Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaVideo's van de RUGAdams AppelArchief

06. Energie

Adams Appel 28 mei 2009

Samenvatting

Waar halen we onze energie vandaan?

Mensen zijn energieverslinders. Ze willen in een behaaglijk en warm huis wonen. Ze willen zich voortbewegen in auto’s en, niet te vergeten, ze vergen ook nogal wat energie van zichzelf. Niet gek dus dat er veel onderzoek wordt gedaan naar allerlei aspecten van energie. Volgens natuurkundige prof.dr. Henk Moll heeft aardgas zijn langste tijd gehad en moeten we over op warmte-koude opslag. Hoogleraar rechtsgeleerdheid prof.mr.dr. Martha Roggenkamp kijkt ook naar voren en pleit voor goede regelgeving voor elektrisch auto’s. Voedingsdeskundige prof.dr. Frits Muskiet legt uit hoe suiker je voedingshuishouding in de war kan schoppen.

Inhoudsopgave

De duurzame universiteit
Recht en energie
Het jojo-effect
De wetenschappers in deze Adams Appel
Andere aspecten van energie


De duurzame universiteit

koude-warmteopslag
koude-warmteopslag: links zomer, rechts winter

De Rijksuniversiteit Groningen bestaat uit verschillende faculteiten en ondersteunende diensten die op vele locaties in de stad zijn gehuisvest. Het spreekt voor zich dat een organisatie als de RUG veel energie gebruikt voor het verwarmen van gebouwen en het gebruik van computers. De RUG gebruikt ook veel papier, alleen al voor het afdrukken van tentamens. Als je de 67 miljoen kopietjes die de RUG per jaar produceert op één stapel zou leggen, dan wordt deze stapel zo hoog als 67 martinitorens (6,5 km).
Het waterverbruik is natuurlijk ook groot. Als je het gehele oppervlak van de RUG (ca. 326.000 m2), dus alle collegezalen, gangen, kantines en kantoorruimtes zou laten vollopen met het water dat de RUG per jaar verbruikt, dan zou het de medewerkers tot aan de knieën komen te staan. Waar grote verbruiken zijn, zijn echter ook veel mogelijkheden om met (kleine) aanpassingen veel te besparen.
Een van die manieren om energie te besparen is de koude-warmteopslag. Hierbij wordt warm en koud water onder de grond opgeslagen. Koud water pompt men omhoog in de zomer, dit water warmt dan op en wordt als warm water opgeslagen. Dit warme water wordt in de winter opgepompt waardoor het afkoelt en tot de zomer weer kan worden opgeslagen.
Dit systeem kost 65% minder energie dan gebruikelijke koel- en verwarmingsinstallaties. Ook is er maar liefst 40% minder CO2 uitstoot. Al een aantal gebouwen hebben deze koude-warmteopslag installatie zoals de Universiteitsbibliotheek en de Bernoulliborg.
Zo’n koude-warmteopslag is een enorme aanpassing en kost ook veel geld. Daarom voert de RUG ook kleine aanpassingen door. Zo worden bijvoorbeeld werknemers gestimuleerd om de display van hun telefoon zuiniger in te stellen.
Op het terrein van de RUG en de Hanze hogeschool staat sinds 23 april een aardgas vulstation. Goede reden voor de RUG om meerdere auto’s van het facilitair bedrijf op aardgas te laten rijden.
In 2025 wil Groningen de meest duurzame stad van Nederland zijn, de RUG doet er alles aan om te helpen dit doel te bereiken.

