Archive

08-Typograaf Sjoerd de Roos maakte zijn kunst dienstbaar aan het volk

Aflevering week 8

Uitgezonden: 21 en 22 februari 2004


Bekijk de uitzending (wmv formaat)

Naar aanleiding van de tentoonstelling Typisch De Roos gaat Adams Appel deze week over de invloedrijke typograaf Sjoerd De Roos.

Sjoerd de Roos (1877-1962) was graficus en typograaf. De schoenmakerszoon groeide op in Drachten en later in Amsterdam. Hij bleek een talent voor tekenen te hebben dat hij op de de Rijksacademie van Beeldende Kunsten kon verdiepen.

De Roos had van huis uit een socialistische levensovertuiging meegekregen, en in navolging van zijn vader was hij een aanhanger van F. Domela Nieuwenhuis. Later zou hij lid worden van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij. Overeenkomstig deze overtuiging wilde De Roos zijn kunstenaarschap dienstbaar maken aan het volk, en hij koos daarom voor de toegepaste kunst.

Geïnspireerd door de Britse Arts and Crafts Movement was hij in 1912 de eerste Nederlander in 150 jaar die een nieuwe drukletter ontwierp. De 'Hollandsche Mediæval' werd geroemd om zijn helderheid en leesbaarheid.

De Roos wist al snel met zijn ideeën de aandacht op zich te vestigen. In cursussen, lezingen en artikelen pleitte hij voor een goed verzorgde, 'zuivere' typografie, waarvan de letter, en daarmee de leesbaarheid, het uitgangspunt moest zijn. "Elk drukwerk moet tot lezen noden door een aangenaam uiterlijk, dat, al naar mate de bedoeling is, meer of minder opvallend mag zijn. Men stuurt toch ook niet een haveloze uit als ambassadeur, noch mogen clowns op de kansel verschijnen", zo schreef hij in die tijd.

In zijn lange carriere (hij stierf in 1962) ontwierp De Roos nog 12 drukletters. Hij stond in hoog aanzien, maar is nu nog slechts in kleine kring een bekende naam.

Een groep vierdejaars studenten Kunstgeschiedenis wil dat veranderen en organiseren een oeuvretentoonstelling rond De Roos. Behalve typografie zijn er op de expositie ook voorbeelden te zien van tekeningen, grafiek en van blikjes, zoals sigarendoosjes en koektrommels. Want om zijn gezin te onderhouden werkte De Roos jaren bij de blikfabriek van Verwer te Krommenie.

De Roos maakte de digitale revolutie in het laatste deel van de vorig eeuw niet meer mee. Maar grafisch ontwerper Dirk de Jong, gast in Adams Appel,  heeft nooit anders dan digitaal gewerkt. Hij laat zien welke elementen zorgen voor de leesbaarheid van een letter en van een tekst.

Tentoonstelling

Typisch De Roos, Tentoonstellingsruimte Harmoniegebouw, Oude Kijk in 't Jatstraat 26, Groningen. 17 februari t/m 12 maart 2004.

Programmamaker Willem Peter Meeuwissen
Columnist Stefan Nieuwenhuis
RUG-kraker Jos Tolboom
Bureau- en eindredactie Paul Lamens
Hoofdredactie Fenneke Colstee
Gasten Studenten Kunstgeschiedenis van de RUG en Grafisch ontwerper Dirk de Jong
Informatie Fenneke Colstee
Links

Last modified:February 08, 2013 11:11