Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieProfielwerkstukGeschiedenis

De Gouden Eeuw: VOC-mentaliteit

VOC-schepen op zee
VOC-schepen op zee

Een paar jaar geleden sprak de toenmalige premier van Nederland, Jan Peter Balkenende, in een debat uit dat Nederlanders er samen voor moesten gaan en dat de huidige Nederlander nog iets kon leren van de ‘VOC-mentaliteit’. Deze uitspraak kwam hem op veel kritiek te staan. Balkenende wilde de handelsgeest, daadkracht en durf van de eerste multinational als voorbeeld gebruiken voor het huidige Nederland. Anderen associeerden de VOC echter juist met handelsgeweld, kolonisatie en slavernij. Een veel negatiever beeld van hetzelfde verleden dus. Deze verschillende verhalen over hetzelfde verleden inspireerden historicus en presentator Hans Goedkoop tot het maken van de serie ‘De Gouden Eeuw’, die vanaf eind 2012 op televisie te zien was. Goedkoop maakte de serie uit verbazing over het gebrek aan historisch besef van premier Balkenende. Nederlandse historici nemen volgens hem tegenwoordig een dubbele positie in, aan de ene kant zijn ze trots op het verleden, terwijl ze aan de andere kant ook de misstanden uit de periode veel aandacht geven. Buitenlandse historici schrijven juist veel positiever over de Gouden Eeuw, namelijk over een zinderende eeuw met Amsterdam als centrum van de wereld.

Je kunt uit meerdere uitgangspunten kiezen als je een profielwerkstuk wilt schrijven over dit onderwerp. Zo kun je het beeld van de Gouden Eeuw van een Nederlandse historicus vergelijken met het beeld van een buitenlandse historicus. Kies dan wel een specifieke gebeurtenis of korte tijdspanne uit de Gouden Eeuw en vergelijk die met elkaar. Je kunt ook kijken naar het debat dat naar aanleiding van de uitspraak van Balkenende in de Nederlandse politiek werd gevoerd en vergelijken hoe de geschiedenis door verschillende politici uiteenlopend werd gebruikt. Wat is het huidige beeld van Nederlanders van de VOC? Is het positief of negatief? En hoe zou het beeld volgens jou moeten zijn?

Je kunt inspiratie op doen voor je profielwerkstuk door de documentaires online te bekijken. Vervolgens zou je bijvoorbeeld een vergelijking kunnen maken tussen de beeldvorming van de VOC en de beeldvorming van de Oostzeehandel in die tijd. In aflevering vier van de tv-serie vertellen ze meer over de Oostzeehandel, die onbekender, maar veel lucratiever was dan de handel met Indië. Waarom is de handel naar de Oost zoveel bekender geworden? Hoe heeft beeldvorming ervoor gezorgd dat het belang van de Oostzeehandel zo onbekend is? Een mooie mogelijkheid om een onderbelicht deel van de geschiedenis aan de kaak te stellen.

Lees meer

Ga verder naar Verbeelding van de Bataafse Opstand in de 17e eeuw of naar Willem van Oranje in de ogen van protestanten en katholieken.

Laatst gewijzigd:24 oktober 2018 12:45