Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaVideo's van de RUGAdams AppelArchief

08. Spraakverwarring

Adams Appel 11 juni 2009

Samenvatting

Waar komt spraakverwarring vandaan?

Als een boodschap anders overkomt dat deze bedoeld is, is er sprake van verwarring. Als er taal bij komt kijken: spraakverwarring. Waar komt die spraakverwarring precies vandaan? Bijbelwetenschapper dr. Jacques van Ruiten leest in het oude testament dat god opzettelijk spraakverwarring in de wereld heeft gebracht. Drs. Jennie van Huizen ziet spraakverwarring vaak optreden als gevolg van taal- en cultuurverschillen. Afasieonderzoekster dr. Roelien Bastiaanse kijkt vooral in de hersenen.

Inhoudsopgave

Babylonische spraakverwarring
Rijksuniversiteit Groningen, het nieuwe Babel
Spraakverwarring in de hersenen
De wetenschappers in deze Adams Appel
Andere aspecten van spraakverwarring


Babylonische spraakverwarring

spijkerschrift
De getallen in Babylonisch spijkerschrift
In de bijbel staat dat na de zondvloed een groep mensen in Babel een toren wilde bouwen tot in de hemel. Deze toren was niet om God te vereren, maar om de mens te vereren. Tevens had God andere plannen met de mens en daarom zorgde hij ervoor dat ze elkaar niet meer konden verstaan, de Babylonische spraakverwarring was geboren. De toren en de stad kwamen nooit af.
In tegenstelling tot wat in de bijbel staat, denken veel wetenschappers dat babyloniers als een van de eersten een schrift bedachten dat iedereen kon begrijpen. Deze afspraken over wat precies wat betekende zijn vooral terug te vinden in de getallen.
Babyloniërs waren wonderlijk goed in wiskunde, dat mag ook wel in een grote handelsstad. De manier van noteren lijkt te vragen om heuze wiskundige spraakverwarringen. De babyloniërs maakten namelijk gebruik van spijkerschrift en hadden slechts twee symbolen. Een voor 1 en een voor 10. Het getal zestig was niet zes keer het symbool voor 10 maar weer hetzelfde als het symbool voor 1. Dit betekend dat zij een zestigtalligstelsel hadden. Dit zestigtallige stelsel wordt vandaag de dag gebruikt voor tijdsberekeningen. In onze uren passen nog altijd zestig minuten en in onze minuten slechts zestig seconden.
Bij grotere getallen hangt de waarde van het getal af van de plek van het symbool. Dat klinkt ingewikkeld maar dat is precies zoals wij het ook doen. Bij het getal 236 betekend het symbool '2' twee honderd. Bij het getal 324 betekend hetzelfde symbool '2' twintig. Het enige probleem dat de babyloniërs hadden is dat zij geen symbool voor 0 hadden. 602 schreef men hetzelfde als 62. Wat een getal precies betekende haalden zij uit de context, dit heeft vast tot de nodige wiskundige spraakverwarringen geleid.

Meer informatie

Een Babylonische tijdsverwarring


Rijksuniversiteit Groningen, het nieuwe Babel

Over de wereld

De RUG geniet veel internationale bekendheid in de academische wereld. Niet alleen medewerkers, maar ook studenten komen uit de meest uiteenlopende landen. Voor studenten is dit een geweldige ervaring en de RUG is uitermate blij met ze.
Al deze internationale instroom maakt de communicatie er niet altijd makkelijker op. Hoewel veel studies in het Engels worden gegeven, zijn juist studies als geneeskunde en tandheelkunde in het Nederlands. Dit is uiteraard met een goede reden; studenten moeten omgaan met patiënten en deze spreken hier nou eenmaal Nederlands.
Ook zijn er culturele taalverschillen. Hebben Nederlanders het over half acht, dan bedoelen ze 19:30. Zegt een Braziliaan half acht, bedoelt hij 20:30.
Wat voor veel buitenlandse studenten in het begin een probleem is, is het onderwijssysteem. Van Nederlandse studenten wordt verwacht dat zij zelfstandig leren en zelf initiatief nemen. Als je uit een land als Saoedie-Arabië komt waar je informatie aangereikt krijgt en niet uitgedaagd wordt om kritisch te zijn, is het Nederlandse systeem soms even wennen. Ook Amerikaanse studenten geven aan om hier soms wel eens moeite mee te hebben.
Toch is dit probleem vaak goed te overkomen. Een groter probleem blijft toch vaak het leren van de Nederlandse taal. Met al zijn spreekwoorden, gezegden, kofschippen en fokschapen is deze taal niet de makkelijkste om te leren. Zeker niet als je daarnaast ook nog een studie moet volgen.
Om dit probleem op te lossen is er sinds 2009 een Engelstalige Bachelor voor geneeskunde. Men hoopt dat de buitenlandse studenten dan naast hun bachelor genoeg tijd hebben om het Nederlands goed genoeg te leren om aan de master te beginnen. Voorwaarde is dan wel dat je al goed Engels spreekt, anders blijf je spraakverwarringen houden.


