Oude en nieuwe richtlijnen

De Groningse senaatsgalerij gaat terug tot 1618, vier jaar na de oprichting van de universiteit. Een onbekende kunstenaar schilderde de eerste vier rectores magnifici. In die tijd werden nog niet alle hoogleraren geportretteerd, maar alleen de hoogste gezagsdragers van de senaat, de rectoren.  

De senaatsgalerij werd vervolgens niet voortgezet, noch in de zeventiende noch in de achttiende eeuw. Het is niet goed duidelijk waarom niet. Misschien door ruimtegebrek of gebrek aan animo bij de hoogleraren. In de achttiende eeuw begonnen andere hogescholen met een eigen portrettengalerij, namelijk in Franeker, Utrecht en Leiden.  

Pas in de negentiende eeuw werd de Groningse portrettengalerij nieuw leven ingeblazen. In eerste instantie maakte een goede schilder, Wessel Lubbers (1755-1843), tussen 1800 en 1810 een aantal klein-formaat portretjes van hoogleraren. De lokaal bekende schilder Jan Ensing (1819-1894) kreeg de opdracht voor een andere reeks portretten. Dit ter gelegenheid van de nieuwbouw van het (vorige) academiegebouw in 1850.  Hij voltooide in 1854 negentien portretten van hoogleraren op levensgroot formaat. Al deze portretten zijn ook nu nog te bewonderen in de senaatskamer.  

Maar wegens ruimtegebrek besloot met in 1860 tot een ni euwe gedragslijn: er mochten geen portretten meer van levende hoogleraren in de senaatskamer worden geplaatst.  Dit had voor de verzameling een ongunstige uitwerking: er werden nog nauwelijks portretten aangeboden en bovendien betrof het merendeel van de aanwinsten postume, naar foto’s vervaardigde beeltenissen, hetgeen de kwaliteit niet ten goede kwam. 

Pas in 1999 kwam hierin verandering. Met name professor Geert Boering, oud-hoogleraar mondheelkunde, zette zich in voor een actiever beleid van de universiteit ten aanzien van hoogleraarportretten. Het College van Bestuur stelde vervolgens als nieuwe richtlijn dat oud-hoogleraren hun portret weer bij leven aan de universiteit kunnen aanbieden. Omdat de muurruimte in de senaatskamer al bezet is, worden nieuwe portretten geplaatst in de verschillende faculteitskamers in het Academiegebouw.  

 

Meer weten? Onlangs verscheen een nieuwe catalogus van de Groningse senaatsgalerij.