Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieStudieondersteuningProfielwerkstukAlfasteunpuntEngels

Mama Africa, papa England

Dekolonisatie van Afrika
Dekolonisatie van Afrika

1960 wordt wel "The Year of Africa" genoemd. In dit jaar werden nl. 17 Afrikaanse landen onafhankelijk van hun kolonisator. In de jaren daarna volgden in hoog tempo nog meer Afrikaanse landen. Waarom gebeurde dat ineens? En hoe was die overgang voor de bevolking? In jouw profielwerkstuk Engels en geschiedenis kun je daar achterkomen.

1960, wind of Change

"The wind of change is blowing through this continent. Whether we like it or not, this growth of national consciousness is a political fact." Dit zei de Britse premier Harold MacMillan in een speech in 1960. MacMillan was op reis door Afrika en startte in Ghana. Niemand in Ghana keek op van deze woorden. Men voelde er inderdaad een 'Wind of Change', want Ghana (vroeger Gold Coast) was drie jaar eerder onafhankelijk geworden van Engeland. Maar MacMillan reisde verder en herhaalde zijn speech in Kaapstad, Zuid-Afrika. Daar waren de reacties anders. Zuid-Afrika was al veel langer onafhankelijk (sinds 1931), maar het was een totaal ander land. Blanke Afrikaner politici voerden een apartheidspolitiek in Zuid-Afrika en ze waren bang voor opstanden onder de zwarte bevolking. Luister hier naar de speech van Harold MacMillan.

In Ghana had Kwame Nkrumah door burgerlijke ongehoorzaamheid onafhankelijkheid afgedwongen. Maar in Congo en Algerije ging dat bijvoorbeeld anders. Hoe kwam het dat er in het ene land veel verzet was en geweld werd gebruikt en in het andere niet? Wat voor effect had dit op het proces van onafhankelijk worden van andere Afrikaanse staten? En welke effecten had dat op het leven van de mensen? Welke rol speelden schrijvers en boeken? Het antwoord op zulke vragen kun jij in je PWS geven.

Hoe doe je zoiets?

Je analyseert één of meerdere boeken en gaat dan op zoek naar de historische achtergrond. Neem bijvoorbeeld het boek Nervous Conditions van Tsitsi Dangarembga, dat speelt in de tijd dat Rhodesië/Zimbabwe onafhankelijk werd. Analyseer eerst het boek en zoek naar aanknopingspunten voor historische gebeurtenissen en feiten. Voor de historische context gebruik je geschiedenisboeken en bijvoorbeeld archiefmateriaal zoals kranten en nieuwsbeelden. Het is trouwens interessant om daarnaast meer boeken over hetzelfde land in dezelfde tijd te zetten. Dat betekent weleens flink zoeken. Maar in het geval van de onafhankelijkheid van Zimbabwe kan het: lees ook The Rain Godess van Peter Stiff en The sweetest dream van Doris Lessing. Dat wordt vanzelf een PWS met veel diepgang! Welk boek en welk land kies jij?

Vlag van Ghana
Vlag van Ghana
Vlag van Kameroen
Vlag van Kameroen
Vlag van Senegal. Waarom lijken ze zo op elkaar?
Vlag van Senegal. Waarom lijken ze zo op elkaar?

Een Groot Afrika?

Natuurlijk kun je ook een andere insteek kiezen. De onafhankelijkheidstrijd richtte zich soms duidelijk tegen vadertje Engeland (of Frankrijk voor de Franse koloniën), maar er ontstond ook een nieuw Afrikaans bewustzijn. Mensen vroegen zich af: Wat hebben Afrikanen eigenlijk gemeen? Wat is er Afrikaans aan onze samenleving en hoe kunnen we die traditionele waarden herstellen? Schrijvers spelen een belangrijke rol in dit proces van bewustwording.