Recht en energie

windmolens

Vervuiling geproduceerd in het ene land waait zonder problemen naar andere landen. Het broeikaseffect beperkt zich niet tot de landen die zich niet hebben aangesloten bij het Kyotoverdrag. Iedereen heeft last van de CO2 uitstoot van anderen.
Energierecht is dan ook een moeilijk vak.
Eind 2008 heeft het Groninger centrum voor energierecht de onderzoeksresultaten gepubliceerd over CO2 opslag en afvang. Bij CO2 opvang en opslag wordt de CO2 bij fabrieken en energiecentrales opgevangen, gezuiverd en vervolgens in oude gasvelden gepompt.
Als CO2 ergens is opgeslagen zou het erg onhandig zijn wanneer het steeds verplaatst moet worden. Het bedrijf dat het spul onder de grond heeft gestopt, blijft dan verantwoordelijk en dat willen bedrijven natuurlijk niet tot in de eeuwigheid blijven.
Het onder de grond stoppen van CO2 is namelijk niet zonder risico. Opslagplaatsen kunnen lekken en ook het transport via buizen kan problemen geven.  De wetgeving op dit moment is niet geschikt en daar moet dus nog veel aan gesleuteld worden.
Een ander probleem is dat van windmolens. De Nederlandse overheid wil graag dat energiebedrijven gaan investeren in windmolenparken in zee.  Dit stimuleren ze door subsidies te geven maar dat is niet genoeg. Zolang de regelgeving op het gebied niet duidelijk is zijn bedrijven huiverig om in windenergie te investeren.
Tot tweehonderd zeemijl (370 kilometer) buiten de Nederlandse kust mag door ons geëxploiteerd worden. Tot slechts 20 kilometer buiten de kust geldt de Nederlandse wetgeving. De Noordzeelanden hebben voor offshore windenergie exclusieve economische zones ingesteld.
Uiteindelijk komt dit er wel op neer dat voor windmolen parken binnen de 20 kilometerzone Nederlandse regels gelden. In water op grotere afstand is totaal onbekend wat de regels zijn.
Bedrijven kunnen aanvragen doen voor subsidies en in welk gebied ze gaan bouwen maakt dan niet uit, zolang het maar buiten de vaarroutes en andere restrictiegebieden blijft. Een bizarre situatie waar onderzoekers naar energierecht met man en macht oplossingen voor proberen te vinden.

Meer informatie

Energy convention


Het jojo-effect

weegschaal

Energie, bijna vijftig procent van de Nederlanders heeft er te veel van opgeslagen (zware botten). Bollend boven de riem van de broek (goed gereedschap hangt onder een afdakje) of uitpuilend bij de heupen (je moet wel wat kunnen vastpakken).
Volgens een aantal onderzoekers aan de RUG zoals hoogleraar Endocrinologie & Metabolisme Anton Scheurink, komt dit niet zozeer door wat we eten, maar juist doordat we te weinig bewegen. Anderen, zoals hoogleraar Pathofysiologie en Klinisch Chemische Analyse Frits Muskiet zijn van mening dat dit juist wel komt door wat we eten.
Beiden hebben gelijk. Ons lichaam is wat energie betreft te vergelijken met een bankrekening. Elke dag zetten we er wat op in de vorm van kilocaloriën en elke dag nemen we kilocaloriën op door ze te gebruiken. Sta je rood? Goed nieuws, dan ben je waarschijnlijk aan het afvallen. Is het saldo echter positief dan gebeurd precies het omgekeerde, dan neemt het lichaam in gewicht toe.
om op gewicht blijven is het het beste om precies evenveel kilocaloriën te verbruiken als op de rekening te zetten. Dit gaat niet over een dag, maar over wekelijks of maandelijks gemiddelde.
Onbewust streeft ons lichaam naar dat nulpunt waar opname even groot is als uitgave. Veel invloed hebben we hier niet op. Gaat men dieten om rood te staan? Dan verlaagt de bank de debetrente. Het lichaam gaat dan, net als nu de economie, op een lager pitje draaien. Onbewust wordt er minder op een stoel gewiebelt, de lichaamstemperatuur wordt iets verlaagd. Kleine activiteiten als de lift nemen in plaats van de trap sluipen het patroon binnen en zorgen ervoor dat het saldo nul blijft of zelfs positief wordt.
Mensen die juist willen aankomen ondervinden hetzelfde probleem. Het lichaam wordt juist activer en zorgt er onbewust voor dat je toch op hetzelfde gewicht blijft.
Onfeilbaar is dit mechanisme niet, dat blijkt wel uit die vijftig procent met overgewicht.

Meer informatie

http://www.rug.nl/Corporate/nieuws/opinie/2007/opinie25_07
http://www.rug.nl/Corporate/nieuws/opinie/2008/010_08


De wetenschappers in deze Adams Appel

Prof. dr. H.C. (Henk) Moll

Henk Moll is hoogleraar Natuurlijke hulpbronnen in relatie tot duurzame productie en consumptie. Hij heeft natuurkunde in Groningen gestudeerd. Van 1981-1984 en 1987-1991 was hij als onderzoeker verbonden aan het Centrum voor Energie en Milieukunde (IVEM) van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij is in 1992 universitair docent geworden en is een jaar later gepromoveerd. In 2004 is hij benoemd tot adjunct-hoogleraar Natuurlijke hulpbronnen in relatie tot duurzame productie bij het IVEM. Moll verricht veel praktisch milieuonderzoek - zowel lokaal als internationaal en in samenwerking met andere vakgebieden, zoals psychologie en bestuurkunde.

