Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieProfielwerkstukAlfasteunpuntCKV/Kunst

Documentaires & Films: Technische aspecten

Als je je profielwerkstuk wilt schrijven over documentaires en films kun je er ook voor kiezen om de technische aspecten daarvan te onderzoeken. Hieronder vind je vier verschillende mogelijkheden om op deze manier je profielwerkstuk te schrijven.

Muziek en Geluid

Muziek en geluid spelen een belangrijke rol in hoe de kijker een documentaire of film ervaart. Daar kun je heel interessant onderzoek naar doen. Annelies van Noortwijk, docente kunstwetenschap aan de Rijksuniversiteit Groningen, heeft bijvoorbeeld de rol van muziek in de prijswinnende documentaire Forever van Heddi Hongimann geanalyseerd. Ze kwam tot de conclusie dat de muziek in deze documentaire een erg speciale plaats inneemt. De documentaire kan namelijk zelf gezien worden als muziekstuk dat de kijker uitnodigt om verschillende lagen van gevoelens te ervaren die in de documentaire besloten liggen. Ook jij kunt onderzoek doen naar de rol van muziek in documentaires. Hoe belangrijk is muziek eigenlijk? Kan een documentaire zonder muziek en wat betekent dit dan voor de documentaire? Is een documentaire zonder muziek nog wel te begrijpen? Experimenteer eens met gemanipuleerde scenes en proefpersonen. Misschien kom je wel tot hele verrassende ontdekkingen. Ook in onderstaande voorbeelden van documentaires en aanverwante films speelt muziek vaak een belangrijke rol. Vergelijk eens beeld en geluid in één van de genoemde documentairefilms.

The Blair Witch Project
The Blair Witch Project

Beeld: Cameragebruik & Belichting

Cameragebruik en belichting spelen een belangrijke rol in hoe een documentaire of film over komt bij het publiek. Een goed voorbeeld hiervan is de horrorfilm The Blair Witch Project I, misschien ook wel bekend bij jou! Deze horrorfilm is volledig gefilmd met kleine handcamera’s, wat de film een angstaanjagend realistisch karakter geeft. Maar cameragebruik en belichting spelen altijd een belangrijke rol in films en vaak ook in documentaires. Neem je favoriete films en analyseer welke rol cameragebruik en belichting daarin hebben. Een goed excuus om de DVD's nog eens tevoorschijn te halen. Of neem films die bekend staan om afwijkend cameragebruik of belichting. Ken je bijvoorbeeld Festen? Dat is een van de zogenaamde Dogma-films waarvoor zelfs regels opgesteld zijn voor o.a. belichting.

Maar niet alleen in films, ook in documentaires wordt handig gebruik gemaakt van camera- en belichtingstechnieken. Goede voorbeelden hiervan zijn bijvoorbeeld documentaires op Discovery Channel of National Geographic. Hoewel deze documentaires vaak overtuigend over komen zul je merken dat als je ze gaat analyseren er in veel gevallen weinig van de bewijsvoering over blijft. De documentaires maken op sterke wijze gebruik van technieken uit de filmindustrie om spannend te zijn en raken daardoor vaak de band met de werkelijkheid, waar een documentaire naar op zoek is, gedeeltelijk of volledig kwijt. Aan jou de keuze om een documentaire uit te zoeken (bijvoorbeeld over de Maya’s en het einde van de wereld dat plaats zou vinden in 2012) en te kijken op welke manier de makers proberen hun standpunt te bewijzen. Doen ze dit met feiten? Of doen ze dit met waarschijnlijkheden en geruchten die ze ondersteunen met bepaalde camera- en belichtingstechnieken? Indien dit laatste het geval is, hoe kan het dan toch dat ze zo overtuigend over komen? Dit is een erg interessant onderwerp voor je PWS!

Documentairemaker Michael Moore
Documentairemaker Michael Moore

Verhaal: script en plot

Niet alleen films, maar ook de meeste documentaires hebben een verhaallijn. De verhaallijn, het script en/of het plot spelen een belangrijke rol in hoe een film of documentaire over komt. Is de verhaallijn geloofwaardig? En is er een happy end of niet? Je ziet ook dat er bij één documentairefilm meerdere verhalen verteld kunnen worden, denk hierbij aan The March of de Penguins en The Farce of the Penguins die we eerder ook al noemden bij de thematische benadering.