Neem bijvoorbeeld Things fall apart van Chinua Achebe. Dit boek werd in 1958 in Nigeria gepubliceerd en werd een klassieker in de Afrikaanse literatuur. Maar het verhaal speelt in 1890. Waarom zou Achebe hiervoor gekozen hebben? Is het succes van dit boek daaruit te verklaren? Vervolgens kun je dit boek in een breder perspectief plaatsen. Ga eens op zoek naar de ideeën van het panafrikanisme. Wat hadden de Jamaicaanse James Garvey en de Amerikaan Malcolm X ermee te maken? Waarom hebben veel Afrikaanse landen dezelfde kleuren in hun vlag? Welke Afrikaanse samenwerkingsorganisaties zijn in de jaren '60 ontstaan en hoe staat het daar nu mee? En er zijn natuurlijk meer boeken te vinden waarin gezocht wordt naar de Afrikaanse identiteit. Die bieden je nog meer thema's om over na te denken en te schrijven!

Nervous conditions
Nervous conditions

De boeken

Hier een aantal boeken die passen bij dit thema

Tsitsi Dangarembga: Nervous Conditions (Zimbabwe)

Tambu is een slimme meid, maar haar ouders hebben te weinig geld om haar naar school te sturen. Haar succesvolle oom biedt Tambu de kans om een opleiding te volgen aan de missieschool. Daar sluiten Tambu en haar nichtje Nyasha vriendschap en stort Tambu zich op haar schoolwerk. Maar zo gemakkelijk is het allemaal niet. Opgroeiende meiden in het dekoloniserende Rhodesië van de jaren '60. Ooit gedacht dat anorexia ook onder Afrikaanse meiden voorkomt?

The sweetest dream
The sweetest dream

Doris Lessing: The sweetest dream (Zimbabwe)

The sweetest dream schakelt tussen Engeland en het fictieve Afrikaanse land Zimlia tussen 1960 en 1980. Het draait om de familie Lennox en een bont gezelschap vrienden en kennissen. Wat komt er terecht van de idealen en losse relaties van vader Johnny? Hoe raakt zoon Andrew betrokken bij corruptie in Afrika? En wat doet stiefdochter Sylvia om honger en AIDS te bestrijden in Zimlia? Let op, dit is wel een dik boek met veel personages. Het vraagt dus wat doorzettingsvermogen. Je kunt ook een ander (dunner?) boek van Doris Lessing kiezen.

De in 2013 overleden wereldberoemde schrijfster Doris Lessing is geboren in Rhodesië (nu Zimbabwe). Ze schreef veel over Afrika, o.a. het beroemde The gras is singing (ook verfilmd). Hou je van haar stijl, dan is er nog een stapel boeken die op je wacht. Interessant is bijvoorbeeld ook: Return to Africa, beschrijvingen van haar reizen naar Zimbabwe in de jaren '80 en '90.

Things Fall Apart van Chinua Achebe
Things Fall Apart van Chinua Achebe

Chinua Achebe: Things Fall Apart (Nigeria)

Een van de beroemdste Afrikaanse schrijvers is de Nigeriaan Chinua Achebe. Zijn boek Things Fall Apart, dat in 1958 werd gepubliceerd, werd in meer dan vijftig talen vertaald en geldt als klassieker in de Afrikaanse literatuur. Het boek vertelt het verhaal van Okonkwo, een lid van de Igbo, een volk uit Nigeria. In het leven van Okonkwo spelen zijn drie vrouwen en zijn kinderen een rol, maar ook de invloeden van het Brits kolonialisme en de christelijke missionarissen aan het eind van de negentiende eeuw.

Tip: Ook Frans in je pakket? Je kunt ook kiezen voor een vergelijking tussen de dekolonisatie van twee Afrikaanse landen. Neem dan een vroegere Franse en een Engelse kolonie. Hoe pakten beide kolonisatoren het aan en welke gevolgen had dat? Kun je daaruit verklaren dat Frankrijk nu nog steeds wel wil ingrijpen in Mali en Centraal Afrika, maar Engeland niet voorop liep toen er in Sierra Leone en Somalië een burgeroorlog uitbrak? Hier meer informatie over Franstalige Afrikaanse literatuur.

Laatst gewijzigd:01 september 2017 12:38