelf hadden. Maar hoe terecht was dit vrijgevochten zelfbeeld? Hadden de Bataven wel enige connectie met de Hollanders uit de Republiek? En waren de Bataven wel heldhaftige vrijheidsstrijders? Of was het eigenlijk een stel barbaren? En wanneer kwam er verandering in dit beeld en daarmee in de nationale identiteit? Als je hiernaar gaat kijken moet je ook reflectie op je eigen zienswijze toepassen. Hoe kijk jij naar de Bataven? Vind jij ze gewelddadig? En vonden de mensen in die tijd dat ook? Of komt dat doordat jij met een heel ander idee over de wereld naar de geschiedenis kijkt? Dit zijn belangrijke overwegingen als jij je profielwerkstuk gaat schrijven over historische beeld- en identiteitsvorming.

Lees meer

Ga verder naar De Gouden Eeuw: VOC-mentaliteit of naar Willem van Oranje in de ogen van protestanten en katholieken.

Laatst gewijzigd:25 juli 2018 11:45