Spraakverwarring in de hersenen

Als je door de letters het woord niet meer ziet

Bij ernstige beschadiging aan de hersenen kunnen er bepaalde vormen van afasie optreden. Mensen begrijpen de taal niet meer of begrijpen deze wel maar kunnen het niet meer uiten.
Steeds meer mensen lijden aan een erfelijke aandoening die het verwerken van (geschreven) taal een stuk lastiger maakt. Deze aandoening is dyslexie. Ongeveer acht procent van alle kinderen heeft een vorm van dyslexie, de helft hiervan heeft gespecialiseerde hulp nodig. Woordblindheid is een handicap die nooit over gaat.
Mensen met dyslexie hebben moeite om van letters en woorden op papier spraakklanken te maken. Ze zien een woord maar kunnen het niet meteen hardop zeggen. Bij dyslexie gaat het om problemen bij het technisch lezen. Mensen met deze aandoening hebben meestal geen moeite met begrijpend lezen.
Omdat het probleem steeds zichtbaarder wordt, doet ook de RUG veel onderzoek naar dyslexie. Veel van die onderzoeken richten zich op vroege herkenning van het probleem. Zo deed Judith Rispens onderzoek naar het herkennen van dyslexie door op de spraak van kleuters te letten. Niet dyslectische kleuters herkennen zinnen als “het meisje lachen” vrij snel als een foute zin. Kinderen die de handicap wel hebben, hebben hier meer moeite mee. Ook hebben dyslectici aanzienlijk meer moeite om te rijmen.
Door vroeg in te grijpen kan een leerachterstand voorkomen worden. Pas sinds het begin van 2009 zit professionele hulp bij dyslexie in het basispakket van de zorgverzekeringen. Het is dus zeker geen modeverschijnsel en men heeft eindelijk door dat speciale brillen en wonderolie geen oplossing zijn. De wetenschap heeft ook nog geen geneesmiddel, maar wel goed onderbouwde behandelmethodes.

Meer informatie

Prof. dr. Wied Ruijssenaars: 'We moeten normaal doen over dyslexie'

Dyslexie bij kleuters herkenbaar in spraak


De wetenschappers in deze Adams Appel

Prof. dr. Y.R.M. (Roelien) Bastiaanse

Roelien Bastiaanse is hoogleraar neurolinguistiek. Zij heeft Nederlands gestudeerd aan de vrije universiteit Utrecht en is via Brussel, waar zij onderzoek deed naar “language pathology” naar Groningen gekomen. Aan de RUG is zij op het onderwerp afasie gepromoveerd. Nog steeds is dit een onderwerp waar zij zich veel mee bezig houdt. Tevens is zij bestuurslid van de Nederlandse afasie vereniging.

Meer informatie over Roelien Bastiaanse

Afdeling Neurolinguistiek

Dr. J.T.A.G.M. (Jacques) van Ruiten

Jacques van Ruiten is universitair hoofddocent in de Israëlitische letterkunde en de uitlegging van het Oude Testament en de vroege Joodse letterkunde. Hij heeft theologie aan de katholieke theologische universiteit van Amsterdam gestudeerd. Na zijn promotie begon hij les te geven in onder andere exegese in het oude testament en oude Joodse literatuur.

Drs. J.M. (Jennie) van Huizen

Jennie van Huizen is consulent taal en communicatie voor buitenlandse studenten en artsen. Ze geeft Nederlandse les en maakt buitenlanders wegwijs op de universiteit.

Essam Dagal

Essam Dagal uit Saoudie Arabie kwam 2,5 jaar geleden naar Nederland en is nu eerstejaars geneeskunde.


Andere aspecten van spraakverwarring

Adams Appel: Er wordt te weinig voorgelezen aan kleuters

Adams Appel: Computers kunnen ons steeds beter verstaan

Adams Appel: Streektaal is oubollig

Adams Appel: Taalproblemen moet je integraal aanpakken

Adams Appel: Verlies van moedertaal leidt tot verlies identiteit

Adams Appel: De kunst van het begrijpen van taal

Beginnende studenten Japanse taal gebruiken Nederlandse gebaren, hierdoor ontstaat soms enige verwarring.

Bent u een goed verstaander? Kom erachter door de interactieve website te bezoeken van de Faculteit der Letteren.

Een neefje doodslaan wordt in het grootste deel van Nederland niet geaccepteerd. In Groningen wel, want daar heeft neefje meerdere betekenissen waaronder die van 'mug'. De RUG heeft niet voor niks een heuze hoogleraar Gronings, lees hier meer over zijn aanstelling en onderzoek.

Polsslag 8: Diagnose 'taalstoornis' niet vanzelfsprekend. Kinderen met spraak- en taalproblemen moeten door vier verschillende specialisten worden onderzocht, stelt Wilma Knijff. Want een taalprobleem staat lang niet altijd op zichzelf en logopedie is niet altijd de oplossing. Sommigen hebben bijvoorbeeld meer baat bij een medische ingreep of psychologische begeleiding. En bij één derde van de kinderen zijn de ouders onterecht bezorgd.

Laatst gewijzigd:25 oktober 2017 15:23