Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademie
Header image Blog: Dit is wetenschap

Een kinderfoto van het universum

Datum:14 november 2017
Auteur:Science LinX
Het heelal
Het heelal

Wat gebeurde er 13 miljard jaar geleden in het universum? Dat hoopt Leon Koopmans te ontdekken. Hij bestudeert daarvoor 21cm-straling. Met behulp van die straling probeert hij een ‘kinderfoto’ van het universum te maken.

21cm-straling is straling die heel af en toe wordt uitgezonden door neutraal waterstof. Neutraal waterstof bevat één elektron en één proton. Het elektron spint om zijn as, als een tol. Het kan daarbij twee kanten op staan: met de punt omhoog of met de punt omlaag. Het kan in principe niet wisselen tussen die twee ‘standen’. Maar in het heelal is zo gigantisch veel waterstof aanwezig dat er heel af en toe toch een elektron omklapt. Daarbij komt een piepklein beetje energie vrij in de vorm van een radiogolfje, met een golflengte van 21 centimeter. Wetenschappers bedachten voor deze straling dan ook de toepasselijke naam ‘21cm-straling’.

21 centimeter wordt 2 meter

De leeftijd van de 21cm-straling is af te lezen aan zijn golflengte. Het heelal wordt namelijk steeds groter. Daarmee wordt de straling ook ‘uitgerekt’. Hoe langer geleden de straling is uitgezonden, des te langer zijn de golven. Straling die 13 miljard jaar geleden is uitgezonden, heeft inmiddels een golflengte van ongeveer 2 meter. En dat is precies de straling waar Leon naar zoekt.

Met een radiotelescoop kun je de straling (die nu dus 2 meter lang is) opvangen. Net zoals ons oog zichtbaar licht ziet, ‘ziet’ een radiotelescoop deze straling. LOFAR is zo’n telescoop. Leon heeft deze radiotelescoop ruim 2000 uur op de hemel gericht. Zo heeft hij heel veel data verzameld.

Nu is Leon druk bezig om die data te verwerken. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Eén nacht meten levert namelijk al zoveel data op dat een snelle computer 3 nachten moet rekenen om al die data te verwerken.

Maar als hij straks klaar is, heeft hij dan ook wat. Door de 21cm-straling te bestuderen, kijkt Leon als het ware naar de kinderjaren van het universum. De eerste sterren die ontstonden en de eerste zwarte gaten. Hij maakt als het ware een kinderfoto van het universum.

Leon Koopmans doet ook onderzoek naar zwaartekrachtslenzen. Hier schreven we eerder een artikel over.

Tags: Natuurkunde, Beta

Reacties

Reacties laden...