Skip to ContentSkip to Navigation
founded in 1614  -  top 100 university

Columns 2011

Columns 2011

Columns Siemon Reker
Moi
Wanneer:29 juni 2011

Groetwoorden worden niet alleen als groet gebruikt. Het lijkt een beetje op het apart gebruikte ssssorry hoor! - waarover een andere keer meer - maar daar hoor je het tenminste duidelijk, dat er géén excuus aangeboden wordt. Dat is bij groeten-in-andere-betekenis soms wel, soms niet het geval.

Verloren
Wanneer:22 juni 2011
Wie aan de computer van de Nederlandse Spoorwegen vraagt naar NS-dagtochten of wandeltips, die krijgt een verrassend antwoord want het begint zó: " Ik begrijp dat u iets wilt weten over gevonden voorwerpen.
Coiffeur
Wanneer:15 juni 2011
Toen Peter Visser meewerkte aan het taalprogramma AHA van Radio Noord, had hij voor die wekelijkse rubriek vijf minuten. Ik belde hem minstens eenmaal voor de opname-avond op om te horen, hoe het stond.
Winkelweek
Wanneer:08 juni 2011

Is winkelweek een Nederlands woord dat de woordenboeken heeft gehaald? Ter Laan heeft het niet, Van Dale wel: ' week gedurende welke de winkels in een bep. straat of buurt bijzondere reclame maken, versieringen aanbrengen enz.' Dat is de betekenis zoals die in de laatste drukvan 2005 staat, exact zoals de omschrijving voor het eerst was opgenomen in die van 1950.

Helden
Wanneer:01 juni 2011
In de laatste periode van de Tweede Wereldoorlog werden inwoners uit het Zuiden van het land geëvacueerd naar het Noorden. Ik neem aan dat het te maken had met de oorlogshandelingen (dus het uit de vuurlinie halen van wat heet "onschuldige burgers" alsof soldaten wel schuld dragen) en misschien ook wel met de grotere hoeveelheid voedsel die op het platteland aanwezig was.
Birzen
Wanneer:25 mei 2011
Birzen is zo'n woord dat in het verleden werkelijk erg geregeld door waarnemers van Groninger woorden is opgetekend. Of dat een teken is van een destijds gevoelde teruggang laat zich moeilijk beoordelen.
DSK
Wanneer:18 mei 2011
De beelden gingen de wereld rond. In Frankrijk heet hij kortweg DSK, elders Dominique Strauss-Kahn, de man die een dag eerder nog een veel geroemde wereld-bankier was, stond ongeschoren voor de rechtbank en was geboeid daar naartoe gebracht.
Halsema
Wanneer:11 mei 2011
Het boekje draagt een lange titel: "Groninger kroniek van de beide Van Halsema's, zijnde aantekeningen van merkwaardige gebeurtenissen voorgevallen in de provincie Groningen en byzonder in de Ommelanden; byeenverzameld, uit enige aantekeningen, en losse papieren van dr. D.F.J. van Halsema, door dezelfs zoon, en vervolgd door W.D. van Halsema, predikant te Stedum."
Godlinze
Wanneer:04 mei 2011
Baflo en in wat mindere mate Godlinze werden half april opeens landelijk nieuws: in het  eerste dorp vond het drama plaats waar de politieman uit de tweede plaats om het leven kwam toen hij bezig was met de aanhouding van de veronderstelde moordenaar van de biologe uit Baflo. 
Woonderij
Wanneer:27 april 2011
Slenterend door de winkelstraat vallen de kaartjes werkelijk op: Groningse teksten te versturen via ansichten bij allerlei gelegenheden. Verjaardagen, geslaagd voor een examen, een verhuizing.
Schuurke
Wanneer:20 april 2011
De Arriva-conducteur had even de tijd en we kregen het over de bijna verdwenen strippenkaarten, opgevolgd door de OV-chipkaart: NS had op de een of andere manier een eigen circuit in dit verband, de regionale treinen en bussen als Q-buzz een ander.
Volkstaal
Wanneer:13 april 2011

Taal en cultuur dicht bij elkaar: eerst gisteren (12 april) aan het eind van de middag bij het afscheid van de Groninger Cultuurgedeputeerde Hans Gerritsen en aansluitend op de UB van deze academie waar Zweder von Martels sprak over de positie van het Latijn aan de RUG.

Vlug
Wanneer:06 april 2011
R'n'B-zangeres Beyoncé laat zich van nu af aan niet meer managen door haar vader Mathew Knowles, lees ik in een Duits medium.
Vèr
Wanneer:30 maart 2011
In het café in de binnenstad komt een oude mevrouw bij mij aan het tafeltje zitten.
Kregel
Wanneer:23 maart 2011

Het is een raadselachtig verschijnsel: sommige woorden zal een dialectspreker niet zo gauw in het Nederlands gebruiken, terwijl daar kennelijk geen reden toe is volgens het Groot woordenboek van de Nederlandse taal, Van Dale.

