Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieStudieondersteuningProfielwerkstukAlfasteunpuntFilosofie

Dierethiek

Op deze pagina vindt je vier ideeën voor onderwerpen binnen de dierethiek.

Foto: Frans de Waal
Foto: Frans de Waal
Frans de Waal
Frans de Waal

Hebben dieren ook een moraal?

Frans de Waal en zijn onderzoek naar apen.

Veel filosofen (denk aan Kant) dachten dat moreel gedrag alleen is weggelegd voor rationele wezens zoals mensen. Het onderzoek van Frans de Waal haalt dit idee onderuit.

Frans de Waal is één van de bekendste biologen ter wereld. Hij bestudeert het sociale gedrag van apen en schreef daar verschillende boeken over. De onderzoeken van Frans de Waal laten zien dat ook apen kunnen meeleven met anderen en bijvoorbeeld medelijden kunnen hebben. Frans de Waal betoogt dat dit niet alleen voor apen opgaat maar voor veel meer diersoorten.

De ideeën van Frans de Waal behoren tot de evolutionaire stroming in de ethiek. De evolutionaire ethiek onderzoekt de manier waarop mensen ethische problemen oplossen, welke delen van de hersenen daarbij betrokken zijn en waarom morele neigingen evolutionair gezien zijn ontwikkeld. Ook de overeenkomsten tussen dieren en mensen komen aan bod. Een filosoof als Kant beweert bijvoorbeeld dat alleen mensen morele beslissingen kunnen maken omdat ze rationeel zijn. De evolutionaire ethiek gaat hier tegenin: zoals Frans de Waal laat zien maken ook dieren morele beslissingen en maken we veel morele beslissingen niet vanuit het verstand (dus rationeel) maar vanuit het gevoel.

Voor je profielwerkstuk is het leuk om een boek van Frans de Waal te bestuderen! Je kunt hem bijvoorbeeld tegenover Kant zetten. Is Kant zijn theorie verworpen als uit onderzoek blijkt dat morele beslissingen bijna nooit rationeel doordacht worden genomen? Je kunt ook breder kijken en je afvragen wat de bevindingen van Frans de Waal betekenen voor onze morele plichten ten opzichte van dieren.

Tinkebell met het vel van haar kat.
Tinkebell met het vel van haar kat.

Dieren als kunstobject?

De Nederlandse kunstenares Tinkebell (Katinka Simonse) is in 2004 beroemd geworden met haar kunstproject ‘my dearest cat Pinkeltje’ (mijn liefste kat Pinkeltje). Dit project hield in dat ze haar kat, Pinkeltje, eigenhandig heeft gedood en er een handtas van heeft gemaakt. De kat was depressief en had volgens Tinkebell geen leven meer. Is de woede van de hate-mail schrijvers eigenlijk terecht? Wijst Tinkebell met haar kunstprojecten niet juist op de kromme manier waarop we met dieren omgaan? Dezelfde mensen die zich druk maken om het vermoorden van een ongelukkige kat, hebben misschien wel iedere avond een lapje vlees op hun bord!

Voor je profielwerkstuk kun je onderzoeken of het moreel gezien juist is om dieren als kunstobject te gebruiken. Is het helemaal verwerpelijk of mag het wel als kunstenaars er een boodschap mee willen uitdragen? Maakt dergelijke kunst ons bewust van de manier waarop we omgaan met dieren of is deze kunst zelf moreel verwerpelijk?

Vleeseten?

De bekende schrijver Jonathan Safran Foer schreef het boek “Eating Animals” (dieren eten). Voor het schrijven van dit boek heeft Safran Foer zich vier jaar lang verdiept in de Amerikaanse vleesindustrie. In het boek beschrijft hij hoe zowel biologische boeren als de bio-industrie te werk gaan. Daarnaast presenteert hij veel feitjes over dieren. Wist je bijvoorbeeld dat varkens zo slim zijn dat ze met een aangepaste joystick computerspelletjes kunnen leren spelen?

Het boek is er op gericht feiten te presenteren. Het is aan de lezer om een oordeel te vellen. De feiten blijken echter zo verschrikkelijk te zijn dat veel mensen besluiten geen vlees meer te eten na het lezen van het boek.

Of we wel of geen of alleen maar biologisch vlees zouden moeten eten is een interessante filosofische vraag voor een profielwerkstuk. Je zou zelfs praktijkonderzoek kunnen door zelf boerderijen te bezoeken. Het is daarbij handig om je te beperken tot bijvoorbeeld één dier. Hoe worden de varkens in de Nederlandse bio-industrie bijvoorbeeld behandeld, en hoe op een biologische boerderij? Wat zouden de filosofische theorieën over dierethiek daar over zeggen? Wat is je eigen mening?

Jonathan Safran Foer.
Jonathan Safran Foer.
Laatst gewijzigd:29 mei 2017 12:25