Dr. A. Mankes-Zernike (1887-1972): een biografie

 

‘Biografieën zijn bedoeld om kennis te ontwikkelen. Juist de biografie zou in het zichtbaar maken van het toenemende subjectieve element in de moderne cultuurgeschiedenis een belangrijke rol kunnen spelen. In een beschrijving van een historisch personage als de navel van de wereld waar de tijd omheen is stilgevallen, ben ik niet geïnteresseerd, wat mij interesseert is hoe iemand in de wereld staat (…).' [1]

 

Met mijn PhD-project, een biografie over dr. A. Mankes-Zernike (1887-1972) [2] wil ik aansluiten bij deze uitspraak van biograaf en cultuurhistoricus Leon Hanssen. Mijn biografische beschrijving van het leven en werk van deze eerste predikante van Nederland en gepromoveerd theologe is niet bedoeld als alleen maar een studie over haar persoonlijke leven, theologische en artistieke opvattingen, en predikantschap. Juist ook beschrijvingen van de tijd waarin zij leefde en de contexten waarin zij optrad kunnen mede duidelijk maken waarom zij bepaalde keuzes maakte en met welke motieven zij zich inzette voor haar ideeën en idealen. In de beschrijving van haar leven staan daarom ook een drietal te onderscheiden, maar met elkaar samenhangende ontwikkelingen die een rol speelden in de (vrijzinnig-) religieuze kringen van Nederland in de loop van de eerste helft van de 20^ste eeuw en invloed uitoefenden op het leven van Anne Mankes-Zernike centraal: de wijzen waarop individualiteit en persoonlijke zin- en betekenisgeving steeds belangrijker zijn geworden, de toegenomen mogelijkheden om de waarde van (seculiere) kunsten (beeldend, literatuur en muziek) onder de aandacht van een grote publiek te brengen en de veranderingen in beeldvorming en praktijk van het (vrijzinnig) predikantschap.
Omdat er nauwelijks onderzoek is gedaan naar of publicaties zijn verschenen over Anne Mankes-Zernike bestaat er een grote lacune in kennis over haar leven en de betekenis van haar gedachtegoed en werk. Het is mijn streven om (onder begeleiding van mijn promotors prof. dr. T. H. Zock en prof. dr. Y. B. Kuiper) met dit onderzoek  deze lacune op te vullen.