Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieProfielwerkstukGodsdienstProject Groninger Kerken

Succesvolle voorbeelden: inspiratie voor je onderzoek

Voor inspiratie wat er allemaal wel niet mogelijk is met een leegstaand kerkgebouw kun je eens een kijkje nemen in het volgende boek: Bestemming bereikt door Joris van Haaften, Rita Overbeek, Leonie Wendker en Eva Magnuskova. Dit boek beschrijft 50 Groningse monumenten die een herbestemming hebben gekregen. Het boek geeft aan hoe origineel omgegaan kan worden met erfgoed en toont slimme ontwerpoplossingen waardoor het mogelijk is om erfgoed te behouden en nieuwe functies te geven.

Skaten in de Sint Jozefkerk
Skaten in de Sint Jozefkerk

Skaten door de kerk: Gij zult niet met metalen pegs rijden

Niet de tien oudtestamentische geboden, maar de tien skategeboden maken de dienst uit in de Sint Jozefkerk in Arnhem. In deze kerk kan je sinds 2010 door de kapellen scheuren. De Sint Jozefkerk is een mooi en origineel voorbeeld van herbestemming. Er zijn veel positieve reacties op de nieuwe skatebaan, maar deze invulling van de kerk vindt mogelijk niet iedereen gepast. Hoe denk jij hierover? Moet er bij herbestemming rekening worden gehouden met de vroegere functie van een kerk of mag een kerk elke invulling krijgen die er mogelijk is?

Wat is passend voor een kerk?

Welke invulling ‘passend’ is voor een kerk, daar verschillen de meningen over. Universitair docent aan de Rijksuniversiteit Groningen en kerkinterieur deskundige Justin Kroesen heeft hier zo zijn ideeën over. Volgens Kroesen mag er veel op het gebied van herbestemming zolang het interieur van de kerk maar niet wordt opgeofferd. Bij herbestemming gebeurt dit helaas vaak om ruimte te maken voor nieuwe activiteiten. Dit is zonde, want we moeten hier juist zuinig op zijn, stelt Kroesen. Kerkinterieurs geven ons een unieke toegang tot het verleden. Wanneer je meer informatie wilt over wat er allemaal wel niet verborgen ligt in het interieur van kerken kun je eens een kijkje nemen bij ons onderwerp de kerk als 3D-geschiedenisboek.

Wat wel en wat niet kan met een kerk is een persoonlijke én maatschappelijke kwestie. Voor een profielwerkstuk kun je onderzoek doen naar wat mensen een gepaste invulling vinden van een kerk. Dit is een uitdagend en leuk stukje mentaliteitsstudie! De insteek van je onderzoek kan meer ‘globaal’ zijn door te onderzoeken hoe kerken in hun algemeen worden ervaren, maar je kunt ook een specifieke kerk als casus nemen en onderzoek doen naar de betekenis van deze kerk in een bepaalde buurt. Ga in gesprek met de buurtbewoners in een dorp of wijk. Kun jij er achter komen wat de ‘huidige waarde’ van een kerk is? Wat voor gevoelens roept de leegstaande kerk bij mensen op. Is dit puur functioneel: ‘het is een leeg gebouw, laat daar maar appartementen in komen.’ Esthetisch: ‘het is een mooi gebouw’. Of zitten er meer emotionele waarden achter: ‘mijn ouders waren hier kerkgangers’, of, ‘ik ben hier nog gedoopt’? Welke functie behoort een kerk te hebben volgens deze mensen? Vinden zij een kerk als skatebaan of supermarkt passend? Kun je misschien verschillen vinden tussen wat oudere generaties van een kerk vinden en wat mensen van je eigen leeftijd vinden van een kerk? Waar zouden eventuele verschillen vandaan komen? Jij kunt hierachter komen! Om een inventarisatie te maken van de verschillende meningen die in een buurt aanwezig zijn kun je gebruik maken van het waardenmodel van de SOGK. Dit waardenmodel is gebaseerd op de sociologische waardentheorie van Boltanski en Thévenot (2006).

Een theehuis in Thesinge?
Een theehuis in Thesinge?

Een activiteit organiseren

Lijkt het je minder leuk om een beleidsplan te bedenken maar wél interessant om iets te organiseren voor een kerk, die niet meer voor kerkdiensten wordt gebruikt? Dan zou je een ander onderzoekje kunnen doen voor je profielwerkstuk. Een voorbeeld van zo’n onderzoek is het organiseren van een activiteit in een leegstaande kerk om mensen bij elkaar te brengen. Je zou bijvoorbeeld een expositie kunnen organiseren of een theateravond. De SOGK heeft overigens 600 vrijwilligers die zelf ook activiteiten verzinnen voor de kerk die zij beheren. Of die de kerk verhuren aan externe partijen die er een activiteit willen laten plaatsvinden. Sommige kerken trekken heel veel publiek met bijvoorbeeld culturele programmering. Andere kerkbeheerders hebben maar een paar keer per jaar de kerk open voor een activiteit. Met het organiseren van een activiteit in een kerk, kun jij ook beheerders misschien weer op nieuwe ideeën brengen! Tijdens de door jouw bedachte activiteit kun je onderzoek doen naar de motivaties van mensen om een kerk wel of niet te bezoeken. De informatie die je uit zo’n onderzoek haalt is erg relevant voor mensen die nieuwe invullingen proberen te verzinnen voor leegstaande kerken. Kun jij er achter komen wat mensen van een kerk vinden? Waren de mensen al lang niet in de kerk geweest? Waarom wel/waarom niet? Meestal komen mensen wel bij een laagdrempelige activiteiten dag een kerk binnen, maar aarzelen velen om daarbuiten de kerk te bezoeken. Hoe zou dit komen? Misschien ervaren mensen de kerk als te heilig, of denken sommigen: ik ben niet gelovig, dus ik hoor hier niet. De puzzel die voor jou klaar ligt, is om er achter te komen welke activiteiten leegstaande kerken kunnen organiseren om weer publiek aan te trekken. Jij kunt onderzoeken hoe je de waarde van de kerk naar de buurt communiceert. Dit is een heel mooi vakoverstijgend onderwerp!

Laatst gewijzigd:24 oktober 2018 12:44