Franstalige strips

Veel strips die over de hele wereld gelezen worden zijn oorspronkelijk in het Frans verschenen. Asterix, Kuifje (Tintin), Lucky Luke, Guust Flater (Gaston), Olivier Blunder (Achille Talon) en ga zo maar door. In Franstalig België en Frankrijk is de strip al tientallen jaren een grote industrie.

Hou jij ook zo van strips? Dan is het goed om te weten dat er genoeg mogelijkheden zijn om op basis van strips een (profiel)werkstuk te maken. Je moet dan natuurlijk wel wat meer doen dan op de bank hangen, bladeren en lachen…

Maar strips zijn toch de moeite waard om serieus te nemen? Hoe dat kan? Hieronder vind je mogelijkheden genoeg!

 

Strip en geschiedenis

Strips kunnen zich in het hier en nu afspelen of in een fantasiewereld, maar ook in het verleden. In hoeverre klopt de weergave van die historische periode in de strip? Kun jij ontdekken welke fouten Uderzo (de maker van Asterix) heeft gemaakt of hoe hij de werkelijkheid heeft geromantiseerd? Of heeft hij zich juist heel goed gedocumenteerd en klopt alles? Er is onlangs ook een goed boek verschenen over Vercingetorix, een beroemde Franse vrijheidsstrijder uit de tijd van Asterix. Vercingetorix is een figuur in de Asterix-albums, maar meer nog is de mythe rond deze oude Franse held waarschijnlijk een belangrijke inspiratiebron geweest voor het ontstaan van Asterix.

Een andere interessante en toonaangevende striptekenaar is Tardi. Hij heeft veel boeken gemaakt die in het verleden spelen. Hij heeft zelfs meermalen gezegd dat hij er een hekel aan heeft om het heden te tekenen. Heel beroemd is zijn boek over de eerste wereldoorlog: C’était la guerre des tranchées (Loopgravenoorlog is de Nederlandse titel). Het boek is een grote aanklacht. In het voorwoord zegt Tardi: “Ik ben alleen geïnteresseerd in de mens en zijn lijden, en mijn verontwaardiging is groot…Het gaat immers om onze Geschiedenis, de geschiedenis van Europa – en de twintigste eeuw, de eeuw van de industrialisering van de dood, begint bij Sarajevo.” Hoe kun je die mening in het boek weerspiegeld zien? Andere bekende boeken van Tardi spelen in Parijs in de jaren ’20. Tardi geeft mooie straatbeelden en tekent karakteristieke gebouwen. Hoe is Parijs veranderd? Tardi heeft trouwens ook boeken van Céline geïllustreerd.

Nog wat andere ideeën: In de reeks Histoire de France wordt in stripvorm de geschiedenis van Frankrijk in verschillende perioden verteld en verbeeld. En je kunt natuurlijk ook op zoek gaan naar de geschiedenis van de strip zelf.

 

Strip en kunst

In Nederland zien veel mensen de strip nog steeds als iets voor kinderen. En sterker nog, ze vinden het eigenlijk een minderwaardig soort boek. “Ik ben blij dat mijn kinderen dan nog strips lezen, want gewone boeken lezen ze niet en dan lezen ze tenminste iets.” Maar de strip is natuurlijk allang volwassen geworden. En een stripboek bevat niet alleen tekst, maar ook tekeningen en dat zijn soms echte kunstwerken. Bekijk eens werk van Enki Bilal, Tardi en Moebius…

Maar ook in Frankrijk waar de bande dessinée veel meer status heeft, klaagt men dat de strip als kunstvorm niet serieus genomen wordt. Toch zijn er allerlei aanwijzingen dat we het hier hebben over kunstenaars en kunstenaarbewegingen. Striptekenaars werken mee aan science fictionfilms, maken decors voor het theater, werken aan de verbeelding van literaire werken. In Frankrijk hebben ze stripbladen opgericht die als een soort kunstenaarskring gingen fungeren. Misschien kun jij tegenstanders laten zien dat strips wel degelijk kunstuitingen zijn. Of kan jij verklaren waarom de film in de afgelopen eeuw wel en de strip niet die erkenning heeft gekregen?

De afgelopen tijd worden ook steeds meer strips verfilmd. De Disneyfilms bestaan natuurlijk al heel lang, maar de filmindustrie heeft ook oog voor Europese strips. En dat hoeven niet altijd tekenfilms te zijn. Onlangs zijn in Frankrijk de films Immortel naar een strip van Enki Bilal uitgebracht en Blueberry, vrij naar de strip van Jean Giraud. 

   

Franstalige strips veroveren de wereld

La bande dessinée is een begrip in België en Frankrijk. Een mooi voorbeeld daarvan zie je in de Franse winkelketen FNAC. Daar staan namelijk heel vaak jongeren nieuwe strips te lezen, maar bij de kassa blijft het opvallend rustig. Strip uit, dan zet je hem gewoon weer op de plank. Het winkelpersoneel vindt het heel normaal. 

Maar waarom komen er eigenlijk nou zoveel strips uit België en Frankrijk en waarom zijn ze zo populair in de hele wereld? Want Asterix is bijvoorbeeld in meer dan 70 talen vertaald en ook Tintin (Kuifje) komt daar dichtbij in de buurt. Die vertalingen bieden een leuk uitgangspunt voor een taalkundig (profiel)werkstuk. Hergé (de maker van Kuifje) gebruikte bijvoorbeeld voor de indianen in zijn strips een heel speciaal taaltje. “Jij bleekgezicht spreken met dubbele tong. Mij heel boos zijn.” is het in het Nederlands. Maar hoe zitten die zinnen in elkaar en hoe klinkt het in het Frans, het Duits of het Engels?

Daarmee heb je meteen ook een ander interessant onderwerp te pakken. Vanwege de manier waarop Hergé andere volken neerzette, werd hij van rascisme beschuldigd. Vooral Kuifje in Tibet, Sovjet-Unie en Congo deden nogal wat stof opwaaien. In 1999 vergaderde het Franse parlement zelfs over het politieke standpunt van Tintin. Is Kuifje inderdaad een racist en anti-communist als je het bekijkt naar de moderne maatstaven? En als je het probeert te zien in het licht van die tijd? Want Kuifje is al 75 jaar oud!

Ook is het interessant om met deze striphelden mee op reis te gaan. Hoe worden andere landen geschetst? Hoe heten de hoofdfiguren in andere talen? En is het niet een simpele marketingtruc van Uderzo (de maker van Asterix) om de Galliërs de hele wereld af te laten reizen?

 

Pak je strippenkaart…

Genoeg dus te onderzoeken in de wereld van de strip. En een bezoekje aan Groningen kan je meer informatie opleveren. Het Institut Français van de Rijksuniversiteit Groningen heeft een grote verzameling strips in het Frans en boeken over de strip, waaronder bijvoorbeeld een bijzonder boek over de geschiedenis van de Franse strip. Ook de stripversie van Marcel Proust en de stripboeken Histoire de France zijn hier te vinden. Ook een bezoekje waard is het Stripmuseum te Groningen, zeker als je zelf graag strips tekent. Je kan meedoen aan een striptekenwedstrijd om je talenten aan een groot publiek te laten zien! Klik hier voor meer informatie.

 

Heb je vragen over deze bronnen of dit onderwerp, dan kun je contact opnemen met Alfasteunpunt@rug.nl