Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieProfielwerkstukAlfasteunpuntCKV/Kunst

Poëzie is cool

Hé creatief talent! Ben je op zoek naar een PWS-onderwerp waar je jezelf in kwijt kunt? Aan de slag met muziek, theater, computer en gedichten, dan is dit onderwerp wat voor jou...

Zijn de teksten van Pascal Jacobsen poëzie?
Zijn de teksten van Pascal Jacobsen poëzie?

Poëzie en muziek

De zoute zee slaakt een diepe zilte zucht
Boven het vlakke land trilt stil de warme lucht

Herken je deze regels? Ja natuurlijk, het zijn de beginregels van Aan de kust van de Nederlandse popgroep BLØF. Maar zeg ze eens op voor je opa. Waarschijnlijk denkt hij dat het dichtregels zijn van Gorter of Kloos.
Songteksten en gedichten lijken veel op elkaar; je hebt vaak te maken met een ritme, met rijm en klank. Herinner je je nog uit je lessen Nederlands wat alliteratie en assonantie zijn? En personificatie? Je vindt het allemaal terug in die twee zinnen van Pascal Jacobsen.

Een dichter en een tekstdichter van een liedje willen bovendien allebei in korte tijd iets aan hun luisteraars of lezers vertellen. Er zijn ook wel wat verschillen. Een lezer heeft het voordeel dat hij dingen terug kan lezen. Een luisteraar heeft de muziek en de gezichtsuitdrukking van de zanger om hem te helpen de boodschap goed te begrijpen. Toch hebben muziek en poëzie elkaar veel te bieden. Samenwerking tussen dichters en musici zijn dus ook niet vreemd. Schubert zette gedichten van Brecht op muziek en kijk en luister bijvoorbeeld eens wat Spinvis en de dichter Simon Vinkenoog samen hebben gemaakt. Luister bijvoorbeeld eens naar dit lied.

Je kunt onderzoeken wat een dergelijke samenwerking oplevert en hoe gedichten veranderen door de toevoeging van muziek. Maar je kunt er ook zelf mee aan de slag. Ben je muzikaal, goed met taal of beeld of wil je eens wat anders uitproberen? Dan kun je bezig gaan en een spannende profielwerkstukpresentatie voorbereiden, bijv. een concert van op muziek gezette gedichten.

Slammer in actie
Slammer in actie

Poetryslamming!

Denk bij dichters niet aan stoffige oude mannen die met gedragen stem verzen over de dood voordragen. Moderne dichters slammen! Ze maken gebruik van beelden en muziek en zijn echte performers. Bij een Poetry slam bepaalt het publiek wie er wint, dus je moet wel wat uit de kast halen. Dit fenomeen is uit Amerika overgewaaid en wordt ook in Nederland steeds populairder. Het gaat niet alleen meer om je teksten, maar ook om de manier waarop je die teksten voordraagt.

Zijn slammers te vergelijken met standup comedians, theatersporters en rappers? Hoe gaat het er precies aan toe bij zo'n poetry slam/battle en waarom is het zo populair? Peil de reacties in het publiek en interview de dichters. Dit kan bijvoorbeeld door naar het NK Poetry Slam te kijken. De winnaar van 2016 is een Vlaamse, maakt dit nog verschil qua tekst? Of voordracht?

Onderzoek het in je profielwerkstuk Nederlands/CKV en organiseer een poetry slam in jouw school als eindpresentatie!

Digitaal is het helemaal

Internet en digitale technieken hebben een enorme impuls aan de poëzie gegeven. Niet alleen is poëzie goed leesbaar van je scherm, je kunt met een gedicht ook van alles doen. Het laten bewegen bijvoorbeeld. Tekst laten opdoemen en verdwijnen. Muziek of plaatjes toevoegen. Ga eens op zoek naar deze nieuwe vormen van poëzie (bijvoorbeeld het stadsgedicht voor Antwerpen van Joke van Leeuwen). Wat is er allemaal mogelijk en wat voegt het toe? Misschien vind je het wel zo leuk dat je het daarna zelf ook uit wil proberen. Voor je het weet stuitert een gedicht van Vasalis over je beeld of heb je een eigen interactief gedicht gemaakt.

Meer weten? Kijk ook naar het stukje over Concrete Poetry bij ons Engelse onderwerp Word and image of op de website poëzie in beweging.

Een gedicht of een schilderij?
Een gedicht of een schilderij?

Alledaagse dingen op de Gedichtendag

Een gedicht als een ding

een glazen draaideur en de chinese ober
die steeds terugkeert met andere schotels

een parkwachter die zijn nagels bijvijlt
tussen siberische kinderen uit maine

een venus van de voortijd samen met
een spin op de snelweg

een glas moedermelk, een geel
gesteven smoking

een bij, een pennemes
beide stekend, een vliegtuig
dat oplost in dorpsregen

een gedicht als een ding.

Uit: Gerrit Kouwenaar: Gedichten 1948-1978. Amsterdam: Querido, 1982, p. 217.

Het thema van de Gedichtendag 2009 was bijvoorbeeld Dingen. Gedichten mogen dan wel vaak gaan over de grote zaken in het leven als liefde, verdriet of de dood, je kunt ook best over dingen dichten. Poëzie zet het dagelijkse leven in een ander daglicht en dwingt je eens nauwkeurig te kijken. Ga eens op zoek naar dit thema in oude en nieuwe gedichten en onderzoek welk effect zo'n gedicht op een lezer heeft. Kijkt hij nog met dezelfde ogen naar zijn jas? Kijk ook eens naar de gedichten die worden ingezonden voor allerlei prijsvragen en websites. Wanneer is iets eigenlijk een gedicht en wanneer is het rijmelarij? Kun je kwaliteitscriteria opstellen voor poëzie... of slaat dat nergens op? Hoe beoordelen jury's eigenlijk die inzendingen? Tip voor een eindpresentatie: Breng dingen en gedichten bij elkaar in een poëzietentoonstelling!

Vragen of interesse?

Heb je nog vragen over hoe je dit onderwerp nu precies voor je profielwerkstuk kunt gebruiken, of heb je een andere vraag? Mail dan naar: alfasteunpunt@rug.nl

Vind je dit een leuk onderwerp, dan is de studie Kunst, Cultuur en Media misschien wel wat voor jou!

Laatst gewijzigd:25 juli 2018 11:14