Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieActiviteitenFilosofiesymposium

2011 - Rede en Religie

Anselmus van Canterbury
Anselmus van Canterbury

Thema

De opkomst was weer goed bij het Filosofiesymposium dat werd georganiseerd rond het eindexamen thema van het schoolvak Filosofie. Het vorige Filosofiesymposium heeft in januari 2010 plaats gevonden. Voor het schooljaar 2010-2011 is het eindexamenthema 'Rede en Religie'. De faculteit Wijsbegeerte en de faculteit Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap stellen ieder jaar een prachtig programma voor je samen waarin het eindexamenonderwerp uitgebreid aan bod komt. Je krijgt zo de mogelijkheid om alvast aan de slag te gaan met het eindexamenonderwerp.

Programma

10:15 - 10:45 Inloop en koffie
10:45 - 11.45 Openingslezing door prof. dr. mr. F. T. Oldenhuis: Trainen in tolerantie, maar hoe? Over het 'dempen' van religieuze opvattingen binnen het publieke domein
12:00 - 13:00 Workshops ronde 1
13:00 - 14:00 Lunch
14:00 - 15:00 workshops ronde 2
15:15 - 16:00 afsluitend college door Annet Boog en Gili Yaron: Onzichtbare macht: hoe de schoonheidsindustrie mensen maakt

Workshops Filosofiesymposium 2011

Hier staat een overzicht van de workshops die tijdens het Filosofiesymposium 2011 worden aangeboden. Het is de bedoeling dat de deelnemers een workshop in de categorie 'Vijf filosofen' kiezen en een workshop in de categorie 'Filosofie in de praktijk'.

Workshopronde 1: Vijf filosofen uit de examenbundel 'Rede en Religie'

workshop 1: Wat is tolerantie? Van Locke tot Wilders
In het politieke debat gaat het vaak over tolerantie. Maar wat is tolerantie precies? In deze workshop zullen we op zoek gaan naar de oorsprong en de grenzen van het hedendaagse idee van tolerantie. Aan de hand van een klassieke tekst van John Locke, die gezien wordt als de grondlegger van het moderne denken over religie en politiek, vergelijken we twee speeches van Obama en Wilders en discussiëren we over wat het betekent om tolerant te zijn.

workshop 2: Waarom moderne democratieën seculier moeten zijn: Taylor en zijn drie consensus modellen
Taylor (de Canadese filosoof, niet de Afrikaanse dictator) beargumenteert dat moderne samenlevingen seculier moeten zijn willen ze de rechten en vrijheden van alle burgers kunnen waarborgen. Hiervoor heeft hij drie modellen van consensus ontwikkeld. Maar heeft Taylor wel gelijk? Is consensus wenselijk? Zijn zijn eigen modellen ook vrij van etnocentrisme en chauvinisme? Kunnen zijn modellen toegepast worden? De rechtszaak tegen Wilders zou als een poging tot consensus gezien kunnen worden: zou hij monddood gemaakt worden?

workshop 3: Anselmus' bewijs: een briljant fiasco?

In zijn Proslogion probeert Anselmus het bestaan van God te bewijzen. Maar kan dat eigenlijk wel? En als het kan, kan Anselmus het dan wel? Met andere woorden: als het al mogelijk zou zijn om te bewijzen dat God bestaat, is Anselmus er dan wel in geslaagd een geldig bewijs te leveren? Of rammelt zijn beroemde redenering eigenlijk aan alle kanten? Hoewel veel mensen denken dat er inderdaad iets volstrekt fout gaat in Anselmus bewijs, is het nog niet zo makkelijk om de vinger op de zere plek te leggen. In deze workshop gaan we de sterke en zwakke punten van Anselmus' argument onderzoeken en bediscussiëren.

workshop 4: Onzichtbare macht: hoe de schoonheidsindustrie mensen maakt
Een van de moeilijkste teksten uit Rede en religie (de eindexamenbundel) is de tekst van Michel Foucault. In deze workshop behandelen we het begrip van macht dat in deze tekst naar voren komt door het te koppelen aan de documentaire Beperkt houdbaar. Worden wij zelf misschien gevormd door zichtbare en onzichtbare vormen van macht?

workshop 5: Als we in een proces van secularisatie en rationalisering van de samenleving zitten, waarom mogen we dan niet schelden op religieuze praktijken?
In Habermas' lezing 'Geloven en weten' van 2001, beschrijft hij, in navolging van Weber en Durkheim, de feitelijke secularisering, het proces van verlichting en onttovering van de wereld als gevolg van maatschappelijke rationalisering en de ontwikkeling van wetenschap en technologie, als een waarachtig verlies. Habermas vervolgt dit met een nuancering: we leven momenteel in een post-seculiere samenleving waarin religieuze gemeenschappen voortbestaan in een geseculariseerde omgeving. De feitelijke secularisering is dus niet onomkeerbaar.

