Internationalisering en rationalisering van het strafrecht
Onze samenleving internationaliseert. Dat heeft gevolgen voor ons strafrecht. Er zijn directe gevolgen: het kwantitatieve belang van internationale rechtshulp neemt bijvoorbeeld toe. Van groter belang zijn de indirecte gevolgen. Vergelijking met het strafrecht van andere landen leidt steeds vaker tot aanpassingen van het nationale strafrecht. Het belang van internationale rechtsinstrumenten die de werking van nationaal strafrecht beïnvloeden neemt toe. En een verdere ontwikkeling van supranationaal strafrecht lijkt een kwestie van tijd.
De internationalisering van het strafrecht, en dan vooral het regelmatig vergelijken van nationaal strafrecht met recht van andere oorsprong, heeft ook een bijkomend gevolg. Het draagt in belangrijke mate bij aan een rationele benadering van het strafrecht, waarin voorstellen tot aanpassing op hun merites worden beoordeeld, en niet op de mate waarin zij passen bij de nationale rechtscultuur.
Die rationele, op het functioneren van het strafrecht in de samenleving gerichte benadering van strafrecht wordt in dit onderzoeksprogramma tot uitgangspunt gekozen. Daarmee is gegeven dat niet alleen een internationale maar ook een multidisciplinaire invalshoek een belangrijke plaats in dit programma inneemt. Een rationele benadering van het strafrecht vereist dat inzichten verworven door empirisch onderzoek in het geldend recht verdisconteerd worden.
Strafrechtelijk onderzoek in Groningen is er altijd op gericht geweest de theorievorming in dienst te stellen van het functioneren van het strafrecht in de samenleving. Niet voor niets luidde de naam van het vorige onderzoeksprogramma: Rechtszekerheid en aansprakelijkheid in een functionele strafrechtspleging. Die kenmerkende invalshoek blijft centraal staan in de nog sterkere nadruk die bij de analyse van nationaal recht zal komen te liggen op het verwerken van inzichten die uit onderzoek met een internationaal karakter worden verkregen. Daarbij valt vooral te denken aan analyse van andere rechtsstelsels, nationaal en supranationaal, en van internationale rechtsinstrumenten die ons strafrecht beïnvloeden. Met deze accentverschuiving is gegeven dat internationale aspecten van het strafrecht voortaan geen van nationaal strafrecht te onderscheiden thema vormen maar daarin zijn geïntegreerd.
En er komt iets bij. Een rechtsvergelijkende, rationele benadering van strafrecht levert inzichten op die niet alleen voor het Nederlandse strafrecht van waarde zijn. De gekozen benadering kan een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van een meer algemeen geldende strafrechtsdogmatiek. In dit onderzoeksprogramma ligt besloten dat de grensoverschrijdende inzichten die het onderzoek oplevert voor een internationaal forum toegankelijk worden gemaakt.
Ook de sinds jaar en dag bestaande samenwerking door wetenschappers van verschillende disciplines binnen de vakgroep strafrecht en criminologie (strafrecht, criminologie, forensische psychiatrie, penologie) zal verder worden versterkt, waarbij uit empirisch onderzoek verkregen inzichten in nog belangrijker mate verdisconteerd zullen worden. Gegeven de niet aan landsgrenzen gebonden inzichten in deze empirische wetenschappen zal hierdoor het internationale karakter van het onderzoek nog pregnanter worden.
Uitwerking