Ook in de documentaires van Michael Moore zit een duidelijk plot, dat hij zelf aan elkaar praat op zijn eigenzinnige manier. Fahrenheit 9/11 is een documentaire van deze Amerikaan, die één van de bekendste documentairemakers is. In de documentaire bespreekt Moore de oorzaken en gebeurtenissen rond de aanslag op het World Trade Center van 11 september 2001. Daarnaast komt de Irak-oorlog van 2003 aan de orde en gaat Moore in op de relatie tussen het Arabische koningshuis en de Bushfamilie. De documentaire werd geprezen met prijzen, waaronder de Gouden Palm. Aan de andere kant deden tegenstanders van de documentaire de film af als propaganda. Zij beschuldigen de documentairemaker van suggestiviteit, platte retorica, manipulatie en onwaarheden. Dit is te zien in de documentaire Fahrenhype 9 11. Misschien kun jij onderzoek doen naar de manier waarop Moore bepaalde zaken aan de orde stelt. Doet hij dit op een objectieve manier? Welke trucs gebruikt hij om zijn verhaal over te brengen? Je kunt bijvoorbeeld kijken naar hoe hij verschillende scenes achter elkaar heeft geplaatst. Of denk eens na over wat Moore niet laat zien of zegt. Dit kan soms belangrijker zijn dan wat hij wel laat zien of zegt.

An Inconvenient Truth is een Amerikaanse documentairefilm die geregisseerd werd door Davis Guggenheim, maar vooral bekend is van de presentatie van de voormalige vicepresident van Amerika: Al Gore. De documentaire behandelt de opwarming van de aarde en is grotendeels gebaseerd op informatie uit lezingen van Al Gore waarin hij de problemen met het klimaat en de slappe houding van politici tegenover dit probleem aankaartte. De reacties op de documentaire zijn over het algemeen positief. Echter, ook Al Gore en Guggenheim zijn beschuldigd van misbruik van de feiten en het tonen van valse beelden. De documentaire inspireerde andere documentairemakers tot verschillende tegen-documentaires. Zo werd in 2007 The Great Global Swindle uitgebracht. Deze documentaire stelt de opwarming van de aarde ter discussie. Wat je ziet is dat er dus over hetzelfde fenomeen verschillende verhalen verteld worden, door verschillende plotten en scripts te gebruiken. Hoe zorgen de makers ervoor dat de scripts overtuigend zijn?  

Ook in 2007 werd Meat the Truth uitgebracht, die een grote oorzaak van de klimaatverandering aan de kaak stelt die Al Gore niet aan de kaak stelde, namelijk de bio-industrie. Misschien kun jij deze documentaires analyseren. Wat is de invloed van de verhaallijnen op de documentaires? Welke technieken worden hiervoor gebruikt? Komen de beelden en de suggesties in de documentaires overeen met de werkelijkheid of is het plot belangrijker dan de werkelijkheid? Op deze manier kun je erg veel onderzoeken en mooie ontdekkingen doen over hoe documentairemakers te werk gaan.

Voices of Iraq
Voices of Iraq

Montage en Computerbewerking

Ook montage en computerbewerking spelen een enorm belangrijke rol in documentairefilms. Een goed voorbeeld hiervan zijn de snel opvolgende foto’s van George W. Bush die Arabieren de hand schudt in de eerdergenoemde documentaire Fahrenheit 9/11 van Michael Moore. Welk effect heeft deze montage van deze foto’s bij jou? Is dit de bedoeling van de makers geweest?

Voices of Iraq is een bijzondere documentairefilm over Irak. Hij is gemaakt door middel van het uitdelen van camera’s aan de Iraakse bevolking die zichzelf gefilmd en geïnterviewd hebben. De Irakezen waren dus onderwerp en filmmaker. Dit zorgde er volgens critici voor dat we eindelijk een beeld van het echte Irak kregen te zien zonder de gebruikelijke westerse bril. Er wordt van deze documentairefilm gezegd dat ze een nieuw soort film heeft ontwikkeld. Maar is het nu een film? Of een documentaire? En is de Westerse bril wel echt afgezet? De filmmakers hebben uiteindelijk toch nog de beelden moeten selecteren en monteren. Hoe objectief is dit gebeurd? Kijk en beoordeel zelf!

Laatst gewijzigd:25 juli 2018 11:06