Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaVideo's van de RUGAdams AppelArchief

Afleveringen 2009

Hier vindt u een overzicht van alle TV uitzendingen van Adams Appel uit 2009.

01. Hersenen

Kunnen we onze hersenen begrijpen?

Onze hersenen zijn het centrum van ons zenuwstelsel waar vanuit alles geregeld wordt. Wat we voelen, wat we denken, maar ook wat we doen. Het gebeurt allemaal vanuit de hersenen. De laatste 20 jaar is hersenonderzoek in een stroomversnelling gekomen door functioneel MRI-onderzoek waarbij mensen in een scanner opdrachten moeten uitvoeren. Kunnen mensen 20 jaar verliefd blijven? Amerikaanse hersenonderzoekers denken van wel. Prof.dr. Gert ter Horst heeft daar zijn twijfels over. Sommige filmregisseurs weten wel heel goed hoe hersenen beelden verwerken. Filmanalyticus dr. Annie van den Oever is verbaasd wat hersenen allemaal teweeg brengen. Als je iemand ziet struikelen lijk je soms zijn pijn te voelen. Maar is dat ook echt zo? Dr. Valeria Gazzola deed onderzoek naar het inlevend vermogen van mensen.

02. Evolutie

Wat hebben we vandaag de dag aan evolutietheorie?

Volgens de evolutietheorie is alles wat leeft voortgekomen uit een gemeenschappelijke voorouder. Een belangrijk mechanisme daarbij is natuurlijke selectie. Organismen die zich goed aanpassen aan de omgeving kunnen beter overleven, en zo hun sterke genen beter doorgeven aan het nageslacht. 250 Jaar geleden is het nu, dat Charles Darwin zijn theorie van natuurlijke selectie naar buiten bracht. Maar, wat hebben we er nu nog aan? Gedragspsycholoog prof.dr. Bram Buunk gebruikt de evolutietheorie om het gedrag van mensen te verklaren. Prof.dr. Marian Verkerk, filosoof en ethica, denk na over het menselijk ingrijpen in de evolutie. Bioloog prof.dr. Ido Pen ziet steeds meer toepassingen in andere takken van wetenschap.

03. Leiderschap

Hebben we leiders nodig?

Julius Caesar, Napoleon, Nelson Mandela. Grote leiders uit de wereldgeschiedenis. Elke tijd vraagt om een eigen leiderschap. In het verleden was dat vaak een autoritaire vorm; tegenwoordig moet een goed leider sociaal vaardig zijn, visionair en vooral charismatisch. Prof.dr. Yme Kuiper, antropoloog en godsdienstwetenschapper is geïntrigeerd door charismatische leiders. Prof.dr. Janka Stoker onderzoekt leiderschap binnen organisaties. Biologie prof.dr. Charlotte Hemelrijk bestudeert dieren: die redden het prima zonder leider.

04. Spel

Wat heeft wetenschap aan spel?

Spelletjes zijn leuk of gezellig, en spelen is per definitie het tegenovergestelde van serieus bezig zijn. Wat zouden wetenschappers dan kunnen leren van spel? Het antwoord: heel veel. Cognitiewetenschapper dr. Hedderik van Rijn bestudeert hoe mensen zich gedragen tijdens het spel Set. Filosoof dr. Barteld Kooi laat zien dat ook de werkelijkheid een spel is. Ingenieur Ward van der Houwen pleit voor meer speelsheid in de wetenschap.

05. Chaos

Wat gaat er schuil achter chaos?

Chaos, de toestand van verwarring en volledige wanorde, wordt steeds meer gebruikt in de moderne wetenschap. Binnen de verwarring gebeuren er kennelijk interessante dingen. In de wiskunde staat de chaos voor systemen waarin kleine veranderingen enorme gevolgen kunnen hebben. Prof.dr. Henk Broer is er niet zeker van of onze aarde nog wel om de zon draait in de toekomst. Choreograaf Guy Weizman liet zich inspireren door chaostheorie. Volgens ontwikkelingspsycholoog prof.dr. Paul van Geert heeft een chaotische ontwikkeling van kinderen grote voordelen.

06. Energie

Waar halen we onze energie vandaan?

Mensen zijn energieverslinders. Ze willen in een behaaglijk en warm huis wonen. Ze willen zich voortbewegen in auto’s en, niet te vergeten, ze vergen ook nogal wat energie van zichzelf. Niet gek dus dat er veel onderzoek wordt gedaan naar allerlei aspecten van energie. Volgens natuurkundige prof.dr. Henk Moll heeft aardgas zijn langste tijd gehad en moeten we over op warmte-koude opslag. Hoogleraar rechtsgeleerdheid prof.mr.dr. Martha Roggenkamp kijkt ook naar voren en pleit voor goede regelgeving voor elektrisch auto’s. Voedingsdeskundige prof.dr. Frits Muskiet legt uit hoe suiker je voedingshuishouding in de war kan schoppen.

07. Slaap

Wat gebeurt er als we slapen?

Wat gebeurt er ’s nacht als we slapen allenmaal zonder dat we ons daar bewust van zijn? Het is onrustig op straat. Ons lichaam loopt een uitgebreid herstelprogramma af en in de hemel beijveren de heiligen zich voor onze genezing. Chronobiologe prof.dr. Martha Merrow legt uit dat organismen alles op hun tijd doen, dus ook slapen. Criminoloog dr. Jan Nijboer vertelt over geweld in het uitgaansleven. Medieaeviste prof.dr. Catrien Santing bezoekt nachtelijke geneesheren.

08. Spraakverwarring

Waar komt spraakverwarring vandaan?