Workshopronde 2: Rede en religie; filosofie in de praktijk

workshop 1: Religie in South Park en Second Life (Erik Verdonk en Mirte Martinus)

Lang dachten wetenschappers dat religie in de moderne samenleving een steeds minder belangrijke plaats zou innemen. Religie zou geen rol meer spelen in de publieke sfeer en sommige wetenschappers stelden zelfs dat religie helemaal zou verdwijnen. Deze theorie (de secularisatiethese) is vandaag de dag niet meer houdbaar, religie is er nog steeds en speelt ook nog steeds een rol in de maatschappij. Maar wat is die rol, en welke plek krijgt religie in de moderne maatschappij? In deze workshop kijken we naar de plek en de functie van religie in de moderne maatschappij aan de hand van voorbeelden uit South Park en Second Life.

workshop 2: Moderne logica van hedendaags sjamanisme (Jeroen Boekhoven)

In de hedendaagse westerse samenleving, waaronder Nederland, zoeken mensen hun heil bij wat ze sjamanisme noemen. Ze gaan in trance, komen in contact met krachtdieren, en vinden healing. Zweethutten, medicijncirkels, trancedansen, orakelen en andere activiteiten zijn volgens hen oeroude sjamanistische manier om in contact te komen met de natuur en met de krachten in de natuur. Maar is sjamanisme wel zo oud? Wat is de moderne logica van hedendaags sjamanisme?

workshop 3: Geloof en genezing in een Afrikaanse Pinksterkerk in Amsterdam (Kim Knibbe)

In veel religieuze stromingen is genezing en het geloof in wonderen een heel belangrijk thema. Het gaat hierbij niet alleen om 'geestelijke' of 'spirituele genezing', maar ook om lichamelijke genezing. Dit zet de verhouding tussen Rede en Religie op scherp: hoe kunnen mensen geloven dat mensen lichamelijk genezen, terwijl er wetenschappelijk gezien niet of nauwelijks bewijs voor is? In deze workshop zullen we dieper ingaan op dit thema. Recent ontstond er veel publiciteit rondom Afrikaanse en Surinaamse pinksterkerken in Amsterdam die 'homohealings' en 'aidshealings' zouden houden. Als casus bespreken wij een Afrikaanse Pinksterkerk in Amsterdam die wordt geleid door zeer hoog opgeleide mensen (waaronder artsen). Hoe kunnen wij dit begrijpen? En wat zou deze kennis kunnen bijdragen aan een beter publiek debat over deze controversiële thema's in de Nederlandse samenleving?

workshop 4: HIV/AIDS bestrijding in Oeganda (Brenda Bartelink)

In Oeganda zijn veel Christelijke organisaties die zich bezig houden met HIV/AIDS bestrijding. Deze organisaties omarmen christelijke idealen, christelijk gedrag en gaan tevens mee met de modernisering. Christendom en moderniteit lijken hier samen te gaan. De samenwerkende Oegandese en Nederlandse organisaties hebben verschillende opvattingen over rede en religie. In deze workshop wordt ingegaan op deze verschillen binnen de organisaties. Daarbij wordt ook gekeken naar de verschillen tussen het beleid en de praktijk van de organisaties. De workshop wordt gegeven door Brenda Bartelink die lange tijd onderzoek gedaan bij deze organisaties in Oeganda.

workshop 5: Voetbal en religie, bekeken door de ogen van Durkheim (Michael Kruiper)

Emile Durkheim onderscheidt een aantal functies van religie (eindterm 67). In deze workshop wordt op speelse wijze ingaan op de functies van religie door een verbinding te maken tussen religie en voetbal. Volgens Durkheim is religie een collectieve roes, met een sociale oorsprong. In religie zag hij vooral een groot saamhorigheidsgevoel, net zoals je bij voetbal kunt zien. De grote vraag van deze workshop is dan ook: Is voetbal een religie?

Laatst gewijzigd:25 april 2016 12:03