Skip to ContentSkip to Navigation
UniversiteitsbibliotheekOnderdeel van Rijksuniversiteit Groningen

Universiteitsbibliotheek

UniversiteitsbibliotheekOpen access

Wat is open access publiceren?

open access publiceren

Open access is de vrije, onmiddellijke, permanente, online en full-text toegang tot wetenschappelijke informatie.

Hierbij wordt gebruik gemaakt van een nieuwe manier van wetenschappelijk publiceren waarbij wetenschappelijke informatie voor lezers zonder kosten en zonder toegangsbeperkingen online beschikbaar is. Dit model staat tegenover het traditionele abonnementsmodel waarbij lezers (meestal via een bibliotheek) tegen betaling (in de vorm van een abonnement of licentie) toegang hebben tot wetenschappelijke informatie.

Open access publiceren is niet gratis. De publicatiekosten (de zogeheten article processing charges) worden echter niet gedragen door de lezer of bibliotheek maar door de auteur of de instelling waaraan deze verbonden is, of door de organisatie die het onderzoek financiert.

Open access en peer review

Ook open access tijdschriften kennen een kwaliteitsbeoordelingssysteem en vele hebben een volwaardige vorm van peer reviewing. Om het proces van peer reviewing te kunnen blijven faciliteren moet aan de voorkant (bij het aanbieden van een tekst voor publicatie) worden betaald. Een uitzondering daarop vormt het zogenoemde diamant open access.

Open access en impact

Een deel van de open access tijdschriften heeft een impact factor. Op dit moment zijn er circa 300 tijdschriften van open access uitgevers als PLoS en BioMedCentral opgenomen in ISI Web of Science. Zij hebben alle dus een ISI impact factor.

Of open access publiceren ook meer citaties oplevert, is nog steeds onderwerp van discussie. Online vrij toegankelijke publicaties worden wel vaker en door een bredere groep lezers gedownload dan artikelen waarvoor je moet betalen, maar open access lijkt weinig invloed te hebben op het aantal citaties (Open access, readership, citations: a randomized controlled trial of scientific journal publishing).

Open access en auteursrecht

Er zijn geen auteursrechtelijke beperkingen om een open access publicatie te kunnen lezen, downloaden, kopiëren en verspreiden. De auteur blijft echter eigenaar van het materiaal.

Om zelf te bepalen wat er met een publicatie mag gebeuren, kan een auteur gebruik maken van een Creative Commons licentie. Daarmee behoudt de auteur al zijn of haar rechten, maar geeft aan anderen toestemming om het werk te verspreiden, met anderen te delen en bij sommige licenties ook om het werk te bewerken. Met een keuze uit zes (gratis) beschikbare standaardlicenties bepaalt de auteursrechthebbende in welke mate zijn of haar werk verder verspreid mag worden en onder welke voorwaarden dit mag.

Laatst gewijzigd:10 februari 2017 14:22
printOok beschikbaar in het: English
Volg ons opfacebook twitter