Driest
Wanneer:16 maart 2011
Volgens Van Dale is driest 'vermetel in gunstige of ongunstige zin', het hangt er maar van af of degene die iets durft een boef is of niet. Verder heeft het Nederlands niet veel mogelijkheden met dit woord.
Deugniet
Wanneer:09 maart 2011
In de Groningse novelle De Golden Kette van W. van Palmar (waarschijnlijk geschreven door Harm Bouman met steun van zijn vrouw Wiepke Bouman-Geertsema, verschenen in 1875) weigert de hoofdpersoon die een puissant rijke boer is, iets te geven aan een arme persoon.
Zwaarm
Wanneer:02 maart 2011
Abrupt eindigde op de eerste maart van dit jaar de hoge vlucht van de Duitse minister van Defensie, Karl-Theodor zu Guttenberg.
T/m
Wanneer:24 februari 2011
Niet iedereen maakt nauwkeurig onderscheid tussen tot en tot en met. Dat wil zeggen, mensen die tot en met gebruiken zijn helder, maar wanneer enkel tot genoteerd staat kan er onduidelijkheid bestaan.
Zuinig
Wanneer:17 februari 2011
Het optreden van Stef Blok (fractievoorzitter van de VVD in de Tweede Kamer) bij Pauw en Witteman was er eentje die me trof. Hij was er op Valentijnsdag, ...
Toet
Wanneer:09 februari 2011
Sommige dingen – misschien zijn het er niet eens zoveel – blijven je je hele leven bij van school of studie. Ooit leerde ik dat het aansporende toe! of toe nou! ontstaan was uit doe!, de gebiedende wijs van doen.
Horloge
Wanneer:03 februari 2011

Een van de kinderen maakte een opmerking over z’n moeder: die was op zoek naar haar horloge en junior verbaasde zich erover, dat ze daar nog gebruik van maakte. In 2010 is me duidelijk geworden, dat niet alleen het postkantoor maar ook het horloge aan het uit-burgeren is. Wie kon dat een kwarteeuw geleden bevroeden?

Knikkers
Wanneer:26 januari 2011
Dit stukje begint op zolder. Daar staat een doosje waarin in 1991 een stuk of 17 knikkers gestopt zijn op de plaats bestemd voor de “10 Scharrel Eieren Kwaliteits-Klasse A”.
Tonen
Wanneer:20 januari 2011
Een kennis van me – helaas vroeg overleden, ik was op hem gesteld – ging fluitend door het leven. Hoorbaar op zijn weg door het dorp. Als hij fietste duurde het maar even door zijn snelheid, maar als hij wandelde vanzelfsprekend langduriger en kon je langer genieten van het concert dat hij gaf.
Vogels
Wanneer:12 januari 2011

Het Gronings kreeg z'n bekendste en grootste woordenboek via K. ter Laan (eind jaren twintig en heruitgegeven in 1952). Daarvóór was er al dat van de Warffumer schoolmeester H. Molema, tegen 1900 op de markt gekomen. Chronologisch teruggaand zouden we eigenlijk belanden bij een tijd rond 1860. Toen voltooide dr. P. Boeles, predikant in Noorddijk, zijn Idioticon Groninganum maar dat verscheen pas na herontdekking in 1997.

Veul
Wanneer:07 januari 2011

Omdat veul lijkt op het Nederlandse veel en omdat er zo veel varianten voor bestaan in het Gronings - er verscheen een serie bijdragen onder de titel "n Bult over veul" over in het blad Toal en Taiken - is het waarschijnlijk, dat bewuste taalgebruikers liever voor iets anders kiezen dan veul in hun Gronings. Hoe staat 't met het gebruik van veul in het NGW, het woordenboek van Ter Laan, de man die toch ook bepaald oplettend was als het om Nederlandse invloeden op het Gronings ging?

Groningeh
Wanneer:15 december 2010
Vroeger kon je veel duidelijker hoorn waar iemand weg kwam dan tegenwoordig. Maar de herkomstregio klinkt natuurlijk nog altijd voldoende duidelijk door om bijvoorbeeld in een kamerdebat direct te kunnen merken hoe opvallend groot het Zuidelijke aandeel is in bijvoorbeeld de financieel-economische debatten.
Potje
Wanneer:08 december 2010

De aandacht voor WikiLeaks in de afgelopen dagen heeft Wikipedia misschien ook bekender gemaakt, de encyclopedie waar ieder aan bij kan dragen en waar ook een Nedersaksische variant van bestaat. Op een spontane bijdrage in een jubileum-nacht van de RUG heb ik daar een kritisch geluid over laten horen aan de hand van wat me toen onvoorbereid werd voorgelegd, het lemma-Grunnegs. Hoe staat het daar nu mee?...

Kuieren
Wanneer:01 december 2010

Voor het concert even een ommetje? We waren vroeg en liepen naast het Concertgebouw pardoes tegen een Bijbelkiosk aan, waarop een tekst: “Hier te koop: Biebel in ’t Grunnegers”. Een zondagse verrassing in Amsterdam....