Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademie
Header image Blog: Dit is wetenschap

Wat zou jij 400 jaar geleden gegeten hebben?

Datum:11 april 2017
Om Krieckemoes te maken
Om Krieckemoes te maken

Vlak na de Middeleeuwen kwam de globalisering op gang. Steeds meer mensen gingen handelen op internationaal niveau en zo kwam voedsel vanuit allerlei werelddelen en op steeds grotere schaal naar Nederland toe. Opeens konden we gerechten maken met kalkoen, chocola of ananas. Aten mensen in de vroegmoderne tijd deze nieuwe producten, of bleven ze eten wat ze kenden? Hoe werd al dat eten klaargemaakt, en wat vinden we hiervan terug? Wat kunnen we leren van de eetgewoontes van de vroegmoderne Nederlandse stedeling?

Merit Hondelink doet hier onderzoek naar. Over de allerrijksten aan het hof en ook over de armen en wezen in tehuizen was van alles geschreven. Maar wat de gemiddelde mens rond het jaar 1600 en later at, daar is weinig over bekend. Maar hoe onderzoek je nu wat die mensen aten? Merit combineert zowel het beetje wat bekend is uit geschreven bronnen als monsters uit de grond. Ze combineert dus geschiedenis met archeologie.

“Allereerst zijn er natuurlijk kookboeken. Maar dan moet je je wel afvragen hoe bruikbaar de recepten zijn voor onderzoek. Zijn het recepten die mensen dagelijks maakten, of alleen bij feestelijke gelegenheden? Was het haalbaar voor de gemiddelde mens om aan alle ingrediënten te komen? Hoe lang duurde het om zo’n gerecht te maken als je geen fornuis of slechts één pan of pot tot je beschikking hebt?” Allemaal vragen om over na te denken. Ook duikt Hondelink af en toe zelf de ‘keuken’ in om wat recepten na te maken. Met een nagemaakte pot en een vuurtje maakte ze kip, erwtensoep en gekookte sla. Het duurde maar liefst vijf uur voordat alles klaar was, omdat je niet ‘even’ het vuur hoger kunt zetten. “ Je moet constant het vuur blijven stoken. Hard werken dus, maar wel leuk hoor!”

Zoals gezegd doet Merit ook bodemonderzoek. Ze onderzoekt monsters uit beerputten om te achterhalen wat mensen aten en welke gewassen er werden verbouwd. “Interessant is nu om te kijken hoe de inhoud van archeobotanische monsters (monsters met oude plantenresten) verschillen van de informatie uit de geschreven bronnen. Bronnen worden namelijk altijd met een bepaald doel en vanuit een bepaald perspectief geschreven en er worden bewust of onbewust dingen weggelaten. Archeologie is dus een mooie aanvulling op de geschreven bronnen. Andersom zijn de geschreven bronnen ook een goede aanvulling op de archeologie. Zo’n beerput werd namelijk ook weleens gebruikt om gewoon afval in te gooien. Vind je een heleboel overblijfselen (doppen) van bijvoorbeeld boekweit, dan kan het zijn dat mensen daar brood, pap of pannenkoeken van maakten en het afval in de put gooiden. Maar de doppen van boekweit werden ook als isolatiemateriaal gebruikt, of zelfs als vulling van een matras. Dan is er dus ook een mogelijkheid dat de doppen niet wijzen op voedselconsumptie maar iets huishoudelijks. In dat laatste geval is de kans groter dat het gewoon is weggegooid en op die manier in de beerput is beland.”

Tot nu toe is Merit erachter gekomen mensen vroeger erg gevarieerd lijken te hebben gegeten. Uit eigen ervaring weet ze dat gekookte sla in wijn niet zo’n succes is en dat het maken van wafels op basis van geraspt brood erg lang duurt, omdat ons brood erg vochtig is en lang moet uitdrogen voor je het kunt raspen. Ook moet er toch echt wat suiker bij en eventueel kruiden of specerijen om het op smaak te brengen. Over smaak valt natuurlijk altijd te twisten, maar een van de recepten waar ze wel heel enthousiast over is, is dat van kersenjam met kruiden. Wil je ook weten hoe dat smaakt? Hieronder vind je het recept!


Om Krieckemoes te maken (Anoniem, c. 1650, 93)

Neemt swarte Kriecken, soo veel alst u belieft. Laetse wel sieden in Wijn, drucktse door een stremijn, laetse daer nae wederom sieden, tot datse dicke worden, stedich int sieden omroerende. Tot drie pont Moes, doet drie pont Suijckers, ende siedet daer nae te samen tot op sijn behoorelijcke dickte.

Men maeckt ooc wel een Krieckemoes met Specerijen, als hier nae volght.

Neemt van het voorschreuen Krieckemoes, terwijlen dattet nog warm is, een pont, ende menghelt daer onder gestooten Caneel, ende Muscaten, van elckx een half loot, Ghijnebeer, ende Galigaen, van elckx een dragme, Nagelen, Foeilie, ende Paradijshout, van elckx een half dragme, dit Krieckemoes versterckt meer het Herte als het voorgaende.

Reacties

Reacties laden...