Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademie
Header image Blog: Dit is wetenschap

Censuur in de klas!

Datum:05 december 2017
Uit de Koreaanse krant Hankyoreh (English edition), één van talloze protesten tegen de plannen van de Zuid-Koreaanse regering om door de staat gemaakte schoolboeken over het verleden op te leggen aan het onderwijs.
Uit de Koreaanse krant Hankyoreh (English edition), één van talloze protesten tegen de plannen van de Zuid-Koreaanse regering om door de staat gemaakte schoolboeken over het verleden op te leggen aan het onderwijs.

Stalin die zijn vijanden van foto’s liet verdwijnen, boeken die tijdens de Tweede Wereldoorlog werden verboden of verbrand en de profeet Mohammed die niet mag worden afgebeeld. Bij censuur denk je al snel aan dictatoriale regimes die opleggen wat we wel en niet mogen lezen, horen of zien. Maar wist je dat censuur vaker voorkomt dan je denkt? En dat het vaak helemaal niet zo bewust gebeurt? 

Als je bovenstaande voorbeelden leest, kun je je niet voorstellen dat censuur in een democratie als Nederland voorkomt. Jan Blaauw doet onderzoek naar censuur in geschiedenisboeken uit landen waar je niet zo 1, 2, 3 zou verwachten dat er veel gecensureerd wordt. Voor zijn onderzoek is het daarom belangrijk om eerst vast te stellen wat censuur is: welke vorm van verbieden is censuur en welke niet? Is het alleen censuur als de overheid ingrijpt of ook wanneer je buurman dat roept?

Je kunt je natuurlijk wel voorstellen dat een auteur van een schoolboek voor het vak geschiedenis keuzes moet maken over wat er wel of niet in het boek komt te staan. Hij kan immers niet elk detail uit de geschiedenis erin opnemen. Daarom wordt er veel gepraat over wat er in de schoolboeken moet staan, door uitgevers, auteurs maar ook door allerlei commissies, lobbygroepen en politici. Het zijn die discussies die Jan analyseert voor zijn onderzoek. En dat is interessant, omdat deze groepen er bewust en onbewust voor zorgen dat er al dan niet censuur wordt toegepast. Soms proberen de betrokken partijen zelfs zo hard om de waarheid weer te geven, dat ze daardoor zelf censuur toepassen.

Een goed voorbeeld daarvan vindt Jan een discussie over een kinderboek in Florida, Vamos a Cuba, dat bedoeld is om kinderen te leren over het ‘gewone leven’ in andere culturen. De politieke situatie in Cuba werd daarin bewust buiten beschouwing gelaten. Maar dit viel niet in goede aarde bij één ouder, een politiek gevangene uit Cuba die naar Amerika was gevlucht. Hij vond dat het boek verboden moest worden omdat de waarheid geweld werd aangedaan, de schrijvers hadden de politiek niet zomaar mogen negeren. Echter, de tegenpartij stelde dat het verwijderen van het boek een schending van de vrijheid van meningsuiting was. De zaak werd tot in de rechtszaal bevochten. De rechter oordeelde dat het boek mocht worden verwijderd uit de schoolbibliotheken, maar dat er van censuur geen sprake was. Zo zie je dat het woord censuur een ingewikkeld begrip is. Want is het boek nou ‘terecht’ uit de bibliotheken gehaald, of hadden de auteurs een ongeschikt boek geschreven? Een boeiend onderwerp om onderzoek naar te doen!

Reacties

Reacties laden...