Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieStudieondersteuningProfielwerkstukAlfasteunpuntFilosofie

Vrije Wil

Vrije wil?
Vrije wil?

Vrije wil is voor ons vaak een vanzelfsprekend gegeven. Waarschijnlijk ben je ervan overtuigd dat je zelf je vrienden, je middelbare school en je profiel hebt gekozen. Ook maak je in het dagelijks leven gemakkelijk een onderscheid tussen dingen die je uit vrije wil hebt gedaan (bijvoorbeeld je beste vriendin een cadeau gegeven) en dingen die per ongeluk gingen (je liet een dure vaas uit handen vallen) of waartoe je werd gedwongen (misschien was je nooit uit vrije wil naar alle lessen op je middelbare school gegaan!).

Maar als je gevraagd wordt om een duidelijk onderscheid te maken tussen handelingen die mensen doen uit vrije wil en handelingen die we niet uit vrije wil doen, blijkt dat nog niet zo eenvoudig te zijn. Kiezen drugsverslaafden er bijvoorbeeld zelf, uit vrije wil voor om schadelijke drugs te nemen? En in hoeverre bepaalt je opvoeding of je wel of niet religieus bent? Daarbij komt dat er wetenschappers zijn die beweren dat we eigenlijk helemaal geen vrije wil hebben. Zij stellen: de vrije wil is een illusie.

De vrije wil is een veelbesproken onderwerp. Er zijn populair wetenschappelijk boeken over geschreven door bijvoorbeeld de neurologen Victor Lamme en Dick Swaab (2010) die veel stof deden opwaaien. Er is ontzettend veel informatie over beschikbaar en het is dus een geschikt onderwerp om je profielwerkstuk filosofie over te schrijven. Ook is het mogelijk om je profielwerkstuk filosofie te combineren met een ander vak, bijvoorbeeld biologie, maatschappijwetenschappen of misschien zelfs natuurkunde. Lijkt het je leuk om je profielwerkstuk over vrije wil te schrijven? Dan hopen we je hier een eindje op weg te helpen met tips maar ook ideeën om je onderwerp in te perken.

Waar te beginnen?

Vrije wil is een ontzettend breed onderwerp, het is dus echt onmogelijk om je profielwerkstuk te schrijven over 'vrije wil in het algemeen'. Allereerst ga je dus kiezen welke richting je wilt inslaan. Wat spreekt jou het meeste aan in het onderwerp? Een goed begin is de eindexamenbundel voor VWO-scholieren: 'Vrije wil' geschreven door Tjeerd van de Laar en Sander Voerman. We gaan er hier vanuit dat je al een beetje bekend bent met deze bundel, de informatie die je hier vindt zal vooral een aanvulling op de bundel zijn maar is ook begrijpelijk als je het boek nog niet hebt gelezen.

Bij het boek hoort ook een site die je goed kunt gebruiken om inspiratie op te doen. Op de site van 'vrije wil' vind je extra informatie over het onderwerp maar ook links naar krantenartikelen en televisieprogramma's.

De eindexamenbundel is opgedeeld in drie sub-onderwerpen waarin eigenlijk drie verschillende vragen aan bod komen. Dit vormt al een mooie leidraad voor je profielwerkstuk. Je onderwerp blijft altijd binnen één van deze sub-onderwerpen. Als je dit niet doet haal je verschillende soorten vragen door elkaar en dat is een grote fout binnen de filosofie! Ook wordt je onderwerp dan te groot en te breed.

Hieronder vind je drie subonderdelen waaruit je kunt kiezen. Dit is dezelfde indeling die je in het boek 'Vrije wil' vindt. Je eerste stap is dus kiezen welke van de drie vragen jou het meeste aanspreekt. Maar als je dat gedaan hebt, ben je er nog niet. Ook dan is het van belang je onderwerp nog verder toe te spitsen en dat is precies waar onder elk onderdeel, aanvullend op het boek, ideeën voor vindt!

  1. Vrije wil en determinisme

    Dit onderdeel gaat over wetenschap en de vrije wil. In de wetenschap gaan we er vanuit dat alles wordt bepaald door natuurwetten. Maar als dat waar is, hoe kunnen we dan nog een vrije wil hebben?

  2. Vrije wil als zelfverwerkelijking

    Dit onderdeel gaat meer over de sociale en psychologische kant van het vrije wil debat. Vrije wil betekent dat je op basis van je eigen mening beslissingen maakt. Maar maak je eigenlijk wel echt je eigen beslissingen? Zijn niet veel van de dingen die je doet, bijvoorbeeld de kleren die je draagt, je levensbeschouwing en de muziek waarvan je houdt, beïnvloed door je omgeving?

  3. Vrije wil als bewuste aansturing

    Dit onderdeel gaat over het meest actuele debat met betrekking tot de vrije wil. Op dit moment zijn er neurologen (hersenwetenschappers) die op basis van onderzoek naar onze hersenen beweren dat we geen vrije wil hebben. Ben je hierin geïnteresseerd en lijkt het je leuk om voor je profielwerkstuk te onderzoeken wat je tegen deze experimenten kunt inbrengen? Dan is dit een interessant onderwerp voor jou.

Mocht je vragen hebben, of meer informatie willen dan kun je mailen naar alfasteunpunt@rug.nl

Ben je geïnteresseerd in het onderwerp, dan is de studie Wijsbegeerte in Groningen misschien iets voor jou! Je kunt hier meer informatie vinden op de site van Faculteit Wijsbegeerte. Kom eens naar een open dag of volg de webklas!

Laatst gewijzigd:09 oktober 2017 13:57