Prof. mr. dr. M.M. (Martha) Roggenkamp

Martha Roggenkamp is hoogleraar energierecht aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid. Zij heeft Scandinavische Taal- en Letterkunde (Noors) en Nederlands Recht aan de Rijksuniversiteit Groningen gestudeerd. Van 1986 tot 2004 heeft zij als onderzoeker bij het inmiddels opgeheven Internationaal Instituut voor Energierecht van de Universiteit Leiden gewerkt. Ze is gepromoveerd in 1999 aan de Universiteit Leiden op het proefschrift Het juridisch kader van pijpleidingen in de olie- en gasindustrie. Inmiddels is Roggenkamp tevens medeoprichter en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Energierecht (NeVER) en redactielid van het Nederlandse Tijdschrift voor Energierecht.

prof. dr. F.A.J. (Frits) Muskiet

Frits Muskiet is hoogleraar Pathofysiologie en Klinisch Chemische Analyse aan de RUG. Hij heeft scheikunde gestudeerd aan de RUG. In 1974 is hij afgestudeerd in de biochemie en hij is gepromoveerd in 1979 met als proefschrift ‘Determinations of catecholamines and catecholamine (precursor) metabolites in biological fluids and their clinical applications’. In die tijd werd hij klinisch chemicus in het Universitair Medisch Centrum Groningen(UMCG).  


Andere aspecten van energie

Adams Appel: Klimaatneutraal? Energieneutraal, kan dat?

Adams Appel: Goedkope zonnecellen zijn echt op komst

Adams Appel: Productie voedsel moet duurzamer

Adams Appel: Klimaat onderzoek met een sneeuwkanon

Adams Appel: Waarom wil Nederland niet aan de auto op aardgas?

Adams Appel: Windmolenparken voor de Nederlandse kust

Adams Appel: Windmolens zijn slecht voor het milieu

Adams Appel: Zonne-energie zal nooit doorbreken als de materialen niet goedkoper worden

Met het energietekort valt het nog wel mee: voorlopig is er genoeg olie, gas en steenkool, aldus de Groningse hoogleraar energie en milieukunde Henk Moll. 'Het milieuprobleem is vele malen groter. We moeten het energiegebruik niet beperken vanwege een dreigend tekort, maar vanwege de uitstoot van schadelijke gassen als CO2 en milieuschade door energiewinning. Maatschappelijk hebben we nog een lange weg te gaan. Het is de vraag of de natuur daarop wil wachten.' Lees hier het hele nieuwsbericht.

Subsidies voor groene stroom zijn overbodig volgens hoogleraar Energie en Duurzaamheid Catrinus Lepma.Lees hier de hele opinie.

In Nederland lopen we graag voorop, we zijn graag ‘leading’. Of we dat ooit zullen worden in duurzame energie, betwijfelt hoogleraar Energie en Duurzaamheid Catrinus Jepma. Natuurlijk vindt Nederland wel een paar niches waarin het kan uitblinken. Maar willen we echt duurzaam gaan, zegt Jepma, ‘dan moeten overheid, universiteiten en bedrijfsleven veel beter samenwerken’. Lees hier de hele opinie.

Energie is een van de meest uitdagende thema’s voor de wetenschap. Het maatschappelijke belang is evident. Grootschalig gebruik van fossiele brandstoffen leidt tot ingrijpende veranderingen van het klimaat een aantasting van het milieu. Bovendien zijn de voorraden fossiele brandstoffen eindig, terwijl de energiebehoefte steeds toeneemt.

Groningen is traditiegetrouw de energieprovincie, vooral dankzij het Slochteren-gas. Maar met het leeg lopen van de gasbel nam de betekenis van Groningen als energieprovincie gestaag af. Daar staat tegenover dat er op vele fronten wordt gewerkt aan de komst van duurzame energie. De nieuwste ontwikkeling op dit gebied betreft de productie van algen. Op twee fronten zijn er met betrekking tot algen nieuwe initiatieven gepresenteerd voor Groningen: bij Akzo Nobel in Delfzijl gaat een experiment van start om energie te winnen uit algen. En aan de Waddenkust gaat een bedrijf op grote schaal algen produceren. Lees hier meer over het gebruik van algen.

Kernenergie is in. Steeds meer mensen zijn ervan overtuigd dat kernenergie de enige manier is om de koolstofdioxide-uitstoot te verminderen en de klimaatverandering tegen te gaan. Lees hier de opinie van Muhsin Harakeh, hoogleraar kernfysica aan de Rijksuniversiteit Groningen en directeur van het Kernfysisch Versneller Instituut (KVI).

Laatst gewijzigd:09 augustus 2018 11:36