Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieStudieondersteuningProfielwerkstukAlfasteunpuntGeschiedenis

Blik op Turkije: het Ottomaanse Rijk

Osman I
Osman I

Turkije is een land met een lange veelzijdige geschiedenis, waarin de christelijke en islamitische cultuur dan weer botsen en dan weer vredig met elkaar samenleven. In de tweede eeuw voor Christus kwam Anatolië, zoals Turkije genoemd werd voor de komst van de Turken, onder invloed van het Romeinse Rijk. Het was één van de eerste provincies van het Romeinse Rijk die zich bekeerde tot het christendom. Toen het westelijke deel van het Romeinse Rijk rond 400 na Christus in verval raakte scheidde het Oost-Romeinse (ook wel Byzantijnse Rijk genoemd) met Constantinopel (later Istanbul) als hoofdstad, zich af. Als je je profielwerkstuk over het middeleeuwse Turkije wilt schrijven kun je het best een specifiek onderwerp kiezen, bijvoorbeeld een persoon of een gebouw. Hieronder vind je twee voorbeelden.

Osman I: stichter van het Ottomaanse Rijk

Je kunt in je profielwerkstuk een specifiek figuur centraal stellen. Osman I is zo’n bijzondere historische persoon. In 1299 stichtte hij het Ottomaanse (ook wel: Osmaanse) Rijk. Dit rijk zou uitgroeien tot één van de grootste wereldrijken dat meer dan zes eeuwen zou bestaan. Toen Osman het stichtte was het echter maar een van de vele kleinere rijkjes in het huidige Turkije. Bijzonder was dat Osman de leider werd in een land waar hij oorspronkelijk niet vandaan kwam. Hij stichtte het rijk in een tijd waarin er veel oorlog was tussen verschillende landen.

In deze chaotische periode was Osman I een gevreesd legerofficier. Na de dood van zijn vader werd hij leider van zijn stam, de Kayi. Volgens de overlevering was hij minder vredelievend dan zijn vader, maar ook slim, handig en zeer goed met wapens. Er moeten echter meer redenen geweest zijn voor de groei van het Osmaanse rijk. Kun jij deze vinden en beschrijven in je profielwerkstuk? Speelde zijn wreedheid een cruciale rol? Of juist zijn ambtenarenapparaat of waren er externe factoren die een belangrijke rol speelden? Osman wist als legerleider verschillende groepen mensen achter zich te krijgen, zoals Arabieren en Perzen. Hoe zorgde hij er voor dat zijn bevolking loyaal aan hem was en bleef? Dit zijn vragen die je kunt proberen te beantwoorden in je profielwerkstuk. Het duurde uiteindelijk tot 1453 voordat Istanbul veroverd werd, maar daarna werd het Ottomaanse Rijk tot ver in de moderne tijd een rijk om rekening mee te houden. De opvolger van het rijk zou Turkije zijn, dat in 1923 door nog zo’n beroemde man werd gesticht: Attatürk.

Hagia Sofia
Hagia Sofia

Hagia Sofia: kerk, moskee en museum

Een andere mogelijkheid is je profielwerkstuk schrijven over een gebouw met een rijke geschiedenis. Osman I was een moslim, terwijl het Romeinse Rijk een christelijk rijk was. Istanbul was tot 1453 een christelijke stad, maar werd vervolgens een islamitische stad. Dit zie je terug in vele gebouwen in de stad en misschien wel het beste in de beroemde Hagia Sofia.

Je weet vast wel hoe een ‘Nederlandse moskee’ eruit ziet, maar wist je dat dat deze moskeeën qua architectuur vaak gebaseerd zijn op de Hagia Sofia uit Istanbul? Dit wereldbekende gebouw wordt elke dag door horden toeristen bezocht en werd gebouwd in de zesde eeuw na Christus als kerk. De architectuur van veel moskeeën in Nederland is dus gebaseerd op een gebouw dat oorspronkelijk een kerk was. Er wordt gezegd dat keizer Justinianus, toen hij de kerk voor het eerst binnenkwam, riep: ‘Salomo, ik heb je verslagen!’. Hiermee verwijzend naar de koning van Israël, Salomon, die volgens de bijbel de eerste christelijke tempel in Jeruzalem bouwde. De Hagia Sofia moet in die tijd (en nu nog) een indrukwekkend bouwwerk geweest zijn, waar mensen niet van konden bevatten hoe het gebouwd was. De kerk had namelijk een koepel met een diameter van 33 meter, zonder steunpilaren. Een nooit eerder geziene architectonische prestatie in die tijd. Lange tijd zou de Hagia Sofia een orthodox christelijke kerk zijn (562-1453, met uitzondering van 1204-1261 toen het een katholieke kathedraal was), maar toen de Ottomanen in 1453 Istanbul veroverden veranderden ze haar in een moskee. Na het plamuren van de afbeeldingen aan de binnenkant en het plaatsen van minaretten aan de buitenkant werd deze voormalige kerk het voorbeeld voor veel moskeeën die in het vervolg in Nederland en in Europa gebouwd zouden worden. De Hagia Sofia is misschien wel het beroemdste voorbeeld van een gebouw dat voor verschillende religies gebruikt werd. Maar hoe ging dit in zijn werk? Wisselden inwoners gemakkelijk van religie of ging dit gepaard met grof geweld? Wat voor invloed had een dergelijke wisseling van religie op een stad die meer dan 1000 jaar christelijk was geweest en vervolgens ‘ineens’ islamitisch werd? Welke invloed had het op de mensen? Dit zijn vragen die in een multiculturele samenleving als die van Istanbul interessante onderwerpen voor je profielwerkstuk kunnen opleveren.

Inmiddels is de Hagia Sofia ook geen moskee meer. Attatürk, de vader van het huidige Turkije, maakte er in 1934 namelijk een neutraal non-religieus museum van. Men is nog altijd bezig met het restaureren van oude christelijke mozaïeken. Deze zijn na 1453 onder het cement verdwenen, maar worden tegenwoordig weer beetje bij beetje zichtbaar gemaakt, om de veelzijdige geschiedenis van dit prachtige gebouw recht te doen.

Hier iets mee doen tijdens je studie?

Oriënteer je dan eens op IRIO, Geschiedenis, Midden-Oostenstudies, Religiewetenschappen, Kunst, Cultuur en Media of Kunstgeschiedenis. Je kan eens naar een open dag of volg een webklas.

Vragen of opmerkingen? Mail ons op alfasteupunt@rug.nl

Laatst gewijzigd:03 januari 2018 16:50