Als een boodschap anders overkomt dat deze bedoeld is, is er sprake van verwarring. Als er taal bij komt kijken: spraakverwarring. Waar komt die spraakverwarring precies vandaan? Bijbelwetenschapper dr. Jacques van Ruiten leest in het oude testament dat god opzettelijk spraakverwarring in de wereld heeft gebracht. Drs. Jennie van Huizen ziet spraakverwarring vaak optreden als gevolg van taal- en cultuurverschillen. Afasieonderzoekster dr. Roelien Bastiaanse kijkt vooral in de hersenen.

09 Vakantie

Wat brengt vakantie ons?

Vakantietijd. Het moment om eens alles lekker achter je te laten. Om verre reizen te ondernemen, met auto, vliegtuig of boot. Een tijd om nieuwe energie op te doen. Maar wat brengt de vakantie ons nog meer? Virologe dr. Jolanda Smit bestudeert een ongewenst gevolg van al dat reizen: tropische virussen die steeds vaker opduiken. En planoloog prof. Greogory Ashworth ziet culturen veranderen door toerisme. Verkeerspsycholoog prof. Karel Brookhuis waarschuwt tegen het vermoeid beginnen aan de vakantiereis.

10 Rampen

Hoe word je een ramp de baas?

Een ramp treft ons per definitie op een moment dat we daar niet op voorbereid zijn. Toch is het devies van de overheid: denk vooruit. Logisch. Maar hoe kun je je eigenlijk voorbereiden ? En als het een keer zover is, kun je die ramp dan de baas worden? Prof. Ton Schoot Uiterkamp (hoogleraar Milieukunde) legt uit hoe je je kop erbij houdt, bij een milieuramp. Historica en politicologe Ulla Pape is opgeleid om bij humanitaire rampen in actie te komen; zij doet promotieonderzoek. Econoom prof. Elmer Sterken (hoogleraar monetaire economie) kijkt naar financiële rampen en vergelijkt ze met het weer.

11 Tijd

Adamsappel tijd

14. Gezond ouder worden

Nederland vergrijst. De overheid gaat daarom ingewikkelde aanpassingen doen aan ons pensioenstelsel. Maar onze samenleving gaat er ook anders uitzien.

15. Conflict

Wat maakt de kemphaan in ons wakker?
Mensen maken ruzie. Dat doen ze al zolang de mens bestaat. Uit jaloezie, angst, frustratie of om te imponeren. Prof.dr. Jaap de Wilde bestudeert de oorzaak van conflicten op internationaal niveau. Prof. dr. Melinda Mills ziet hoe mensen in verschillende culturen verschillend omgaan met ruzies binnen relaties. Bioloog prof.dr. Theunis Piersma is kenner van de kemphaan, een vogel die de vechtpartij niet schuwt.

16. Verliefdheid

Wat gebeurt er als je verliefd bent?

Als je verliefd bent zie je de wereld door een roze bril. Maar wat gebeurt er nu eigenlijk precies met je en waarom worden mensen eigenlijk verliefd? Prof.dr. Gert ter Horst weet dankzij de MRI-scanner dat de hersenen van verliefde mensen duidelijk te herkennen zijn. Evolutiepsycholoog prof.dr. Bram Buunk bestudeerde de ‘tegenkrachten’ van verliefdheid (ouders !). Letterkundige prof.dr. Mary. Kemperink laat horen hoe verliefdheid kan leiden tot prachtige gedichten.

17. Grond

Wat doen we met de grond onder onze voeten?

Grond. We bouwen erop, en ook eronder. We graven het af. We verspillen het. Maar we staan er bijna nooit bij stil wat we met de grond onder onze voeten doen. Prof.dr.ir. Theo Spek neemt ons mee naar het Balloërveld. Dat gaat binnenkort helmaal op de schop. Cultureel geografe drs. Annemieke Logtmeijer maakte een lesboek over een Canadees oerbos. Planoloog prof.dr. Gert de Roo legt uit dat we misschien te weinig grond hebben, maar dat er toch genoeg ruimte is.

18. Nanotechnologie

Hoe groot wordt nanotechnologie?

Moleculen zijn klein. Ze worden gemeten in nanometers, of te wel: éénmiljoenstemillimeters.  Nanowetenschappers manipuleren moleculen om zo materialen te maken met nieuwe eigenschappen. Daarmee kun je nieuwe dingen maken zoals onbrandbaar karton, heel kleine computerchips, efficiënte medicijnen of textiel waar water zomaar vanaf glijdt. Hoogleraar Biochemie prof.dr. Bert Poolman probeert biologische cellen nieuwe functies te geven. Prof. dr. Sabeth Verpoorte (Analytische Chemie), ontwikkelt een laboratorium op een chip. En prof.dr. Ben Feringa, hoogleraar organische chemie, filosofeert graag over de toekomst van de nanotechnologie.

19. Leegte

Wat doet leegte met de mens?

Leegte is de afwezigheid van al het andere. Niets. Sommige wetenschappers hebben vaker met leegte te maken dan andere. Historica Frigga Kruse ondervond op Spitsbergen echte leegte toen ze er op zoek ging naar de restanten van mijnbouw. Dr. Claudi Bockting doet onderzoek naar het voorkomen van terugval bij depressie. Volgens haar is depressie vaker een gevoel van leegte dan van somberheid. Econoom prof.dr. Cees Sterks vindt een lege schatkist hetzelfde als een lege portemonnee: erg vervelend.

Adamsappel 09/13: Wetenschap en sport

Adamsappel 09/13: Wetenschap en sport

Emoties

Emoties