Berlijn wereldstad

Berlijn is één van de interessantste steden ter wereld. Jong, nieuw en bruisend aan de ene kant, heeft Berlijn ook een zeer bewogen geschiedenis. Binnen één mensenleven zijn er daar zo veel dingen gebeurd dat je ervan in de war zou kunnen raken. Sommige mensen die nu nog in de stad leven hebben onder keizer Wilhelm II geleefd, de Weimarrepubliek meegemaakt, het Derde Rijk, de deling van de stad na de Tweede Wereldoorlog en de bouw en de val van de Muur. En inmiddels is Berlijn weer opnieuw de hoofdstad van het herenigde Duitsland.

Plekken van geschiedenis

Deze hele geschiedenis vind je natuurlijk terug op allerlei plekken in de stad. Je ziet het onder andere aan de architectuur, de monumenten, de metrolijnen en de begraafplaatsen. En je vindt het terug in de literatuur: in gedichten, romans en verfilmingen van romans. Met andere woorden: de geschiedenis wordt op allerlei manieren verbeeld. Voor je profielwerkstuk is het heel interessant om zo'n aspect te kiezen en aan de hand daarvan een geschiedenis te vertellen.

Pak bijvoorbeeld de plattegrond van Berlijn, kies een locatie en belicht aan de hand daarvan de geschiedenis tot vandaag de dag. Mogelijkheden voor locaties zijn onder meer:

• de Reichstag (de brand waarvan een Nederlander werd beschuldigd, de leegstand, en ten slotte eind 20e eeuw de bouw van de nieuwe koepel naar het ontwerp van Sir Norman Foster),  
• Potsdamer Platz (van centrum tot periferie en weer tot centrum, met nu een spectaculaire postmoderne architectuur),
• het Landwehrkanal (de moord op Rosa Luxemburg en Karl Liebknecht, wat bijvoorbeeld Paul Celan in een gedicht verwerkte),
• de Alexanderplatz (die voorkomt in de roman Berlin Alexanderplatz van Alfred Döblin),
• de Wannsee (de schrijver Heinrich Kleist pleegde hier zelfmoord met zijn geliefde Henriette Vogel),
• het Dorotheenstädter Friedhof (kies één van de daar begraven beroemdheden zoals Bertolt Brecht, Helene Weigel, Anna Seghers of Heinrich Mann en schrijf over het leven en de manier waarop zij of hij vandaag nog belangrijk is).
• Het oude Regierungsviertel (Het machtscentrum van het Derde Rijk: nu wordt er de Holocaust herdacht.)

Andere mogelijkheden

De geschiedenis van een stad als Berlijn kent zo veel aspecten, dat er oneindig veel vagen over te stellen zijn voor een profielwerkstuk.

onlangs is in Berlijn het Denkmal für die ermordeten Juden Europas geopend (kortweg Holocaust Denkmal). Hier is heel veel discussie aan vooraf gegaan. Zo waren er Sinti en Roma die vonden dat de Sinti en Roma-slachtoffers ook herdacht moeten worden. Sommigen vinden dat Berlijn al genoeg monumenten kent (is dat zo? Waar wordt de Tweede Wereldoorlog allemaal herdacht?). Weer anderen vonden het ontwerp lelijk of de locatie ongepast. Een profielwerkstuk over de vraag waarom het zo'n omstreden monument is, is dus heel goed mogelijk!

- Iets verder terug ligt de val van de muur en de eenwording van Duitsland, kortom de Wende. Deze heeft diepe indruk gemaakt (zie ook het onderwerp Goodbye, DDR!). Berlijn werd opnieuw de hoofdstad van Duitsland, maar dat was helemaal niet zo vanzelfsprekend. Het had niet veel gescheeld of Bonn was de hoofdstad geworden. Ook in 1871, bij de stichting van het Duitse Rijk, was er veel dicussie nodig voordat Berlijn de hoofdstad werd. Waarom? Misschien vind jij het interessant om een profielwerkstuk over Berlijn als hoofdstad te schrijven!

- De Berlijnse Muur is en blijft natuurlijk ook een interessant thema. Het roept tal van vragen op. Hoe was het in Berlijn voordat de muur gebouwd werd? En hoe was het leven tijdens de muur? Waarom was het behoud van West-Berlijn voor het westen zo belangrijk? Hoe kwam John F. Kennedy erbij om de legendarische woorden "Ich bin ein Berliner" uit te spreken? Hoe zat het met de mensen die geprobeerd hebben Oost-Berlijn te ontvluchten? In Berlijn is hierover een speciaal Mauermuseum, misschien kun je het eens bezoeken!

Lijkt dit onderwerp je interessant en heb je vragen; neem dan contact op met alfasteunpunt@rug.nl