In de afgelopen jaren zijn er nogal wat Nederlanders op zoek gegaan naar de oorsprong van hun bestaan door een stamboomonderzoek uit te voeren. Vooral mensen met een bijzondere achternaam willen terecht graag weten waar de naam vandaan komt en hoeveel mensen met dezelfde achternaam er nog zijn. Een interessante bron is dan de familienamendatabank.
Op de website van het Meertens Instituut in Amsterdam kan iedereen de familienamendatabank raadplegen. Waar mogelijk wordt er daar een verklaring van de naam gegeven. Erg leuk is het ook om te kijken naar de verspreiding van de naam over Nederland. Op basis van de laatste volkstelling in 1947 geeft de databank aan hoeveel mensen er toen in Nederland woonden met die achternaam en hoe ze over de provincies waren verspreid.
Wallage
Wanneer we even de proef op de som nemen met wat bekende noorderlingen, dan ontdekken we dat de burgemeester van Groningen een bijzondere naam heeft. In 1947 woonden er 35 Wallages in Nederland, waarvan 22 in de provincie Groningen. De voorouders van Hans Alders komen echter vrijwel zeker niet uit het Noorden. Zijn naam betekent zoon van Aldert en komt vooral in Noord- en Zuid-Holland en Gelderland veel voor.
Namen die eindigen op -ing, zoals Oosting en Hidding zijn in Drenthe niet echt een uitzondering. Sterker nog, uit het Drentse deel van het Nederlands Repertorium van Familienamen (1963) blijkt dat deze familienamen in Drenthe de grootste groep vormen. Tijdens de volkstelling in 1947 had 10 % van de Drenten een naam die eindigde op -ing. Door migratie zal dat percentage wel wat gedaald zijn, maar het blijven echte Drentse familienamen.
Lange geschiedenis
Maar waar komt dat achtervoegsel -ing vandaan en wat betekent het? Het achtervoegsel -ing in namen heeft een lange geschiedenis. Omstreeks het jaar 1000 werd het gebruikt om een vader-kind-relatie mee aan te geven. Een naam als Wulf Wunreding wilde zeggen: Wulf, zoon van ene Wunred, dus hetzelfde als Wulf Wunredes. Dat soort namen zie je natuurlijk ook nog steeds, denk bijvoorbeeld maar aan Roelofs of Alders.
Enkele eeuwen later werd het gebruikelijk om met -ing (-ink, dat we zoveel tegenkomen in Twente is slechts een andere spelling) ook boerderijnamen te vormen. Daardoor weten we bijvoorbeeld niet of een zekere Heinricus Emmikinc, die in 1200 in Hummelo woonde, genoemd is naar zijn vader Emmico of naar een boerderij Emmikinc (dus naar zijn woon- en werkplaats).
In de loop van de tijd werd het steeds minder gebruikelijk om met deze uitgang een vader-kind-relatie aan te geven. Jongere familienamen op -ng zijn dus vrijwel zeker adresnamen.
Etstoel
Hoe zit dat nou met de naam Klatering? Heeft de buurtschapsnaam iets te maken met deze familienamen? Dat is wel met grote zekerheid te stellen. Wanneer we op zoek gaan naar de oudste bronnen waarin deze naam voorkomt, stuiten we niet op de buurtschapsnaam maar wel op de familienaam Klatering. Deze naam vinden we namelijk in de teksten van de Etstoel.
De Etstoel was in de Middeleeuwen een soort van Drents gerechtshof, dat drie keer per jaar bij elkaar kwam om oordelen te vellen. In Anloo is er in augustus nog een jaarlijkse Etstoeldag, waarop historische zaken nagespeeld worden. Dat de oordelen van de Etstoel bewaard zijn gebleven en in drukvorm zijn uitgegeven, betekent dat we een belangrijke historische bron kunnen raadplegen. In 1400/1401 staat in deze teksten ene Lefert Clatrynge vermeld. Deze oudste datering wijst erop dat deze Lefert waarschijnlijk naar een/zijn boerderij genoemd zal zijn.
De meeste boerderijnamen van dit type waren gevormd uit een mannennaam (zoals bijvoorbeeld Bertoldinge) of persoonsaanduiding, bijvoorbeeld een beroep (bijvoorbeeld Smedinge) plus -ing. Maar omstreeks 1400 kom je ook al boerderijnamen tegen als Brinckinge (bij het woord brink) Husynge (huis) en ook andere op de ligging duidende namen als Bruggink, Bekink en Schuuring ontstaan gaandeweg.
Boerderijnaam
Naamkundige dr. Ebeling stelt: "Wat nu de gehuchtnaam Klatering betreft: Ik neem aan dat hij zich heeft ontwikkeld uit een boerderijnaam, beter gezegd: dat een oorspronkelijk uit één boerderij bestaande nederzetting in verloop van tijd een gehucht is geworden. Historici veronderstellen dit ook bij Bruntinge, Balinge en Garminge."
De familienaam en boerderijnaam Klatering hebben we in het Nederland van 2004 niet meer kunnen vinden. Maar nu we waarschijnlijk weten hoe de familienaam, boerderijnaam en buurtschapsnaam Klatering gevormd is, gaat de Talenwinkel verder op zoek naar de mogelijke betekenis van klater.
